Als er één plant is waarover ontzettend veel misverstanden bestaan, dan is het wel de klimop of Hedera helix. Het lijkt allemaal te zijn begonnen bij Plinius de Oudere in de eerste eeuw na Christus. Hij zag in deze charmante klimplant niets meer dan een verwoester van muren en bomen en noemde hem zelfs een “boomwurger”.
Hij moet die dag ongetwijfeld slechtgehumeurd zijn geweest toen hij deze onzin uitkraamde... want ik verzeker je: de klimop, deze mooie inheemse klimplant, verdient die woede en categorische afwijzing niet.
Laten we dus samen 5 misverstanden over klimop de wereld uit helpen!
1) Klimop is een parasitaire plant die bomen laat sterven
De enige bewering in deze zin die niet onjuist is, hoewel je hem overal hoort of leest, is: “klimop is een plant”.
Klimop is geen parasiet; de boom dient hem alleen als steun. Klimop “zuigt” geen voedingsstoffen uit je boom, want zijn hechtwortels dienen alleen om zich vast te zetten. Klimop heeft zijn eigen wortels en doet aan fotosynthese. Hij hoeft dus helemaal niemand te parasiteren om te kunnen leven.
En klimop laat je bomen niet sterven!
Wanneer ik excursies in de natuur begeleid, krijg ik vaak te horen zodra we onder oude, schilderachtige bomen doorlopen: “Ja maar meneer, mijn boom is gestorven vlak nadat hij door die plaag van een klimop was overwoekerd!”
Dan antwoord ik: “De klimop heeft je boom alleen als steun gebruikt omdat de boom niet meer in de breedte groeide; hij was zelf aan het einde van zijn leven of in elk geval al behoorlijk oud.”
In werkelijkheid wordt klimop zeer oud, soms wel enkele honderden jaren, en overleeft hij vaak zijn drager. Daarom denken mensen dat klimop de boom heeft gedood, terwijl de boom uiteindelijk een natuurlijke dood is gestorven en de klimop hem heeft overleefd.
Klimop beschermt de stam tegen vorst, te veel vocht en zelfs tegen sommige knagers, zoals reeën. Sommige stoffen die klimop aanmaakt, hebben bovendien schimmelwerende eigenschappen, waardoor het risico op schimmelziekten bij de boom kleiner wordt. Daarnaast bloeit klimop op een ander moment dan zijn drager: er is dus geen concurrentie op het gebied van bestuiving. De bladeren van klimop vallen op een ander moment dan het loof van de boom waarin hij groeit en verrijken zo de bodem, wat opnieuw een voordeel voor de boom is. Klimop zal de boom ook niet “de zon afnemen”, want hij groeit alleen op de hoofdstam en enkele dikke takken. Kortom, dit is geen parasitisme maar juist mutualisme, omdat beide partijen ervan profiteren.
Wist je dat? Klimop blijft groeien nadat de boom is gestorven. Hoewel de combinatie van twee buitengewoon rijke leefgebieden voor de biodiversiteit – klimop en staand dood hout – heel waardevol is, kan ze ook gevaarlijk worden. Klimop biedt de wind houvast, terwijl het dode hout elk moment kan afbreken. Jij bepaalt of zo'n combinatie in je tuin mag blijven staan of dat je de omvang van het geheel moet beperken.
2) Klimop eet huizen op
Nee. Klimop beschadigt muren die in goede staat verkeren niet. Zelfs bij muren die in slechte staat zijn, zal hij alleen de voegen nog wat verder aantasten. Maar vooral biedt hij fysieke bescherming tegen vocht en houdt hij de voet van de muren droog en gezond. In de winter én in de zomer zorgt klimop voor thermische isolatie. Dat is niet onbelangrijk: binnenshuis kan het daardoor twee tot drie graden warmer of koeler worden.
Toch zijn er twee aandachtspunten: laat klimop niet te ver omhoog groeien tot aan je dakpannen. Klimranken die eronderdoor groeien, kunnen de pannen verplaatsen. Let ook op muren van aarde: klimop kan die aanzien voor “echte” grond en zijn wortels naar binnen laten groeien.
3) Klimop trekt spinnen aan
En? Wist je dat klimop ook een heleboel insecten aantrekt, vooral de laatste bestuivers van het seizoen? Klimop is namelijk een van de laatste planten die in de natuur of in de tuin bloeien, rond oktober. Het aantal insecten dat van klimop afhankelijk is of erin leeft, is enorm: wilde bijen, vliesvleugeligen, zweefvliegen, vliegen, bladsprietkevers en zelfs vlinders. Citroenvlinders, die sterk achteruitgaan, overwinteren graag in klimop, en ze zijn niet de enige. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er in klimop eveneens veel spinnen voorkomen...
Klimop biedt ook schuilplaatsen en voedsel aan veel vogels: mussen, merels, mezen, lijsters... De bessen zijn bijzonder rijk aan vetten en helpen vruchten- en alleseters de winter door. Klimop wordt ook gebruikt als nestplaats door winterkoninkjes, goudhaantjes en andere vogels, en als slaapplaats door sommige roofvogels, zoals de ransuil en de bosuil.
Klimop biedt bovendien voedsel aan sommige zoogdieren, zoals de eikelmuis, de boommarter en de hazelmuis, en biedt zelfs onderdak aan enkele vleermuizen.
Klimop verwijderen betekent een heel ecosysteem weghalen!
4) Klimop is saai
Nee. Of misschien hebben we gewoon niet dezelfde definitie van saai... Zoals we hierboven hebben gezien, bruist klimop van het leven, maar het is ook een plant die dankzij zijn wintergroene loof het hele jaar aantrekkelijk blijft. Klimop is vrolijk, want er bestaan prachtig gekleurde variëteiten: bont met crème, wit of geel, of met meer of minder diep ingesneden loof. Je kunt hem als bodembedekker gebruiken, voor het verbergen van lelijke elementen of het bedekken van draadgaas, en voor vormsnoei... Klimop heeft talloze toepassingen in de tuin.
5) Klimop heeft geen nut
Kom nou... Naast alles wat we al hebben besproken, is klimop op veel manieren nuttig:
- Klimop beschermt de bodem in het bos of in je tuin door een dicht tapijt te vormen dat vocht en een zekere koelte vasthoudt. Zo helpt hij bodemerosie te beperken en de bodemdieren te beschermen.
- Klimop is een geneeskrachtige plant die al sinds mensenheugenis bekend is: als hoestmiddel, krampstillend en laxerend middel, en als ingrediënt in ant cellulitiszalven. Eet de bessen echter niet, want die zijn giftig.
- Klimop kan de lucht zuiveren, vooral door stof en andere grote deeltjes op te vangen.
- Je kunt er zelfs wasmiddel van maken om kleding te wassen, dankzij de saponinen die de bladeren bevatten
- ...of kransen om de blonde hoofden van onze kinderen te versieren.
Conclusie
Klimop is dus veel meer dan zomaar een klimplant. Hij heeft enorm veel esthetische en ecologische kwaliteiten. Je kunt hem als bodembedekker planten, om lelijke elementen te verbergen of om een muur op te vrolijken. Klimop is een ijzersterke plant, groeit snel en zelfs op de meest beschaduwde plaatsen, en laat zich heel gemakkelijk stekken. Kortom, laat je klimop groeien of plant er liever nog wat bij! Bij de Kelten was klimop een symbool van een lang leven en het staat vast dat klimop jou zal overleven...
Ontdek ten slotte ook onze complete fiche over klimop!
Opmerkingen