Ziekten en plagen van tuinbonen

Ascochytose bij tuinbonen

Voorheen bekend als anthracnose, is de ascochytose van de tuinboon een cryptogame ziekte die wordt veroorzaakt door de schimmel Ascochyta fabae. De ziekte ontwikkelt zich vooral bij koele temperaturen, rond 10 tot 15 °C, en een zekere vochtigheid. Deze ziekte komt vaker voor in het zuiden van het land.

De verantwoordelijke schimmels overleven de winter op besmet plantenafval. Ook zaden kunnen besmet zijn.

De symptomen

Er verschijnen vrij verspreid twee tot drie lichtgrijze tot asbruine vlekken op de bladeren. De vlekken ontwikkelen zich vervolgens tot uitvloeiende plekken en worden daarna bezaaid met kleine zwarte puntjes. Het midden van de vlek wordt necrotisch. Deze ziekte kan ook de wortelhals en de wortels van de tuinboon aantasten, waardoor de plant aanzienlijk verzwakt en uiteindelijk afsterft.

De behandeling

Bij het verschijnen van de eerste symptomen kan een verneveling met Bordeauxse pap worden uitgevoerd

Preventie

• Ruim het afval aan het einde van de teelt zorgvuldig op en vernietig het
• Gebruik gezond, ziektevrij zaad of nieuw zaad
• Bewaar geen zaden van zieke planten
• Geef de gewassen water bij de voet van de plant in plaats van ze te besproeien

Meer lezen: Anthracnose

Roest bij tuinbonen

De roest van de tuinboon wordt veroorzaakt door de schimmel Uromyces viciae-fabae. Deze overwintert op halmen en op spontaan opgekomen tuinbonen, voordat hij door de wind wordt verspreid. Deze schimmel tast meestal vlinderbloemigen aan, zoals veldbonen, linzen en wikke.

De symptomen

Kleine, ronde vlekjes die op pustels lijken, verschijnen aan de onder- en bovenzijde van de bladeren. Ook de stengel kan worden aangetast. De ziekte veroorzaakt een groeiachterstand en de bladeren beginnen vaak geel te worden. Vochtigheid bevordert de ontwikkeling van de ziekte.

Symptomen van roest op een tuinboonblad

De behandeling

Bordeauxse pap wordt vanaf de eerste ziekteverschijnselen als curatieve behandeling gebruikt. Ook de aangetaste bladeren moeten worden verwijderd, zowel de bladeren die nog aan de plant zitten als de bladeren op de bodem.

Preventie

• Besproei de bodem vóór het planten van de tuinbonenzaden met brandnetelgier
• Plant de tuinbonen voldoende ruim uit elkaar, zodat er voldoende lucht tussen de planten kan circuleren
• Reinig en ontsmet het tuingereedschap na elk gebruik

Meer lezen: Afkomen van roestziekte 

De valse meeldauw van de tuinboon

Valse meeldauw is een cryptogamische ziekte die wordt veroorzaakt door de schimmel Peronosporea viciae, die in de bodem en op de zaden voorkomt. Valse meeldauw ontwikkelt zich bij koel (tussen 10 en 15 °C), vochtig en bewolkt weer.

De symptomen

Op de bovenzijde van de bladeren verschijnen verkleurde plekken die grijs, licht roodachtig tot bijna zwart worden. Op de onderzijde van de bladeren ontwikkelt zich een grijze beharing. De bladeren worden zwart, drogen uit en krullen soms op. Uiteindelijk sterven ze af.

De behandeling

De behandeling is hetzelfde als bij roest: vernevel de bladeren met Bordeauxse pap. Zodra de eerste symptomen verschijnen. Het is ook belangrijk om de aangetaste delen te verwijderen.

Preventie

• Vernevel brandnetelgier over de bodem vóór het planten
• Houd de bodem goed los
• Vermijd het kweken van tuinbonen op te vochtige plaatsen
• Voer preventieve vernevelingen met paardenstaartgier uit

Grauwe schimmel of botrytis bij tuinbonen

De schimmel Botrytis fabae veroorzaakt deze ziekte. Hij kan overwinteren in de bodem en op besmet plantenafval. Hij ontwikkelt zich vooral bij vochtig weer in het voorjaar.

De symptomen

Er ontstaan kleine necrotische, bruine vlekjes op de bladeren. Ze worden groter en vloeien samen tot grote necroses. Op de stengels kunnen bruine strepen verschijnen, net als op de peulen of bloemen.

