Hoe kies je zaden van goede kwaliteit?

Biologische, zaadvaste, F1-hybride zaden... Wat zijn dat precies?

Een simpele blik op een zakje zaden kan soms verbazen. Naast erkende keurmerken zoals ‘gecertificeerd biologisch’ zie je er soms termen op staan als ‘reproduceerbaar zaad’ of ‘F1-hybride’… Achter deze termen gaan verschillende realiteiten en economische modellen schuil. Als je goed geïnformeerd bent, is de keuze aan jou!

Biologische zaden, een kwaliteitsgarantie

De biologische zaden zijn afkomstig van moederplanten die biologisch zijn geteeld, met respect voor het milieu en de mens. Deze zaden zijn dus gegarandeerd vrij van synthetische gewasbeschermingsmiddelen, genetisch gemodificeerde organismen en kleurstoffen. Ze zijn na de oogst ook niet behandeld, terwijl traditioneel zaad, dat op conventionele wijze is geteeld, eventueel kan worden behandeld om de houdbaarheid, het transport of de weerstand tegen ziekten te verbeteren… Door biologisch zaad te kiezen, weet je zeker dat alleen natuurlijke stoffen zijn gebruikt om de bodem te verrijken of de planten te verzorgen.

Zakjes met biologische zaden dragen verplicht het keurmerk AB en zijn gecertificeerd door Ecocert.

Deze zaden worden reproduceerbaar genoemd omdat ze een identieke productie aan de moederplant garanderen, en zelfs meer dan dat, in de loop van de seizoensen. Een reproduceerbaar zaad zal namelijk alles wat deel uitmaakt van zijn omgeving, zoals het klimaat, de bodem en de luchtvochtigheid, in zijn genetisch erfgoed ‘registreren’ en dit doorgeven aan toekomstige generaties, met als enige doel de plant in staat te stellen te overleven.

Biologisch gecertificeerd: de zaden zijn geproduceerd zonder toevoeging van gewasbeschermingsmiddelen

F1-hybridezaden: moeten we daar huiverig voor zijn?

Het is misschien goed om eraan te herinneren dat hybridisatie niet hetzelfde betekent als ‘genetische modificatie’. Een hybride zaad ontstaat uit twee verschillende planten die met elkaar kruisen (of worden gekruist) om een nieuwe variëteit te verkrijgen. Deze hybridisatie kan volkomen natuurlijk zijn of door menselijk ingrijpen tot stand worden gebracht. Dat geldt voor F1-hybridezaden, die worden ontwikkeld om de smaak, opbrengst of weerstand van een variëteit te verbeteren. Er kunnen zelfs biologisch gecertificeerde hybride zaden worden verkregen.

Sommige tuiniers zullen zeggen dat deze gehybridiseerde zaden gestandaardiseerde groenten of vruchten voortbrengen: weliswaar mooi, maar zonder smaak en zo uniform dat ze saai worden… Anderen waarderen juist de ziekteresistentie, productiviteit, kleur of grootte die met deze F1-hybride variëteiten wordt verkregen…

Hoe dan ook, het belangrijkste nadeel van deze door hybridisatie verkregen zaden blijft dat ze zich niet kunnen voortplanten. Het heeft dus geen zin om de zaden van deze planten te oogsten om ze opnieuw te zaaien. Ze behouden de kenmerken van een plant niet van de ene generatie op de andere. Het zijn zaden voor eenmalig gebruik, die slechts één seizoen meegaan.

Lees voor meer informatie het artikel van Ingrid B: Biologische zaden, F1-hybriden of gewone zaden… Wat kies je? 

Een zaadje dat volledig overeenkomt met de moerplant

Voor het kiezen van een ras van een of andere groenteplant baseren we ons voornamelijk op het zakje. Naast de wettelijke vermeldingen, zoals de naam van de soort en het ras, het gewicht of het aantal zaden, het partijnummer of de bedrijfsnaam van de verpakker, zijn er nog andere elementen die onze keuze bepalen. Zo vindt de amateurtuinier er de algemene kenmerken van de plant wat betreft grootte, vorm, kleur, smaak, vroegheid… evenals plantadvies en een plantkalender. En natuurlijk een foto die de werkelijkheid zo goed mogelijk benadert.

