Wateririssen planten en verzorgen?

Wanneer wateririssen planten?

De eerste vraag is eenvoudig: alle wateririssen worden in dezelfde periode geplant. Wateririssen kunnen het beste in het najaar, tussen oktober en november, worden geplant. Zo bloeien ze de volgende zomer en kunnen de wortelstokken vóór de winter goed wortelen. Het is ook mogelijk om ze in het voorjaar, tussen februari en april, te planten, na de laatste vorst.

Meer specifiek kun je irissen het beste tijdens hun rustperiode planten, van eind september tot half april, waarbij je vorstperiodes vermijdt. In gebieden met koude winters wordt aanbevolen om aan het begin van de groei, eind maart of in april, te planten. Ze bloeien dan het volgende jaar. Planten in augustus kan ook een alternatief zijn.

Deze adviezen gelden ook voor semi-aquatische irissen die in een vijver worden geplant.

Iris laevigata lijkt qua teelt op Iris ensata, maar verdraagt het om gedeeltelijk onder water te staan

Waar plant je ze volgens de verschillende soorten?

Dit is de vraag waarin de verschillen het duidelijkst naar voren komen. Niet alle soorten wateririssen verdragen het om onder water te staan. Sommige zijn oeverplanten. Ze hebben gemeen dat ze niet van kalkhoudende bodems houden. Sommige groeien in lichte, goed doorlatende grond, terwijl andere het juist heel goed doen in zware kleigrond.

Japanse iris of Iris ensata

De Iris ensata kan gemakkelijk in de tuin worden geplant. Deze moerasplanten geven de voorkeur aan een vochtige, klei- of leemachtige bodem, maar kunnen ook goed groeien in goede tuingrond, zolang deze constant vochtig blijft. Ze verdragen echter geen permanente onderdompeling en moeten in de winter met hun voeten droog staan. Aan de oever kunnen ze 5 tot 10 cm boven het waterniveau worden geplant. Deze irissen geven de voorkeur aan kalkvrije en licht zure bodems. Plant de Iris ensata in de volle zon, hoewel ze ook lichte schaduw verdragen. Ze hebben minstens zes uur zon per dag nodig.

De Iris ensata ‘Dinner Plate Tub Tim Grob’ met grote bloemen

Iris laevigata

De ‘Iris laevigata verdraagt het om ook in de winter met de voeten in het water te staan. Deze plant kan tot 10 cm diep onder water staan. Plant hem in de zon of halfschaduw, waar hij rijker bloeit, in een kalkvrije bodem. Hij groeit zeer goed in klei- of leemachtige, moerassige en zuurstofarme bodems. Ook een humusrijke, verse of venige bodem is uitstekend geschikt.

Iris sibirica

De Iris sibirica groeit goed in voedselrijke, vochtige bodems. Hij verdraagt de volle zon, maar in halfschaduw houdt de bloei het langst aan. Deze iris is goed bestand tegen kou en vocht, maar verdraagt het niet als de wortelkluit in de winter onder water staat. Plant hem aan de oever van een vijver en zorg ervoor dat hij buiten zones staat die kunnen overstromen, of in een border die ook in de zomer fris en vochtig blijft.

Iris versicolor

De Iris versicolor is vooral geschikt voor moerassige bodems, van vochtig tot drassig, maar kan zich ook aanpassen aan iets drogere tuingrond, al blijft de groei dan beperkter. Hoewel hij halfschaduw verdraagt, geeft hij de voorkeur aan open en zonnige plaatsen. Hij kan in de volle grond worden geplant of in een pot met drainagegaten die in ondiep water wordt gezet.

Iris pseudacorus

De Iris pseudacorus groeit goed in bodems die vochtig tot nat zijn en verdraagt een constante onderdompeling tot 20 cm diep. Hij bloeit het best in de volle zon. Om zijn uitbreiding onder controle te houden, kun je hem in een pot of mand planten die je vervolgens aan een ondergelopen oeverrand zet.

Iris setosa

De Iris setosa wordt geplant in een bodem die bij voorkeur kalkvrij, fris maar goed doorlatend en licht is, op een zonnige standplaats. Hij geeft de voorkeur aan grond die in de zomer fris tot vochtig blijft, maar verdraagt ook droge bodems, zolang hij niet op een te droge plek wordt geplant. Deze plant voor een koud klimaat heeft duidelijke winters nodig om goed te bloeien en verdraagt geen hitte. Hij doet het zeer goed aan de kust, maar kwijnt weg in zeer zware, kleiachtige bodems die in de zomer droog zijn.

