Met zijn mooie, ovale, lichtgroene vruchten met zeer aromatische zaden geeft kardemom thee, gebak en gerechten een frisse smaak. Deze tropische plant met wintergroen loof komt uit India, waar hij gedijt in de schaduw van dichte bossen en in een warm, vochtig klimaat. Ontdek de geschiedenis, de teelt en het gebruik van deze specerij, die er misschien onopvallend uitziet, maar is uitgegroeid tot een van de drie duurste specerijen ter wereld, na saffraan en vanille.
Waar komt kardemom vandaan?
Kardemom wordt al sinds de oudste tijden in India aan de Malabarkust geteeld. Net als andere specerijen werd kardemom in de oudheid en de middeleeuwen verhandeld. Arabieren, Grieken en Romeinen waardeerden de specerij zeer. In Europa werd kardemom in de oudheid en de middeleeuwen vooral gebruikt in hypocras, een drank op basis van gezoete rode wijn en specerijen die tijdens feestelijke maaltijden werd gedronken. In India werd en wordt kardemom gebruikt vanwege de geneeskrachtige werking en de smaak in gerechten en thee.
Tegenwoordig behoort kardemom tot de drie duurste specerijen, na saffraan en vanille. De specerij wordt geteeld in India, maar ook in Guatemala, Sri Lanka en Cambodja. In het Westen wordt kardemom steeds vaker gebruikt om thee op smaak te brengen, bijvoorbeeld in chai latte, heerlijke melkthee met specerijen van Indiase oorsprong.
Enkele woorden over de plant Elettaria cardamomum
Kardemom of Elettaria cardamomum is een plant uit de familie van de Zingiberaceae, waartoe ook kurkuma en gember behoren. Deze vaste plant groeit in tropische bossen en houdt van de nabijheid van rivieren en beekjes. De plant kan 2 tot 5 meter hoog worden en heeft grote, groene, lancetvormige bladeren van 40 tot 60 cm en bloemen die op irissen lijken, wit met een vleugje roze. Het is een wortelstokvormende plant waarvan de wortels zich zeer snel ontwikkelen en waarvan je stekken kunt nemen.
Kardemom vormt vruchten in de vorm van capsules of peulen met drie compartimenten, waarin zich aromatische, bruine zaden bevinden. Het zijn deze hele capsules die met de hand worden geplukt en gedroogd, zodat alle aroma's van de zaden behouden blijven. Omdat de vruchten met de hand worden geoogst en een plant pas na 2 tot 3 jaar gaat bloeien, is kardemom tegenwoordig een zeer dure specerij.
In onze streken kun je kardemom in een pot en binnenshuis telen, thuis of in een kas. Kardemom heeft namelijk warmte nodig, want de plant bevriest al bij 5 °C. De plant houdt van vocht en licht, maar moet tegen direct zonlicht worden beschermd. In de zomer kun je de plant buiten zetten. In theorie bloeit kardemom in de zomer en vormt hij in het najaar vruchten, maar in de praktijk is dat in ons klimaat moeilijk voor elkaar te krijgen. De plant houdt van voedselrijke, goed gedraineerde substraten en heeft bestuivende insecten nodig om vruchten te vormen. Omdat de wortelstokken in een pot snel woekeren, moet je ze regelmatig scheuren om te voorkomen dat de plant verstikt.
Waarvoor wordt kardemom gebruikt?
Er bestaan verschillende soorten kardemom: groene kardemom, die het aromatischst is, witte kardemom, die na een behandeling met zwavel wordt verkregen en minder geurig is, en bruine kardemom. De groene kardemom wordt natuurlijk het meest gebruikt vanwege zijn smaak.
Kardemom wordt als specerij gebruikt in de Indiase, oosterse en Aziatische keuken. In de Indiase keuken wordt kardemom toegevoegd aan rijst-, vlees- en visgerechten en maakt de specerij deel uit van curry's en het kruidenmengsel garam masala. Kardemom geeft thee een frisse, citroenachtige smaak en wordt ook aan gebak toegevoegd. In Noord-Afrika wordt kardemom aan koffie toegevoegd en is het een van de ingrediënten van de Marokkaanse raz el hanout, een kruidenmengsel waarmee groenten, couscous en tajines op smaak worden gebracht.
Om optimaal van de smaak van kardemom te genieten, kun je de specerij het beste in de vorm van een hele capsule kopen, in plaats van als gemalen poeder. Bewaar hele kardemomvruchten onder de beste omstandigheden in een luchtdichte verpakking op een koele, donkere plaats. Je kunt de vruchten naar wens aan je melkthee toevoegen of binnenkort een Indiaas recept proberen !
Let op: Kardemom moet in kleine hoeveelheden worden gegeten, want bij meer dan 5 g poeder per dag vormt de specerij een gevaar voor de gezondheid. Kardemom wordt afgeraden voor mensen met hartproblemen.
Opmerkingen