Welke voederbak kies je om welke vogels aan te trekken?

Welke vogels komen in tuinen, op terrassen en balkons?

In alle seizoenen vliegen er vogels door je tuin om er te eten, te drinken en soms ook beschutting te zoeken of te nestelen. In het voorjaar en de zomer verandert de tuin namelijk in een enorme voederplek, waar insectenetende vogels voedsel vinden voor hun jongen. Zo zijn larven en rupsen van allerlei soorten een favoriete maaltijd voor mezen. Een stapel takken, houtblokken of zelfs compost biedt dan weer onderdak aan talrijke insecten, spinnen en ongewervelden, tot groot plezier van de winterkoning en de heggenmus. Klimopmuren, heesterborders met bessen, fruitbomen, enkele planten zoals zonnebloemen, distels en kaardenbollen, en stukken met wilde kruiden zijn ook geliefd bij deze tuinvogels.

Drukte rond de voederplaatsen

Maar in de winter zijn er weinig insecten en kunnen voederplaatsen het gebrek aan voedsel opvangen. De meeste tuinvogels hebben namelijk een gevarieerd dieet, dat met de seizoenen en de geografische ligging van hun leefgebied verandert. In de broedtijd worden veel vogels insecteneters om hun jongen te voeden, terwijl andere uitsluitend zaden eten. Maar in de winter is de keuze aan prooien kleiner en kunnen veel vogels de voederplaatsen bezoeken.

Koolmezen en pimpelmezen, groenlingen, roodborstjes en heggenmussen bezoeken regelmatig de voederplaatsen

Op onze breedtegraad, op het platteland of in een halfstedelijke omgeving, zijn de koolmees, pimpelmees en matkop zonder twijfel de meest voorkomende vogels bij de voederplaatsen, net als de vink, de groenling, het roodborstje, de huismus en de heggenmus… Ook de Turkse tortel, houtduif, ekster en merel komen er, net als de spreeuw. Op het platteland zie je vaker de boomklever, putter, zwarte mees en kuifmees, en ook de zwarte roodstaart… De winterkoning zie je minder vaak.

Verschillend gedrag

Al deze vogels vertonen verschillend gedrag, dat vaak samenhangt met hun dieet. De pimpelmees heeft bijvoorbeeld een korte snavel, ideaal om insecten en larven van bladeren te pikken, maar ook om door de mazen van voederhuisjes te pikken. De vink heeft juist een sterke, spitse snavel, waarmee hij zaden uit hun omhulsel haalt. Het roodborstje zoekt meestal voedsel op de grond.

In de winter vertonen vogels rond voederplaatsen ook territoriaal gedrag. Roodborstjes jagen vaak alle indringers op hun territorium weg. Witte kwikstaarten en groenlingen kunnen zich rond voederplaatsen eveneens zeer agressief gedragen. Dat geldt ook voor huismussen. Putters zijn daarentegen rustiger en komen vaak pas na de andere vogels.

Rond voederplaatsen ontstaan vaak kleine schermutselingen; groenlingen gedragen zich daarbij vaak agressief

Daarom kun je het beste meerdere voederplaatsen van verschillende modellen aanbieden, met uiteenlopend voedsel en verspreid over de hele tuin, zodat je zoveel mogelijk vogelsoorten aantrekt.

Op een balkon of terras zijn er waarschijnlijk minder soorten te zien, maar mezen en mussen laten zich er vaak wel zien.

Enkele tips voor het ophangen van voederhuisjes

Voor een vogel zit een tuin vol gevaren van allerlei aard. Daarom zijn enkele voorzorgsmaatregelen nodig bij het plaatsen van voederhuisjes:

• Plaats voederhuisjes niet te dicht bij ramen en glazen deuren, waarin de tuin vaak wordt weerspiegeld, waardoor vogels in verwarring raken. Als je alleen een balkon hebt, kun je botsingen tegen de ruiten eenvoudig voorkomen door gordijnen op te hangen.
• Zet je voederhuisjes op een plek met vrij zicht, waar vogels gevaar kunnen zien aankomen. Zet ze tegelijkertijd niet midden in een open ruimte, want een sperwer kan vogels tijdens het eten aanvallen. Plaats de voederhuisjes ook niet in of dicht bij struiken of in de takken van een boom, want katten, de grootste vijanden van vogels, kunnen zich daar verschuilen en wachten op het juiste moment.
• Plaats geen voederhuisjes op de grond, tenzij je tuin volledig is afgeschermd tegen katten.
• Eekhoorns (of zelfs ratten) vormen geen gevaar, maar kunnen wel van de voederhuisjes komen eten en de vogels verjagen. Je voorkomt dit eenvoudig door je voederhuisje aan metalen palen te bevestigen die eekhoorns en knaagdieren niet kunnen beklimmen.
  

