Al sinds mensenheugenis trekken planten en tuinen mensen aan, zowel om ons te voeden als om te ontspannen en de natuur aan het werk te bewonderen. De geschiedenis is dan ook getekend door talrijke mensen die zich hebben onderscheiden door hun bijdrage aan tuinen. Van André Le Nôtre tot Gilles Clément, via La Quintinie en Capability Brown: volg ons en ontdek het levensverhaal van enkele van de creatiefste tuiniers, botanisten en landschapsarchitecten uit de geschiedenis.
Carl von Linné, uitvinder van de binaire nomenclatuur
Tussen de 15e en de 18e eeuw vertrokken talrijke Europese natuuronderzoekers op expeditie over de hele wereld. Hun doel was de fauna en flora die in hun eigen land onbekend waren in kaart te brengen en exemplaren mee terug te nemen om te proberen ze te acclimatiseren. Carl von Linné (1707-1778) was arts, natuuronderzoeker en tuinier en behoorde tot deze groep. Hij vertrok in 1732 onder andere naar Lapland om er planten te bestuderen. Zijn belangrijkste werk blijft de classificatie van levende organismen, die hij samen met Peter Artedi opzette en waarbij hij het domein van de bloemen voor zijn rekening nam. Hij publiceerde hierover talrijke werken, waaronder Systema naturae en Species plantarum. Zijn belangrijkste wetenschappelijke bijdrage was de uitvinding van de binaire nomenclatuur, waarmee levende organismen en dus ook planten zeer nauwkeurig en universeel kunnen worden aangeduid door een geslacht te combineren met een soortnaam.
André le Nôtre, schepper van de Franse tuinen
Als tuinier van koning Lodewijk XIV was André Le Nôtre (1613-1700) ongetwijfeld de beroemdste tuinier. Hij werd geboren in een tuinierfamilie en staat bekend als de uitvinder van de Franse tuinkunst, met zijn bloemenbordessen, vormsnoei en strak uitgelijnde geometrische vormen. Hij begon met de aanleg van de tuinen van het kasteel van Vaux-le-Vicomte. Daarna werd hij door Lodewijk XIV in dienst genomen om de grootse tuinen van het Kasteel van Versailles te ontwerpen. Sindsdien heeft de Franse tuinkunst Frankrijk over de hele wereld beroemd gemaakt en André Le Nôtre, die ook de Tuilerieën heeft ontworpen, grote bekendheid bezorgd. Daar creëerde hij het perspectief dat vandaag de dag nog altijd doorloopt tot aan de Champs-Élysées.
La Quintinie, schepper van de Potager du Roi
Jean-Baptiste de La Quintinie (1626-1688) was een tijdgenoot van Le Nôtre, met wie hij samenwerkte, en de schepper van de Potager du Roi bij het Kasteel van Versailles, evenals van andere moestuinen in Sceaux, Chantilly en Rambouillet. Deze fantastische tuinier wijdde zich aan het verbeteren van de fruit- en groenteproductie. Hij experimenteerde onder andere met de teelt onder ramen en glazen stolpen, het acclimatiseren van nieuwe soorten, het leiden van fruitbomen langs een leivorm en het gebruik van enten in de fruitteelt. Le Nôtre legde al zijn ideeën over de moestuinkunst vast in een boek dat in 1690 verscheen en Instruction pour les jardins fruitiers et potagers heette.
Capability Brown, een van de grootste tuiniers van Engeland
Hoewel de Franse tuin ook vandaag nog steeds veel succes kent, ontstond de Engelse tuin in de 18e eeuw uit de ideeën van Lancelot Brown (1716-1783) en zijn tijdgenoten William Kent en Charles Bridgeman. Deze nieuwe tuinvorm keerde zich af van de Franse geometrische tuin en koos voor een wildere stijl, waarin de natuur meer vrijheid kreeg. Lancelot Brown kreeg ook de bijnaam Capability Brown, omdat hij zijn opdrachtgevers stelselmatig wees op alle mogelijkheden (capability in het Engels) van de tuinen die hij aanlegde. Hij ontwierp onder andere de tuinen van Blenheim Palace en Warwick Castle, het park van Burghley en het landgoed Croome Court.
Gilles Clément, voor een tuin in beweging
We maken een sprong naar de 20e eeuw! De gerenommeerde Franse tuinbouwkundig ingenieur, landschapsarchitect en tuinier Gilles Clément bedacht een nieuwe manier om over tuinen na te denken aan de hand van drie concepten: de Tuin in beweging, de Planetaire tuin en de Derde tuin, die de aanleiding vormden voor verschillende publicaties. Het principe van de Tuin in beweging is geïnspireerd op het idee van braakliggend land en werd toegepast in de privétuin van Gilles Clément, La Vallée, in zijn geboortestreek Creuse, en later in zijn openbare tuinen, zoals het Parc André Citroën en de tuin van het Musée du quai Branly, beide in Parijs, en het domein van Rayol in de Var. Het principe kan als volgt worden samengevat: “ doe zo veel mogelijk mét de natuur en zo weinig mogelijk tegen haar in”. Het idee van de Planetaire tuin stond centraal tijdens een grote tentoonstelling die Gilles Clément in 2000 in de Grande Halle de la Villette samenstelde. Het is een project van humanistische ecologie dat de biodiversiteit wil benutten zonder haar te vernietigen.
Patrick Blanc, uitvinder van de groene muur
Patrick Blanc is botanicus en onderzoeker bij het CNRS en de uitvinder van een van de meest vernieuwende tuinvormen: de groene muur. Dit type tuin draagt bij aan het welzijn van de stadsbevolking en aan de ontwikkeling van de biodiversiteit. Patrick Blanc staat bekend als de bedenker van de groene muur van het Musée du quai Branly Jacques Chirac, waar 376 soorten uit de hele wereld groeien. Daarna zette hij zijn werk voort met de aanleg van talrijke andere groene muren in Frankrijk en de rest van de wereld. In Parijs kun je bijvoorbeeld de groene muren bewonderen van de kas van het Natuurhistorisch Museum (groen plafond), de Fondation Cartier, het Hôtel Pershing Hall en BHV Homme. Als onvermoeibare onderzoeker die over de hele wereld nieuwe planten zoekt, ontdekte hij een nieuwe soort op de Filipijnen, die de naam Begonia blancii kreeg.
Lees verder...
In de afgelopen eeuwen hebben talrijke tuiniers en landschapsarchitecten bijgedragen aan een betere kennis van bloemen en aan de aanleg van steeds mooiere tuinen en parken. Zo kunnen we bijvoorbeeld Frederick Law Olmsted (1822-1903) noemen, ontwerper van Central Park in New York in 1857 en voorloper van stadsparken; Adolphe Alphand (1817-1891), ingenieur en schepper van de parken van Parijs; Louis Benech, landschapsarchitect die de Tuilerieëntuin in 1990 renoveerde; Alain Baraton, de huidige hoofdtuinier van het Kasteel van Versailles; André Eve, schepper van talrijke rozen; Christopher Lloyd, schepper van de tuin Great Dixter in Engeland; en ook de landschapsarchitecten Michel Corajoud, Michel Desvignes, Alexandre Chemetoff, Pascal Cribier, Jacques Sgard, Charles Jencks, ... Ontdek hun ideeën en creaties door de boeken te lezen die zij hebben gepubliceerd. Ze vormen een fantastische inspiratiebron voor je eigen tuin!
Opmerkingen