Compost maken op je balkon

Waarom composteren op je balkon?

Composteren op een balkon, net als in een tuin, is een milieuvriendelijke bezigheid. Enerzijds maakt het mogelijk om biologisch afbreekbaar afval te recyclen, waaronder de resten van plantaardig voedsel die we elke dag produceren. En dat is niet onbelangrijk, want gft-afval vormt 30% van wat in de afvalbak belandt. Anderzijds kun je door te composteren zelf een hoogwaardige, natuurlijke meststof maken, die niet veel kost en die je opnieuw kunt gebruiken om je eigen planten te voeden.

Een ander feit om rekening mee te houden: de wet tegen verspilling en voor een circulaire economie van februari 2020 bepaalt dat alle particulieren vanaf 1 januari 2024 over een praktische oplossing moeten beschikken om hun gft-afval te scheiden. De wet bepaalt dat elk huishouden zijn voedselafval in een speciale afvalbak moet scheiden, die door speciale vuilniswagens wordt opgehaald. Dit alles wordt natuurlijk nog ingevoerd, maar omdat niet iedereen op het platteland woont, maakt dit de vraag des te relevanter: hoe composteer je op je balkon?

een wormencompostbak op een schaduwrijk balkon

Welke compostbak voor een balkon?

Een balkon, hoe groot het ook is, kan afhankelijk van de beschikbare ruimte slechts plaats bieden aan een kleine composteerder. Bovendien staat de composteerder niet rechtstreeks in contact met de grond, zoals in een tuin.

Er zijn verschillende oplossingen mogelijk: koop een wormencomposteerder of een kleine composteerder die geschikt is voor gebruik op een balkon en in de winkel verkrijgbaar is.

De composteerder kan van hout zijn (een materiaal dat na enkele jaren buiten vergaat), van kunststof (een licht en duurzaam materiaal) of van metaal (let er dan op dat het niet gaat roesten).

Met een wormencomposteerder kunnen plantaardige resten worden afgebroken door de werking van wormen die Eisenia worden genoemd. Eisenia eten de resten op en scheiden ze vervolgens weer uit, waardoor humus of compost ontstaat. In tegenstelling tot wat je misschien zou denken, zijn Eisenia niet de regenwormen die je in tuingrond vindt. Om dit afbraakwerk te kunnen doen, hebben de wormen bepaalde omstandigheden nodig: zuurstof, een temperatuur tussen 15 en 20 °C en een niet te hoge luchtvochtigheid.

Het voordeel van deze optie is dat je de compost niet hoeft om te keren en te beluchten, want de wormen nemen dit werk voor hun rekening. De wormencomposteerder bestaat namelijk uit meerdere bakken die op elkaar gestapeld zijn. De wormen verplaatsen zich van de ene bak naar de andere, van onder naar boven, naarmate de afbraak van het afval vordert. De onderste bak dient om het ‘compostsap’ op te vangen, de bakken daarboven om de verteerde compost te verzamelen. Lees voor meer informatie ons advies in dit artikel over de wormencomposteerder.

Deze oplossing wordt met name aanbevolen voor composteren op een balkon door ADEME (het Franse agentschap voor de ecologische transitie) en de stad Parijs. Volgens ADEME veroorzaakt wormencomposteren geen onaangename geuren, als het op de juiste manier wordt toegepast. Het proberen waard!

Een andere optie is de aanschaf van een mini-composteerder in de winkel. Er bestaan composteer apparaten die speciaal zijn ontworpen voor het balkon of voor gebruik binnenshuis, zoals de Bokashi-composteerder. Deze methode komt oorspronkelijk uit Japan en maakt het mogelijk etensresten af te breken in een luchtdichte emmer, door specifieke fermenten toe te voegen.

Een composteerder “Bokashi”

Welke etensresten mogen in een compostbak op het balkon?

Je kunt groente- en fruitschillen, fijngemaakte eierschalen, theezakjes of koffiedik, resten van onbehandelde planten, takken of bladeren van je balkon composteren. Al deze materialen moeten in kleine stukjes worden geknipt om het werk gemakkelijker te maken voor de kleine dieren die ze opeten. Voeg ook droog materiaal zoals karton en papier toe om het mengsel in balans te brengen.