  Rond de voederhuisjes is de concurrentie groot en liggen roofdieren op de loer

• Naast katten is ook de sperwer een ware plaag voor tuinvogels. Om een slachting te voorkomen (ik heb het zelf meegemaakt in mijn tuin, waar dagelijks tientallen sperwers overheen vliegen), kun je het beste de voederhuisjes bij stekelige struiken plaatsen, waar vogels hun toevlucht kunnen zoeken, maar sperwers niet. Verplaats de voederhuisjes ook regelmatig en hang afschrikmiddelen op, zoals cd’s, afschrikballonnen of reflectoren.
• Sommige voederhuisjes trekken ook grote vogels aan die agressiever of gulziger zijn, zoals meeuwen aan de kust, spreeuwen, grote bonte spechten, kraaien, houtduiven… Vaak helpt het al om meerdere voederplekken te maken. Het doeltreffendst is echter om het voer in voederhuisjes aan te bieden die voor grotere vogels moeilijk toegankelijk zijn, bijvoorbeeld in voederhuisjes van draadgaas. Je kunt ook leren houden van deze vogels, die net als andere hun charme hebben!

Verder is het aan te raden niet te veel voer in één keer neer te zetten, om ruzie te voorkomen. Je kunt de zaden het beste vroeg in de ochtend en ‘s avonds neerleggen. Zodra het voorjaar aanbreekt en de temperaturen stijgen, moet je minder voer aanbieden, maar niet ineens helemaal stoppen. Het is tot slot belangrijk om de voederhuisjes regelmatig schoon te maken om de verspreiding van ziekten tegen te gaan.

Denk er ook aan om drinkbakken neer te zetten, zelfs in de winter.

Voedertafels, eenvoudig maar effectief

Van alle soorten voederplekken zijn voedertafels het eenvoudigst. Ze zijn heel praktisch om vogels te observeren, maar ook voor roofdieren. Daarom is het absoluut noodzakelijk om ze zorgvuldig neer te zetten en de adviezen uit de vorige paragraaf te volgen.

Idealiter hebben deze voedertafels een geperforeerde metalen bodem, zodat regenwater goed kan weglopen. Bovendien zijn ze makkelijk schoon te maken en ideaal voor zaden.

Deze voedertafels kunnen op de grond worden gezet om vogels zoals het roodborstje, de heggenmus of de merels te voeren. Op voorwaarde dat er absoluut geen kat in je tuin komt! Je kunt ze ook boven op een paal bevestigen, tegen een muur zetten of aan een tak hangen. Een dak kan het voer tegen slecht weer beschermen, maar sommige schuwe soorten afschrikken. Je kunt het voer ook in een voedersilo aanbieden. Het belangrijkste is dat deze voederplek openingen heeft voor de waterafvoer. Ze moet bovendien stevig zijn en goed in de bodem verankerd zijn met een paal die minstens 10 cm lang is en voor een derde in de grond zit.

Voedertafels of voederschalen, met of zonder voedersilo

Deze voederplekken zijn eenvoudig zelf te maken en trekken mezen, mussen, sijsjes en groenlingen aan, maar ook grotere vogels zoals de Turkse tortel en de houtduif.

De handigste klussers kunnen zelf voedertafels van hout maken, eventueel met een geperforeerd plateau van metaal of kunststof, dat makkelijker schoon te maken is. Het hout kan worden beschermd met lijnolie.

De draadgaas- en buisvormige voedersilo's, iets gespecialiseerder

Laten we nu de voederhuisjes zelf bekijken, die in twee vormen voorkomen: buisvormige en met draadgaas. Buisvormige voederhuisjes zijn cilindervormige silo’s, vaak van plexiglas en in verschillende maten, met meerdere openingen en zitstokjes. Deze voederhuisjes zijn erg handig, omdat ze makkelijk schoon te maken zijn en waterdicht. Bovendien helpen ze de verspreiding van ziekten te beperken. Dit type voederhuisje is erg geliefd bij vinken (putters, appelvinken, vinken…) en ook bij mezen.

Buisvormige voederhuisjes uit de winkel of zelfgemaakt

Dit type voederhuisje is eenvoudig zelf te maken met weinig materiaal: een kunststof buis, een dakgoot, een plastic fles of jerrycan, een conservenblik…

Een tweede mogelijkheid is een voederhuisje met trechter en draadgaas, dat in verschillende vormen en maten verkrijgbaar is. Vooral de maaswijdte verschilt: met kleine mazen kun je zaden aanbieden, met grote mazen pinda’s of zonnebloempitten. Mezen, groenlingen en boomklevers zijn dol op dit soort voederhuisjes, waar ze soms ondersteboven aan hangen. Ook dit kun je met een beetje creativiteit vrij eenvoudig zelf maken met draadgaas.

Voederhuisjes van draadgaas

Tot slot zijn er nog andere manieren om vogels te voeren, zoals hangende voederplekken met netjes gevuld met zaden of pinda’s, vetbollen, vogelcakes, takken van gierst… Sommige soorten, zoals netjes met zaden of vet, kun je beter vermijden, omdat vogels er met hun poten in verstrikt kunnen raken. Een eenvoudig houtblok met gaten, een dennenappel of een willekeurige bak, zoals een kopje, is daarentegen geschikt om originele en doeltreffende hangende voederhuisjes van te maken.

Ingrid geeft je in haar artikelen ook enkele ideeën:

• DIY: vogelvoederhuisjes
• Hoe maak je een vogelvoederhuisje van een sinaasappel?
• Een zaadslinger maken voor vogels in de winter
• Vetbollen maken met dennenappels