De behandeling

De aangetaste planten moeten absoluut worden uitgetrokken en verbrand

De preventie

• Vermijd het gebruik van te stikstofrijke meststoffen
• Kweek tuinbonen in een goed gedraineerde en diep losgemaakte bodem
• Zet de planten minstens 25 cm uit elkaar voor een goede luchtcirculatie
• Geef de bodem en planten in het voorjaar water met een afkooksel van heermoes
• Stimuleer de groei van de planten met brandnetelgier

Meer lezen: Botrytis of grauwe schimmel

De verschillende plagen van de tuinboon

Bladluizen zijn ongetwijfeld de meest voorkomende bladluizen op tuinbonen. Maar er bestaan ook andere soorten, die min of meer algemeen voorkomen. Ze moeten allemaal in de gaten worden gehouden, want ze kunnen aanzienlijke schade veroorzaken en de oogst beïnvloeden.

De zwarte bonenluis op tuinbonen

©Rasbak

Aphis fabea, een zwarte bladluis, tast vooral tuinbonen aan en kan er grote kolonies vormen. De bladluizen verzamelen zich op de jonge scheuten en de peulen in ontwikkeling. Ze prikken hierin en zuigen er het sap uit. Bij vroege aantastingen kunnen tuinbonenplanten volledig worden vernietigd. Toch hebben bladluizen vooral invloed op de ontwikkeling van de jonge scheuten, die omkrullen, en op de peulen, die verschrompelen.

Bladluizen bevorderen het ontstaan van ziekten.

Om deze plagen te bestrijden, zijn verschillende oplossingen mogelijk:

• Bespuit de bladluizen met een krachtige waterstraal om ze op de bodem te laten vallen
• Verwijder aangetaste stengels
• Vernevel water waaraan zwarte zeep is toegevoegd
• Lok lieveheersbeestjes, gaasvliegen of zweefvliegen, waarvan de larven grote hoeveelheden bladluizen eten. Het volstaat om nectarplanten te planten, enkele onkruiden te laten staan, natuurlijke schuilplaatsen voor deze insecten te bieden (houtstapels, stenen, takken…) of insectenhotels te bouwen. Het is ook mogelijk om larven van lieveheersbeestjes uit te zetten

De bladrandkever

De bladrandkever (Sitona liteatus) is een lichtgrijze snuitkever. Het insect vliegt bij warm weer in mei en juni. In oktober legt het tot 100 zeer kleine en dus onzichtbare eitjes op de bladeren en stengels. De eitjes, larven en volwassen kevers overleven de winter.

De bladrandkever tast ook tuinbonen aan

Bladrandkevers eten van de bladranden en veroorzaken daarin ronde inkepingen. De larven tasten de wortels aan, waardoor de planten verschrompelen.

Ter bestrijding kun je een aftreksel van boerenwormkruid of absint vernevelen. Ter voorkoming moet je een snelle groei bevorderen met brandnetelgier en een strikte vruchtwisseling van minstens 2 tot 3 jaar toepassen

De tuinbonenkever

Bruchus rufimanus is een kever die in het voorjaar eitjes op het oppervlak van de peulen legt. Vervolgens dringt de larve de zaden van de tuinboon binnen en ontwikkelt zich daar gedurende 3 maanden rustig verder. Daar verpopt ze en blijft ze in het zaad.

De tuinbonenkever

De door de tuinbonenkever aangevreten zaden zijn niet eetbaar. Je herkent ze vrij gemakkelijk aan een klein gaatje. De tuinbonenkever kan het zaaigoed aantasten.

De enige manier om je tegen de tuinbonenkever te beschermen, is de zaden 24 uur in de vriezer te leggen. De kou doodt ze.

→ Lees meer in ons artikel: De bonenkever, wat is dat? Hoe kom je ervan af?

De erwtenbladgalmug

Contarinia pisi is een klein mugje van 2 mm, dat met het blote oog niet zichtbaar is, maar waarvan je de groepsgewijze vluchten aan het einde van de dag kunt waarnemen. De eitjes worden in mei-juni op de jonge scheuten of tussen de kelkbladen gelegd. Deze verdikken en krullen om door toedoen van de jonge larven. De rode larven van de tweede generatie tasten de binnenwand van de peulen aan. De poppen brengen vervolgens de winter door in de bodem.

Tijdens de vluchten wordt aanbevolen om een aftreksel van boerenwormkruid of absint te vernevelen. Vervolgens helpt het verwijderen van aangetaste bloemen om de tweede generatie te voorkomen.

Om het verschijnen van de galmug te voorkomen, moet de vruchtwisseling minstens 2 jaar bedragen. Verwijder ook al het gewasafval goed.