Niet doen: Doe citrusvruchten, uien en knoflook niet in de wormencompostbak, want deze geven zuren af die de wormen kunnen doden die de compost maken.
Doe er ook geen vlees, vis, etensresten, zuivelproducten of brood in.

Bokashi-compostbakken kunnen daarentegen ook citrusvruchten, uien, vlees- en visresten, zuivelproducten en brood verwerken. Het afval wordt afgebroken dankzij een ferment dat de gebruiker erover strooit.

Hoe ga je te werk?

Allereerst moet de compostbak in de schaduw of halfschaduw staan, wat op een balkon niet altijd mogelijk is. Je zult dus een geschikte plek moeten vinden als je wilt dat het composteringsproces goed verloopt.

Volg vervolgens de gebruiksaanwijzing van de gekochte wormencompostbak of compostbak.

Voor goede compost moet je een evenwicht vinden tussen stikstofrijke materialen (schillen, bladeren, groen gras…) en koolstofrijke materialen (karton, papier, stro, takken…). Je kunt een dunne laag stikstofrijk keukenafval aanbrengen, gevolgd door een dunne laag droog afval (karton, papier), en de lagen zo afwisselen. Ook de juiste verhouding tussen lucht en vocht is belangrijk. Controleer je compost daarom regelmatig, roer hem om en geef indien nodig water.

Lees in dit artikel onze tips om goede compost in de tuin te maken en om een wormencompostbak te gebruiken.

Om fruitvliegjes te voorkomen of als het mengsel te vochtig is, adviseren sommigen om karton toe te voegen of het mengsel ermee af te dekken. Een andere mogelijkheid is om zoete schillen te vermijden.

Zelf een kleine compostbak maken?

Als je zelf een kleine compostbak wilt maken, kun je beginnen met een kleine proef met heel eenvoudige materialen, zoals een bloempot (die groot genoeg is), een schoteltje dat je eronder schuift om het compostsap op te vangen en een deksel om de compost af te dekken.

Voor de meest avontuurlijke klussers zijn er op internet tutorials te vinden om een kleine wormencompostbak te maken van rotbestendig hout of kunststof. De ervaringen hiermee lopen nogal uiteen.

Dit is het algemene idee. Om een wormencompostbak te maken, kun je bijvoorbeeld stapelbare bakken van ondoorzichtig kunststof nemen. Daarin maak je gaten, zodat de wormen van de ene bak naar de andere kunnen gaan. Je kunt het frame van de bakken ook van hout maken en als bodem draadgaas gebruiken, zodat de wormen zich kunnen verplaatsen. Vervolgens leg je een deksel op de bovenste bak en kun je op de onderste bak een kraantje aanbrengen, waarmee je het compostsap kunt opvangen.

Een andere mogelijkheid is om bij je gemeente na te vragen welke initiatieven zij voor composteren organiseert, zoals de stad Parijs, die bijvoorbeeld campagnes organiseert waarbij particulieren wormencompostbakken krijgen.

voorbeeld van een kleine zelfgemaakte wormencompostbak

Compost gebruiken op het balkon: hoe doe je dat?

De wormencompostbak en sommige compostbakken hebben een kraantje waarmee je het sap of de compostthee kunt opvangen. Deze vloeistof gebruik je als meststof in het gietwater, op voorwaarde dat je hem verdunt in een verhouding van 1 op 10.

Je kunt ook de verteerde compost opvangen om er wat van bij de voet van de planten te strooien, zonder hem te diep in het substraat te verwerken. Verteerde compost herken je aan de kruimelige structuur, de zwarte kleur en de geur van humus. Om dit te verkrijgen, moet je meerdere maanden rekenen (3 tot 8 maanden, afhankelijk van de gebruikte methoden).

Wie geen succes heeft met composteren of er geen zin in heeft, kan tot slot deelnemen aan een gemeenschappelijke compostbak bij jou in de buurt. Weet ook dat er al kant-en-klare wormencompost bestaat die je in zakken kunt kopen.

Eenmaal verteerd kan de compost de planten op het balkon voeden