Door sommigen gevreesd en door anderen verwacht: sneeuw laat tuiniers beslist niet onverschillig! Sommigen schrijven sneeuw een bemestende werking toe, terwijl anderen er vooral overlast in zien. Is sneeuw in de tuin dus een weldaad of juist een echte last? Laten we dit eens wat duidelijker bekijken.

Sneeuw, een perfecte bescherming voor vaste planten en bollen

Wanneer meteorologen spreken over een sneeuwdek, bedoelen ze dat letterlijk. Je denkt er misschien niet meteen aan, maar wanneer sneeuw in een laag van meer dan 10 cm dikte valt, heeft sneeuw een sterk isolerende werking. Doordat sneeuw lucht vasthoudt, werkt hij als een dekbed en reguleert hij de temperatuur van de bodem. Als er veel sneeuw valt op een bodem van 0 °C, houdt die sneeuw de bodem op temperatuur, zelfs als het buiten -20 °C is. Zo beschermt sneeuw vaste planten en bollen doeltreffend tegen Siberische kou!

Bollen zijn de eerste planten die bij het smelten van de sneeuw van het licht profiteren.

Maar let op: zoals elke goede isolator kan sneeuw ook het tegenovergestelde effect hebben. Als sneeuw op een diep bevroren bodem valt, houdt hij die bodem bevroren, en dat gedurende lange tijd. Ook biedt natte, zware en compactere sneeuw niet dezelfde thermische bescherming als droge, lichte sneeuw.

Maar een ramp voor groenblijvende heesters!

Terwijl vaste planten goed beschermd en warm onder de sneeuw liggen, hebben heesters en vooral groenblijvende heesters het daarentegen minder naar hun zin! Hun bladdragende takken houden meer sneeuw vast dan die van bladverliezende soorten. Het gevolg: wanneer de sneeuw nat is, blijven de vlokken aan het loof en vervolgens aan de takken hangen, waarna de takken onder het gewicht van de sneeuw afbreken. Aan het einde van de winter zie je dan ook regelmatig cipressen of levensbomen die in tweeën zijn gespleten en tot aan de basis zijn afgebroken!

Tak van een camelia die onder het gewicht van de sneeuw is afgebroken

Bij bamboe ligt het anders. De halmen breken niet, maar buigen door. Na verloop van tijd kunnen ze daardoor ontwortelen of hun gebogen vorm behouden. Aarzel niet om de sneeuw van je bamboe te verwijderen!

Is sneeuw een natuurlijke meststof?

Oude tuiniers kennen het spreekwoord “Sneeuw in februari is zoveel waard als goede stalmest”. Daarmee wordt bedoeld dat de stikstof uit de lucht die in sneeuwvlokken gevangen zit, bij het smelten in de bodem zou terechtkomen en de grond rijkelijk zou bemesten. Is dit een ongefundeerd volksgeloof of een echte waarneming?

Dat je de bodem bij het smelten van de sneeuw snel ziet vergroenen, is geen verbeelding. Veel tuiniers schrijven dit toe aan het feit dat sneeuw stikstof uit de lucht vasthoudt en deze bij het smelten vrijgeeft. Ze vergeten echter dat de bodem die tegen de kou beschermd is, sneller opwarmt. Ook weet niet iedereen dat sneeuw de kieming van zaden bevordert. Vooral deze factoren dragen bij aan het vergroenen van de bodem.

Uit verschillende recente onderzoeken, die hier door Isabelle Charissou voor het netwerk Tela Botanica worden aangehaald, blijkt dat de hypothese dat sneeuw stikstof uit de lucht vasthoudt en deze onveranderd aan de bodem teruggeeft, niet is bewezen. Wanneer sneeuw smelt, dringt het water daarentegen langzaam in de bodem en blijft er meer opneembare stikstof beschikbaar dan na een hevige regenbui. Sneeuw zorgt dus voor een betere opname van water in de bodem en houdt de bodem lange tijd diep vochtig, maar werkt niet of nauwelijks als natuurlijke meststof.

Een groot voordeel voor zaailingen

Veel kiemplanten kiemen en komen juist tevoorschijn wanneer de sneeuw smelt. Dat komt dus niet door stikstof, maar door de gecombineerde werking van kou, schuring en water. Bij het smelten werkt sneeuw als een schurend middel op zaden en zorgt hij voor stratificatie. Sneeuw maakt de buitenste zaadhuid zacht en tast deze aan, waardoor het kiempje vrijkomt. Sommige zaden hebben een embryonale rustperiode. De werking van kou en water breekt de enzymen af die deze rustperiode in stand houden, waardoor kieming mogelijk wordt.

Met uitzondering van zaden van eenjarige planten, die gemakkelijk kiemen, komen zaden van vaste planten en heesters beter op wanneer ze sneeuw krijgen. Aarzel niet om zaden waarvan bekend is dat ze moeilijk kiemen begin januari te zaaien en bedek je zaai met sneeuw, als die tenminste wil vallen. Vanaf maart/april zullen de eerste kiemplanten talrijker opkomen dan gewoonlijk!