Een groentezaad van goede kwaliteit moet dus perfect voldoen aan de aangegeven eigenschappen en de kenmerken van het gekozen ras vertonen. Kwekers en zaadproducenten van goede kwaliteit voeren dan ook regelmatige kiemproeven uit om de overeenstemming met de normen te garanderen.

Gezonde en ziektevrije zaden

Zaad van goede kwaliteit verkeert in perfecte gezondheid en is volledig vrij van ziekten. Daarom is het van groot belang dat het wordt geoogst van een volledig gezonde plant. De productie van zaden is dan ook streng gereguleerd en wordt regelmatig gecontroleerd, van de oogst tot het verpakken en tijdens de opslag en verkoop.

Zaden moeten worden gewonnen van volledig gezonde planten

Om ziektevrije en krachtige zaden te verkrijgen, is het essentieel om de moederplanten onder optimale teeltomstandigheden te kweken wat betreft klimaat, bodemkwaliteit, bemesting, watergift, maar ook bestuiving en de ligging van het perceel. Ook het oogsten van de zaden moet onder zeer specifieke omstandigheden en op het juiste rijpheidsstadium gebeuren. Ook hier houden kwaliteitsvolle zaadhandelaars en zaadproducenten zich aan zeer nauwkeurige voorschriften en worden ze aan strenge controles onderworpen.

Een gegarandeerde kiemkracht

Als een zaad op het hoogtepunt van zijn rijpheid en onder goede omstandigheden is geoogst, heeft het al zijn kiemkracht in zich. Als het te vroeg is geoogst, heeft het nog niet al zijn kiemvermogen ontwikkeld. Als het te laat is geoogst, kan het te lijden hebben gehad onder ongunstige weersomstandigheden of aanvallen van plagen. Zo is zaad van goede kwaliteit ook geoogst op een moment waarop de luchtvochtigheid optimaal is. Daarna wordt het verpakt en onder net zo strenge omstandigheden opgeslagen.

Zodra je een zakje zaad hebt gekocht, is het belangrijk om dit op een geventileerde, niet te warme plaats met een optimale luchtvochtigheid te bewaren. Zaden zijn namelijk erg gevoelig voor hun omgeving en kunnen hun kiemkracht verliezen. Ontdek samen met Audrey verschillende methoden om zaden te bewaren.

Om hun optimale kiemkracht te behouden, moeten zaden op een droge en geventileerde plaats worden bewaard.

Het spreekt voor zich dat je de houdbaarheidsdatum op alle zakjes zaad nauwgezet moet respecteren. Als de datum verstreken is, kun je de zaden nog steeds zaaien, maar de kiemkracht kan lager zijn. Ingrid legt je bovendien enkele methoden uit om te weten te komen of oud zaad nog goed is.

Het belang van de reputatie van de zaadhandelaar of zaadproducent

Bij Promesse de fleurs hebben we ervoor gekozen om samen te werken met drie grote zaadleveranciers die bekendstaan om hun betrouwbaarheid en professionaliteit: Vilmorin, Ferme de Sainte-Marthe en Sluis Garden.

Vilmorin werd in 1743 opgericht op initiatief van Claude Geoffroy, een vrouwelijke zaadhandelaar, en Pierre Andrieux, botanicus van Lodewijk XV, die hun eerste winkel in Parijs openden. Hun dochter Adélaïde, die was getrouwd met Philippe-Victoire de Vilmorin, een liefhebber van plantkunde, nam de zaak over en breidde deze uit. Tegenwoordig worden er in de Drôme meer dan 800 soorten zaad verpakt.

Ferme de Sainte-Marthe, opgericht in 1974 in Loir-et-Cher en tegenwoordig gevestigd in Anjou, is gespecialiseerd in biologische of na de oogst onbehandelde zaden. Het bedrijf verzorgt alle stappen van de zaadproductie en zet zich in voor de diversiteit van de variëteiten.

Sluis Garden biedt meer dan 1000 variëteiten zaden van groente- en bloeiende planten van premiumkwaliteit.

Je kunt er ook voor kiezen om de zaden van je groenten of bloemen zelf te oogsten. Ingrid B. legt je alles uit wat je moet weten over het oogsten en goed bewaren van je eigen zaden.