De vaste planten komen geleidelijk weer tot leven en sommige vroegbloeiende bollen staan al volop in bloei... De eerste tekenen van het voorjaar zijn merkbaar en daarmee komen ook de typische tuinierskriebels weer terug: opnieuw met je handen in de grond wroeten, weer gaan planten... aan ideeën ontbreekt het je aan het einde van de winter in ieder geval niet! Beginnende tuiniers kunnen zich daarom soms wat overweldigd voelen door alles wat er moet gebeuren. Hier volgen daarom enkele tips en methoden om goed te beginnen met de aanleg van je tuin:

1. Maak een plattegrond van de bestaande situatie

Vaak is een plattegrond niet het eerste waar je als beginner aan denkt: te omslachtig, te beperkend, er zijn veel obstakels. De plattegrond komt dan pas later, om de bestaande borders vast te leggen en de verschillende soorten aan te geven... en dat is jammer!

Met een plattegrond wordt alles namelijk veel duidelijker: wat je in het oog wilt laten springen en wat je juist meer aan het zicht wilt onttrekken. Je kunt de plattegrond opmeten met een rolmaat, maar het eenvoudigst is om meteen het kadaster van je terrein te raadplegen.

De gegevens zijn uiterst nauwkeurig en het huis en de bijgebouwen staan er al op. Vervolgens kun je de plattegrond op schaal overnemen op een apart vel papier of met behulp van gespecialiseerde software.

Tekening van een plattegrond op schaal

Let er bij het maken van de plattegrond goed op dat je de deuren en ramen van de gebouwen aangeeft. Dat is belangrijk voor de toekomstige tuinaanleg, want je wilt de uitzichten benadrukken en niet een grote boom planten die het panorama op het massief van de Vercors zou kunnen verpesten…

Plattegrond voor de aanleg van een tuin

2. Noteer de bestaande planten

In deze tweede stap beslis je welke planten je wilt houden en noteer je:

• de planten die je wilt behouden;
• de planten die je zou willen verplaatsen;
• en de planten die je niet meer wilt.

Maak vervolgens een lijst van de planten die je wilt houden en deel ze in per type (bomen, heesters, vaste planten…). Noteer daarna hun kenmerken, zoals de bodem en de bloemkleur.

Deze inventarisatie geeft je een duidelijk overzicht en voorkomt fouten bij het toekomstige ontwerp. Zo voorkom je ook dat je planten dubbel koopt…

3. Kies een ontwerpstijl

Dit is een van de belangrijkste punten: een mooie tuin is evenwichtig, harmonieus en samenhangend.

Let er daarom op dat je niet te veel verschillende sferen mengt: een duidelijke stijlkeuze is essentieel voor een samenhangend geheel. Je kunt die keuze maken op basis van je voorkeuren, bijvoorbeeld als je liefhebber bent van Japanse tuinen, om de omgeving te versterken, zoals bij een mooi natuurstenen huis, of om een bepaalde kleur te benadrukken.

In sommige van mijn eigentijdse ontwerpen let ik bijvoorbeeld op de kleuren die mijn klanten voor hun tuinmeubilair hebben gekozen, of op de kleur van de kozijnen. Die tinten laat ik terugkomen in mijn ontwerpen, in de keuze van de bestrating en zelfs in de selectie van de planten.

4. Deel de plattegrond in per sfeer

Nadat je een ontwerpstijl hebt gekozen, bepaal je welke “tuinkamers” je in je tuin wilt: een moestuin, terras, zwembad of vijver?

Alles is mogelijk, als je voldoende ruimte hebt. Deel de verschillende sferen in op basis van hun functie (spelen, ontspannen, mediteren, eten, decoratie…). De landschappelijke invulling volgt daarna vrij vanzelfsprekend, afhankelijk van je voorkeuren: een natuurlijk tuinpad kan bijvoorbeeld naar een wat romantisch terras leiden.

Probeer niet te groot te denken: als je te veel elementen wilt toevoegen zonder ze goed in te delen, kan de tuin al snel krap lijken. Dat brengt me bij het volgende punt: de verbindingen tussen de verschillende ruimtes.

5. Richt je op samenhang en vloeiende verbindingen

Een prettig tuinpad herken je op de plattegrond vrij snel: harmonieuze lijnen, plekken waar je even stilstaat bij een uitzicht en een logische aansluiting tussen de verschillende paden. Ook in een kleine tuin zorgt een goed ontwerp van de paden voor een heel prettig gevoel.

