Het licht wordt zachter en de schaduwen worden langer, de ochtenden zijn gehuld in mist en de vochtigheid in de lucht doet ons zachtjes rillen wanneer we naar buiten gaan... Zoals Sophie terecht opmerkte: geen twijfel mogelijk, het najaar is echt aangebroken! In de tuin maken de uitbundige bloeiwijzen van vaste planten langzaam plaats voor de najaarskleuren van bomen en heesters... Alle vaste planten? Nee! Dat geldt niet voor enkele onverzettelijke najaarsbloeiers die weigeren hun hoofdrol af te staan: de volharding van deze laatbloeiende vaste planten wordt pas door de eerste strenge vorst de kop ingedrukt, en sommige kunnen zo de hele maand oktober en in de beste jaren zelfs tot eind november de show stelen.

In mijn middelgrote tuin (700 m²) zijn deze vaste planten die de bloei weten te rekken bijzonder waardevol om het hele jaar door mooie borders te hebben, want ik kan het me niet veroorloven veel bomen en heesters met najaarskleuren of zelfs planten met decoratieve bessen aan te planten. Ontdek mijn top 5 van laatbloeiende vaste planten die je in je tuin moet hebben!

1) De zilverkaarsen

Toegegeven, ze nemen wat ruimte in en hoewel hun teelt geen bijzondere moeilijkheden oplevert, is het toch niet zo eenvoudig om het ze naar de zin te maken. In mijn tuin hebben ze moeite met de terugkerende periodes van zomerdroogte, die zelfs in het hoge noorden niet zeldzaam zijn! Ze zijn echter prachtig als je ze een goede, voedselrijke en humusrijke bodem kunt bieden die in de zomer niet te veel uitdroogt, in de schaduw van hoge bomen en zelfs in de zon zolang de bodem vochtig blijft. Vanwege de sierlijke aren met witte bloemen én de verfijnde zoete geur blijf ik Cimicifuga of Actaea 'White Pearl' elke zomer met veel regenwater in goede conditie houden. Daarmee behoort hij tot de oudste planten in mijn tuin (hij werd geplant lang voordat ik oud genoeg was om mijn rijbewijs te halen en alleen door de paden van de boomkwekerij te struinen!). Bij mij begint de bloei eind september, begin oktober en eindigt deze rond Allerheiligen. Misschien geven sommige mensen de voorkeur aan varianten met purper blad, zoals 'Atropurpurea', 'Brunette', 'James Compton' of 'Pink Spike' met hun vaag roze aren, maar ik houd te veel van de elegante appelgroene bladeren wanneer die in het voorjaar verschijnen om een andere te willen!

2) De Japanse anemonen

En dan vooral één ervan, de onbetwiste 'Honorine Jobert'. De bloei begint in augustus, bereikt in september haar hoogtepunt en houdt pas aan het einde van de maand op. Deze eerbiedwaardige Dame van de tuin verkeert bijna 140 jaar na haar ontdekking door de kweker Lemoine uit Nancy nog altijd in topvorm en herstelt veel beter van droge periodes dan mijn zilverkaars! Jaren geleden kreeg ik haar van een plantenliefhebber en ik zou mijn tuin inmiddels niet meer zonder deze plant kunnen voorstellen.  Sommige van haar nichten bloeien al eerder, vanaf juli-augustus, maar in het najaar houden ze het dan net iets minder lang vol. Als je de voorkeur geeft aan roze, kijk dan toch eens naar 'September Charm', 'Pamina' of 'Prinz Heinrich' vanwege zijn geringe hoogte.

3) De asters

Er bestaan er ontzettend veel en als je ze verzamelt, heb je zonder problemen van maart tot november bloeiende asters. Omdat ik niet genoeg ruimte heb voor zo'n liefhebberij (niet omdat ik er geen zin in heb!), houd ik het bij enkele goed geplaatste pollen op strategische plekken in de borders, waar ze de zomerbloeiende vaste planten opvolgen. De hybriden uit New England heb ik buiten beschouwing gelaten omdat ze te hoog zijn voor mijn borders, maar ik zou niet zonder Aster ericoides kunnen, zoals 'Pink Star' en al helemaal niet zonder de zeldzamere Aster ageratoides 'Ezo Murasaki' met zijn eindeloze bloei. Bovendien worden deze twee nooit ziek! In de schaduw had ik een tijdlang ook Aster divaricatus, die ik waarschijnlijk onterecht op een bepaald moment heb gerooid om hem te vervangen door een zeldzaamheid die het niet lang heeft volgehouden. Dat was vast een vergissing die ik ooit moet herstellen!

