Vandaag ben ik boos! Boos, maar ook moe, want langs de wegen, in parken en zelfs in tuinen begint steeds weer dezelfde horrorfilm opnieuw: “Massacre met de kettingzaag… ”
Ondanks de bewustwordingscampagnes van boomverzorgers zetten we bomen af, snoeien we veel te streng, zagen we takken te kort af, toppen we bomen, verminken we ze... soms rukken we zelfs hele delen weg met een grote machine... Hoe dan ook en wanneer het maar uitkomt!
Bij wijze van spreken zou ik mijn buren kunnen vergeven, want zij zijn ongetwijfeld niet goed geïnformeerd. Maar ik heb er veel meer moeite mee wanneer het om bepaalde professionals gaat, die geacht worden een vak uit te oefenen waarvoor ze zijn opgeleid.
Waarom is streng snoeien schadelijk voor bomen?
Deze verminkingen verzwakken bomen of kunnen ze zelfs doden, laten we de dingen bij hun naam noemen. Ze veroorzaken namelijk houtrot in het hart van de boom en maken de boom kwetsbaar voor schimmelziekten en aantastingen door parasieten.
Ook de structuur van de boom raakt aangetast en de hormoonproductie raakt ontregeld, waardoor overal nieuwe takken ontstaan. Er ontstaan luchtinsluitingen die de sapstroom op bepaalde plaatsen blokkeren.
Let op: dit soort snoei is ook schadelijk voor de fauna, omdat de boom gedurende een heel seizoen of zelfs langer, als hij niet herstelt, geen beschutting en voedsel meer kan bieden. Vooral wanneer je tijdens het broedseizoen snoeit: dat is inmiddels namelijk verboden door een Europese richtlijn! Bij knotbomen ligt dat echter anders. Bij deze bomen uit ons landschap, zoals wilgen en andere boomsoorten, gebeurt uiteindelijk juist het tegenovergestelde. De zo behandelde boom wordt langzaam hol en biedt zo een schuilplaats aan allerlei dieren (steenuilen, mezen, kleine zoogdieren, vleermuizen...), voedsel aan houtetende insecten, schimmels en korstmossen en zelfs een voedingsbodem voor enkele planten. Een echt mini-ecosysteem!
Moet je bomen snoeien?
“Wanneer en hoe moet ik snoeien?” Dat is de eeuwige vraag die veel tuiniers stellen wanneer ze een boom planten.
Maar zou de echte vraag niet eerder moeten zijn: “Moet ik snoeien?”
Zonder in antropomorfisme te vervallen: een boom is een levend wezen en het afzagen van delen doet hem duidelijk geen goed. Al hangt het er wel vanaf om welk deel het gaat... Een twijgje hier en daar: geen probleem. Een tak met de diameter van een oliepijpleiding afzagen of de hele boomkroon verwijderen: dan is het hek van de dam, want zo krijgen woekerende groei en allerlei schimmelziekten vrij spel.
Het antwoord op de vraag is dus ja... en nee. Een boom heeft jou niet nodig om te leven. Hij redt zich prima, al lang voordat Homo sapiens uitgroeide tot deze invasieve en schadelijke soort.
Maar...
Snoeien als steuntje in de rug voor de boom
Toch biedt snoeien, als je het met respect voor de boom en op het juiste moment doet, wel degelijk belangrijke voordelen:
- Allereerst voor de gezondheid: dood hout en beschadigde takken verwijderen, de boomkroon uitdunnen... De boom krijgt dan minder wonden waar ziekten kunnen binnendringen en wordt luchtiger. Het verwijderen van dood hout vergroot ook de veiligheid. Staat de boom bijvoorbeeld langs een drukke weg of boven een school, dan moet je voorkomen dat er onverwacht takken naar beneden vallen.
- Voor het uiterlijk: de boomkroon in balans brengen, de laagste takken verwijderen... Jonge bomen groeien soms “ongeremd” (althans, in onze ogen!). Met snoei kun je die groei enigszins sturen, zodat de boom snel een “echte boomvorm” krijgt.
- Om de omvang te beperken: de omvang en grootte beperken die een boom eenmaal op volle kracht in zijn leven kan bereiken. Denk bij het planten altijd aan de uiteindelijke grootte van een plant. Bovendien zijn er steeds meer dwergvariëteiten, zodat je een mooie boom niet hoeft terug te zetten tot een soort reusachtige bonsai.
Waarom zou je niet eens transparant snoeien?
Prinses Greta Sturdza had dit goed begrepen toen ze in haar tuin van Vasterival begon met transparant snoeien.
Deze zachte snoei maakt het mogelijk om dode of zieke delen te verwijderen en de boomkroon in balans te brengen en uit te dunnen. Dat zorgt niet alleen voor een onmiskenbare sierwaarde, maar laat vooral licht en regenwater door naar de planten eronder. Bovendien laat deze transparante snoei zowel de blik van de tuinbezoeker als de wind door de boom gaan, waardoor de kans op stormschade kleiner wordt.
Als deze snoeimethode je aanspreekt, raden we je aan om het resultaat ter plaatse te bekijken in de tuin van Vasterival in Normandië en het boek van Dominique Cousin te lezen: “Transparant snoeien” bij Uitgeverij Ulmer.
De beste boomverzorger is de wind...
(Anonieme auteur)
Tot besluit...
Je begrijpt inmiddels dat het snoeien van bomen soms nodig is, maar dat je moet begrijpen hoe een boom groeit en wat hij nodig heeft om ons te overleven en jarenlang te kunnen floreren.
Vermijd zo veel mogelijk trauma’s bij onze geliefde bomen door alleen zelden te snoeien, altijd met een goede reden en met goed gereedschap. Laten we bij het snoeien ook kalm en bedachtzaam te werk gaan: “Bij twijfel niet doen of... kom een andere dag terug”. Misschien was die tak uiteindelijk toch niet zo problematisch...
Heb je twijfels, schakel dan een professional in. Een goede! De tijden veranderen namelijk (langzaam...) en mensen ook (een beetje). Steeds meer boomverzorgers passen zachte snoei toe en zoeken naar de beste manier om bomen gezond te houden, terwijl ze alleen ingrijpen wanneer dat absoluut noodzakelijk is. Aarzel dus niet om hun hulp in te schakelen!
Voor wie verder wil lezen...
Als je bomen ten slotte niet beschouwt als levenloze voorwerpen die dwars over je pad groeien, kunnen we je deze waardevolle boeken van harte aanbevelen, als je ze nog niet hebt gelezen:
Opmerkingen