Wintergroene en halfwintergroene hortensia's

De Hydrangea seemanii

Laten we beginnen met de meest voorkomende botanische soort, een hortensia van Mexicaanse oorsprong, de Hydrangea seemanii. Seemanii lijkt sterk op de botanische soort Hydrangea petiolaris, maar is wintergroen, heeft een meer opgaande groeiwijze en langwerpiger blad.
Deze hortensia is perfect om een lelijke muur te bedekken of langs een grote dode boom omhoog te klimmen, die zowel als klimhulp als verankering voor zijn adventiefwortels dient, een soort natuurlijke hechtwortels. De Hydrangea seemanii wordt als volwassen plant inderdaad 3 tot 5 meter hoog (of zelfs hoger!) en groeit tot 4 m breed uit. Het lancetvormige, fraaie donkergroene, glanzende en leerachtige blad blijft in de winter aanwezig.

Het bijzondere aan de bloei zijn de grote bloemknoppen, die lijken op die van pioenen, voordat ze in juli en augustus opengaan tot witte, afgeplatte schermvormige bloeiwijzen, bestaande uit steriele bloemen en vier ovale kelkbladen.

Wat het planten betreft: verwar deze hortensia’s niet met de zogenaamde planten voor heidegrond. Hortensia’s, ook de wintergroene soorten, groeien allemaal goed in neutrale grond en gewone tuingrond, zolang die voldoende vochtig blijft, vooral in de zomer, en rijk is aan humus (geef ze bijvoorbeeld compost of bladaarde, waar ze dol op zijn!).

De Hydrangea (anomala petiolaris) 'Semiola'

Ook bekend als Hydrangea x Semiola R ‘Inovalaur’ cov, deze klimhortensia is afhankelijk van de regio wintergroen of halfwintergroen. Hij is ontstaan uit een kruising tussen Hydrangea anomala subsp. petiolaris en Hydrangea seemanii. Daarvan heeft hij in het voorjaar rode tot koperkleurige jonge scheuten en mooi, licht getand blad geërfd. In het voorjaar is hij spectaculair: hij bloeit inderdaad iets eerder, net als zijn grote broer Hydrangea anomala petiolaris, tussen mei en juni, soms tot in juli als de zomer koel blijft.
Hij is bedekt met steriele en fertiele witte bloemen.
Net als de seemanii-hortensia en de andere hortensia’s uit deze selectie plant je deze hortensia met platte witte bloemen in de schaduw of halfschaduw.
Omdat hij 3 tot 6 m hoog wordt en ook zeer groeikrachtig is, is hij handig om een lelijke, te camoufleren muur van betonblokken, op het noorden, noordoosten of oosten gericht, goed te bedekken.
Ook vermeldenswaardig is zijn goede winterhardheid: hij is winterharder dan seemanii.

Hydrangea x Semiola R ‘Inovalaur’ cov

De Pileostegia viburnoides

Hoewel hij strikt genomen niet tot de hortensia’s behoort, maakt de Pileostegia deel uit van de grote familie van de Hydrangeaceae en lijkt hij er enigszins op. Hij wordt soms valse sneeuwbal of Pileostegia valse sneeuwbal genoemd. Deze grote, groeikrachtige klimplant komt uit India en werd in 1908 in Europa geïntroduceerd. Hij wordt 3 tot 5 m hoog en bereikt een breedte van maximaal 3 m.
Het donkergroene, glanzende, wintergroene blad verschilt van dat van hortensia’s: het is langer, puntiger en veel dikker, zelfs leerachtig. De jonge scheuten lopen roze uit. De crèmewitte, geurloze maar honinggevende bloei verschijnt in de vorm van pluizige pluimen later dan bij klimhortensia’s, tussen augustus en september en soms tot in oktober. Ook deze plant hecht zich met zijn adventiefwortels (luchtwortels) aan de steun die hem wordt geboden.
De Pileostegia viburnoides is winterhard tot -18 °C, waardoor hij in veel tuinen een plaats verdient.
Eén ding is belangrijk om te onthouden: hij groeit langzaam en bloeit pas na enkele jaren goed, dus heb geduld!
Wat het planten betreft, heeft deze wintergroene klimplant een humusrijke, neutrale tot lichtzure bodem nodig. Het onderhoud beperkt zich, net als bij een Hydrangea petiolaris, tot snoei aan het einde van de winter, in de loop van maart.