Wisselingen in ritme, bijvoorbeeld door verschillende materialen te gebruiken, rustplekken zoals een bank en zichtlijnen met een verrassingselement zoals een spiegel, geven allemaal de indruk dat de tuin groter is dan hij in werkelijkheid is. Als je dat aandurft, kunnen één of meer snelle schetsen uit de losse hand je een indruk geven. Zo'n schets is soms beter leesbaar en vormt een goede aanvulling op de plattegrond van bovenaf.

Snelle zwart-witte schets van een “Japanse” tuinaanleg

Kleurrijke schets van een bloemenborder

6. Maak een lijst van gewenste planten

Dit is het meest verwachte moment: je helemaal uitleven op je verlanglijst! Zelf heb ik een lijst zo lang als mijn arm met planten die ik ooit nog eens zou willen aanschaffen... Als je op dit gebied echt een beginner bent, kun je het beste gespecialiseerde websites bekijken, zoals die van de boomkwekerij, en vooral tuinblogs bezoeken. Daar zijn er veel van en sommige staan vol echte schatten. Het is de ideale plek om te ontdekken hoe een plant er “in het echt” uitziet. Zo kun je ook combinaties bedenken en vooral je eigen visuele stijl ontwikkelen: door beelden te verzamelen van wat je mooi vindt en definitief af te wijzen wat je niet aanspreekt, bepaal je eenvoudig welke tuinier en ontwerper je zult worden.

Een gedetailleerde plattegrond met de planten kan je daarna helpen om de toekomstige borders in een goede volgorde in te delen en op elkaar af te stemmen. Dat is de sleutel tot een geslaagd ontwerp.

Digitale plattegrond van een speelse moestuin

7. Maak een budget en stel prioriteiten!

Ja, een tuin is duur; plantenliefhebbers zullen me daar niet in tegenspreken.

Met materialen, tuinmeubilair en de spontane aankopen op plantenbeurzen kan de rekening snel oplopen! Het beste is om per zone een totaalbudget voor de tuinaanleg op te stellen, zodat je kunt bepalen waar je als eerste veranderingen wilt aanbrengen.

Bepaal vooral wat je precies wilt: wil je zo snel mogelijk een tuin die in zijn geheel prettig is? Richt je dan op de algemene structuur en minder op de beplanting; die komt geleidelijk aan.

Wil je liever één bepaalde plek inrichten om vrienden te ontvangen en samen een aangename tijd door te brengen? Dan kun je je juist op die plek concentreren en die vollediger uitwerken.

8. Maak een planning

Dit geldt natuurlijk als je een concreet doel hebt voor je tuinaanleg, bijvoorbeeld een terras vóór de zomer. In dat geval kun je het beste de werkzaamheden op volgorde van prioriteit zetten en bepalen hoeveel tijd je aan elke taak wilt besteden. Houd er rekening mee dat de ideale planttijd in het voorjaar en najaar valt. De rest van de werkzaamheden hangt daar dus van af.

9. Vraag hulp

Ja, want tuinieren is vooral een passie en vaak vraag je niet graag om hulp. Toch is het verplaatsen van een stapel tegels van de ene kant van de tuin naar de andere met z'n tweeën een stuk gemakkelijker, dat begrijp je wel... Het is ook prettiger en goed voor je humeur. Hulp voorkomt onnodige ontmoediging, waardoor je soms alles zou willen opgeven. Geloof me, ik weet waar ik het over heb... Aarzel dus niet: roep de hulp van je vrienden in (de belofte van een barbecue aan het einde van de klus is altijd aantrekkelijk) of laat je helpen door een professionele tuinier, in ieder geval bij het klaarmaken van de grond. Vraag ook eens rond in je omgeving: veel jongeren helpen je graag een handje bij het uitspreiden van meerdere kubieke meters mulch.

10. Zorg er vooral voor dat je ervan geniet!

Tot slot is het belangrijkste woord in dit verhaal: plezier. Je houdt van tuinieren, van planten, kleuren en geuren. Doe dus alles zonder jezelf beperkingen op te leggen en houd vooral in gedachten dat een tuin tijd nodig heeft. Die tijd staat echter in het teken van passie, en je tuin zien groeien en tot leven zien komen is de mooiste beloning!