Iris setosa

Onthoud het volgende:

• Alleen Iris pseudacorus, I. versicolor en I. laevigata kunnen het hele jaar onder water staan.
• Kies voor halfschaduw bij de soorten I. sibirica en I. laevigata
•  In frisse tot vochtige tuingrond in de zomer, zonder vijver of oever, kun je de Iris setosa, I. versicolor, I. sibirica, I. laevigata, I. ensata planten. Houd er wel rekening mee dat er enkele verschillen zijn: sommige soorten hebben een bodem nodig die constant vochtig blijft.
• Iris setosa heeft een goed doorlatende, lichte bodem nodig, terwijl de andere soorten goed groeien in moerassige, kleiachtige en zware bodems.

Hoe plant je wateririssen?

In de volle grond

• Graaf een voldoende brede en diepe kuil van minstens 30 cm in alle richtingen
• Maak de grond los
• Verwijder stenen en onkruid
• Vul de plantkuil met de uitgegraven grond, vermengd met wat heidegrond en potgrond
• Begraaf de wortelstokken slechts 7 tot 12 centimeter diep, zodat ze aan het oppervlak zichtbaar blijven
• Plant ze 25 tot 40 cm uit elkaar
• Druk de grond licht aan
• Geef water zodat de grond goed rond de wortels aansluit en geef daarna elke 15 dagen water om de beworteling te bevorderen
• Als er bij het water geven luchtgaten zijn ontstaan, vul deze dan aan met potgrond

In een vijver

Semi-aquatische irissen hebben wortelstokken die onderdompeling in ondiep water uitstekend verdragen.

• Plant de wortelstokken in geperforeerde potten gevuld met een mengsel van heidegrond en tuingrond
• Dompel elke pot maximaal 2 tot 20 cm diep onder, afhankelijk van de soort (zie de vorige alinea)
• Houd voldoende afstand aan: 25 tot 40 cm tussen elke plant

De Iris pseudacorus en zijn kenmerkende gele kleur

Hoe verzorg je het?

Het onderhoud van wateririssen is minimaal: deze planten hebben maar weinig verzorging nodig, hoewel ze veel water nodig hebben.

Voor irissen in vochtige, niet ondergelopen bodems

Houd de bodem voor en na de bloei vochtig tot nat. Als je bodem in de winter de neiging heeft water vast te houden, zorg dan voor een zeer goede waterafvoer om de wortelkluiten droog te houden.

Na de bloei worden ze beter bestand tegen droogte. Een lichte gift compost aan het oppervlak in de zomer helpt om het vocht in het substraat vast te houden. Verwijder uitgebloeide bloemen voordat ze veranderen in zaden die buiten de gewenste plek kunnen kiemen.

Verwijder ook vergeelde bladeren om de border mooi te houden en wied regelmatig het midden van de pollen.

Verrijk de bodem in het voorjaar en najaar met enkele scheppen compost en turf.

Scheur de pollen elke drie tot vier jaar, zodat te dicht op elkaar groeiende wortelstokken de bloei niet beperken.

Iris sibirica ‘Concord Crush’, voor zon of halfschaduw

Voor ondergedompelde irissen

Wateririssen zijn zeer winterhard, je kunt ze het hele jaar in je vijver laten staan.

Verwijder na de bloei de uitgebloeide bloemen om zaadvorming te voorkomen, tenzij je wilt dat ze zich vermeerderen. Knip dode of beschadigde bladeren weg om rotting te voorkomen.

Een jaarlijkse gift compost of organische meststof in het voorjaar kan de groei en bloei stimuleren. Dit is vooral nuttig voor planten in vijvers waar voedingsstoffen beperkt kunnen zijn.

Scheur de pollen elke 2 tot 4 jaar om de planten te verjongen en hun uitbreiding onder controle te houden. De pollen kunnen het best aan het einde van de zomer of aan het begin van het najaar worden gescheurd.

Meer lezen

Om ondergedompelde irissen te verzorgen in de bijzondere milieus van vijvers en poelen en hun rol in het evenwicht van het ecosysteem te ontdekken, lees je onze artikelen:

• Vijverplanten: ontdek hun essentiële rol voor de waterkwaliteit
• Het geheim van een perfecte vijver: de waterbalans beheersen
• Een tuinvijver onderhouden door de seizoenen heen
• Het juiste seizoen om vijverplanten te planten
• Waterplanten: zo plant je ze goed in een vijver