Pilostegia viburnoides: blad in juni en bloei in september (© Leonora Enking-Flickr)

de Hydrangea integerrima

Dit is nog een andere Hydrangea uit Latijns-Amerika, meer bepaald uit het oosten van Chili. Deze soort is endemisch in Argentinië en Chili, maar is tegenwoordig ook bij enkele kwekers in Frankrijk te vinden. Deze klimplant, die ook Hydrangea serratifolia wordt genoemd, valt niet alleen op door haar zomerse bloei met grote witte schermen, maar ook door haar opvallende blad voor dit geslacht: ongeveer vijftien centimeter groot, breed en elliptisch van vorm. Bij oudere exemplaren hangen de zijtakken vaak naar beneden. De crèmewitte bloemen verschijnen in juni-juli en staan in ronde, compacte tuilen van 5 tot 12 cm doorsnee. Nog een bijzonderheid: alle bloemen zijn steriel.

Deze zeldzame Hydrangea groeit langzaam uit tot een hoogte van 6 m en wordt maximaal 2 m breed. Kweek hem in elke neutrale tot licht zure bodem, in de halfschaduw of schaduw. Ook deze soort hecht zich als een echte klimplant aan zijn steun (muur, trellis…).

Hydrangea serratifolia: links het blad (©Patricio Nova Quezada-Flickr), rechts de bloemen (©Dick Culbert-Flickr)

De halfwintergroene onder de klassieke of hybride hortensia's

Een recente Angevinse cultivar introduceert de hortensia’Renaissance’, een hybride tussen een Hydrangea macrophylla en een Hydrangea scandens, met grote, platte, gekartelde bloemen in roze of lichtblauw — afhankelijk van de pH van de bodem – en wit: het blad is halfwintergroen tot wintergroen, afhankelijk van het klimaat, en behoudt zijn bladeren als hij als potbeplanting wordt gekweekt en voor de winter in een veranda wordt gezet, of in een zacht klimaat groeit. Deze compacte cultivar heeft als voordeel dat hij zeer lang bloeit (minstens 6 maanden, tussen april en oktober) en is ideaal in een pot.

De Hydrangea anomala petiolaris ‘Winter Surprise’, afkomstig uit de Himalaya, staat eveneens bekend om zijn kleine, decoratieve blad. Hij is halfwintergroen tot wintergroen, bloeit wit in juli en kleurt zijn bladeren midden in de winter karmijnrood tot purper. Plant hem in de schaduw of halfschaduw; hij blijft klein en wordt als volwassen plant maximaal 1,50 m hoog.

Tot slot laten sommige Hydrangea quercifolia (eikenbladhortensia’s) in bijzonder zachte winters, zoals dit jaar, niet al hun blad vallen in het najaar. Ze behouden het vaak in schitterende kleuren die naar oranje, brons, purper of roestbruin zijn verkleurd, zolang er geen strenge vorst wordt verwacht. Streken met een zacht klimaat zijn daarom bijzonder geschikt om deze hortensia’s te kweken; daar gedragen ze zich als halfwintergroene planten. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Hydrangea quercifola ‘Alice’, die in halfschaduw of niet te felle zon wordt gekweekt.

→ Lees hierover ook ons artikel Hortensia’s in herfstkleuren.

Hydrangea quercifolia ‘Alice’ (©Michele Dorsey Walfred) in de zomer, en de bloei van de hortensia ‘Renaissance’.