4) De Fuchsia magellanica

Heesters of vaste planten, daar gaat het niet om... Deze winterharde fuchsia's die in Ierland en Bretagne echte hagen vormen, zijn echt winterhard. Wanneer het te streng vriest, lopen ze opnieuw uit vanuit de wortel, waardoor de bloei iets later begint (eind juli). Nogmaals: het is één van de eerste planten die ik ooit heb opgekweekt en ik heb nog altijd de oorspronkelijke plant van Fuchsia magellanica 'Ricartonii' van mijn grootmoeder. Fuchsia's hebben nog steeds last van het imago van “oma's plant”. Dat is buitengewoon onrechtvaardig als je kijkt naar de kwaliteiten van deze vaste heesters: ze zijn winterhard en gemakkelijk te telen in de zon én in de schaduw, en vragen bijna niets in ruil voor hun uitbundige, elegante bloei. Als kers op de taart bestaan er vormen met goudgeel blad ('Aurea') en bont blad ('Versicolor'). In Saint-Jean-de-Beauregard vond ik ook de zeldzame witte, bontbladige vorm 'Sharpitor'. Als je het kenmerkende contrast van roze en paars niet mooi vindt, kun je altijd kiezen voor de Fuchsia magellanica var. molinae, met roze-witte bloemen, en zijn variant 'Hawkshead' met zuiver witte bloemen die aan de uiteinden groen zijn gemarkeerd. Ze zijn onvermoeibaar; alleen kou kan de vorming van bloemen stoppen!

5) De duizendknopen

Laatbloeiende planten in een kleine tuin zijn mooi, maar nog beter zijn planten die LANG én laat bloeien! Precies dat bieden de duizendknopen (Persicaria amplexicaulis, voorheen Polygonum). De sierlijke, kleurrijke aren verschijnen bij de vroegste variëteiten vanaf juli en daarna kan niets ze nog stoppen! Als ze te veel uitlopen, kun je ze zo vaak snoeien als je wilt: ze groeien des te uitbundiger terug. Ik heb ze zien gedijen in arme, zandige bodems, in droge, kalkrijke bodems én in zware kleibodems. Kortom, ze zijn onfeilbaar en ik vind ze allemaal mooi; er zit er dus zeker ook één bij die jij mooi vindt! Als je moeilijk kunt kiezen, durf ik je toch 'Blackfield' in wijnrood, 'Alba' in wit en zeer rijkbloeiend, 'Firedance' met zijn meer oranje kleur, de lage 'Inverleith' en 'Rosea' in oudroze aan te bevelen als enkele van de beste. Regelmatig verschijnen er nieuwe variëteiten, die het ook allemaal verdienen om uitgeprobeerd te worden.

...Bonus: diamantgras

Welke hedendaagse en enigszins serieuze tuinier kan nog een tuin aanleggen zonder grassen? Alle grassen (of bijna alle) zijn in het najaar mooi, en zelfs daarna, wanneer mist, rijp en het lage licht ze extra laten schitteren. Maar als er één is die er bijzonder uitspringt, dan is het wel het beroemde “diamantgras” (Calamagrostis brachytricha), de koningin van de najaarsgrassen. De aren verschijnen pas in september en vertonen prachtige iriserende tinten in de stralen van de najaarszon, waardoor ze aan fonkelende diamanten doen denken. Met een hoogte van 70-80 cm en het vermogen om in elke bodem te groeien, in de zon of in de schaduw, is dit nog altijd een te weinig bekende en toch onfeilbare plant.

Het is waar: ik had het ook over een Miscanthus kunnen hebben, maar zijn najaarskleuren zouden die van de heesters hebben overschaduwd! 😉