Rosa banksiae Lutescens - Banksia roos

De Rosa banksiae 'Lutescens' is de roos van Lady Banks met enkele, geurende bloemen, die in staat is een prieel te bedekken in slechts 4 tot 5 jaar tijd. Het betreft een uitzonderlijke klimroos, bijzonder groeikrachtig. Deze reus, volledig zonder doorns, heeft een opmerkelijk vroege bloei. Deze bloei, die in een gematigd klimaat soms al in maart begint, is werkelijk spectaculair: de plant verdwijnt dan onder duizenden kleine, enkele rozen, als wilde rozenbloemen, in een verleidelijk, niet opdringerig geel dat men boterkleurig noemt. Winterhardder dan het lijkt, van voorbeeldige soberheid, gedijt deze roos die de glorie vormt van mediterrane tuinen uitstekend tot in de regio Parijs, op een beschutte en zeer zonnige standplaats.

De Rosa banksiae is een botanische soort afkomstig uit de droge, subtropische berggebieden in centraal en west-China, op hoogtes tussen 500 en 2.200 meter. Deze groeikrachtige klimroos houdt dan ook van warme klimaten, zelfs droge zomers. De soortnaam, banksiae, is opgedragen aan Lady Banks, echtgenote van de beroemde botanicus Sir Joseph Banks die hem meebracht van zijn expedities naar China, samen met nieuwe chrysanten en vele andere planten die nog onbekend waren in Europa. Er bestaan slechts twee ondersoorten van deze roos, en zeer weinig hybriden, omdat de plant zich vrij resistent toont tegen kruisingen. De banksiae-roos 'Lutescens' is de wilde vorm die nog steeds in China voorkomt.

De ontwikkeling van deze klimroos is indrukwekkend: een oudere plant kan zijn takken tot meer dan 12 m hoogte laten groeien, waarbij de basis gemakkelijk 6 m grondoppervlak inneemt. De groei is zeer snel: de jonge, zeer soepele takken, voorjaarsgroen van kleur, ontwikkelen zich als grote reuzeasperges na de bloei; ze kunnen in één seizoen 3 tot 4 m bereiken. Wanneer hij vrij gelaten wordt, toont de roos van Banks een monumentale fonteinvorm. De vegetatie van deze roos is volledig zonder doorns, wat eventuele snoei- of vormwerkzaamheden vergemakkelijkt. De bloei begint min of meer vroeg afhankelijk van het klimaat, van februari in zeer beschutte zones tot mei-juni in de regio Parijs. Het zijn de 1 jaar oude takken die talloze trossen produceren van 4 tot 15 kleine bloemen (2 cm), enkel, strogeelgekleurd en geurend. Het blad, wintergroen tot semi-wintergroen, verdeeld in 3 smalle en korte blaadjes, kenmerkt zich door een levendige, glanzende groene kleur. Het is soms gevoelig voor valse meeldauw, wanneer de omstandigheden zeer warm en droog zijn, maar de plant, gezegend met een ijzeren gezondheid, komt over het algemeen zelf van deze ziekte af. De jonge bladeren van deze banksiae-roos zijn licht koperkleurig. De lange, flexibele, liaan-achtige takken moeten worden vastgemaakt aan een steun die beschut is tegen koude wind. De gladde schors verandert geleidelijk op de stam van een oudere plant in ruwe slierten die oker-oranje onderkanten onthullen.

Het is een roos die mensen uit het noorden verbaast en fascineert wanneer ze hem voor het eerst in een oude tuin zien: is dit wel een roos? Maar rozen bloeien toch in de zomer, op zijn vroegst eind voorjaar, dat is toch bekend... De banksiae-roos Lutea houdt ervan te verrassen, bomen te overwoekeren, zich tussen cipressen van een haag te wringen, waar hij zijn formidabele groeikracht als veroveraar toont. Zijn buitengewone vegetatie transformeert en bekleedt met elegantie een hek of muur, van januari tot december op een beschutte standplaats of in een gematigd klimaat. In het zuiden zorgt hij voor perfecte schaduw op een groot prieel op het zuiden. Gemakkelijk in onderhoud, meestal op eigen wortels gekweekt, vraagt de plant geen water meer zodra hij goed gevestigd is, en geen enkele behandeling. Hoewel hij van voorbeeldige zuinigheid en soberheid is, moet hij buiten de olijfzone de beschutting van een muur krijgen, en een maximum aan zonlicht om zijn fantastische bloei te induceren. Wij kennen een 120 jaar oud exemplaar dat nog steeds trouw bloeit (soms al vanaf februari) in een aan zichzelf overgelaten tuin in de buurt van Montpellier. De banksiae-roos kan gecombineerd worden met een zomerbloeinde clematis om de hele zomer een bloeiende muur te hebben.