Hoe kies je een struikhortensia?

Afhankelijk van de volwassen grootte

Onze categorie “struikhortensia’s” omvat niet-klimmende hortensia’s waarvan de geschatte volwassen hoogte meer dan 1 m bedraagt. Volgens deze criteria variëren deze hortensia’s in hoogte van 1 tot 4 m.

Tot de kleinere soorten behoort bijvoorbeeld de Hydrangea quercifolia ‘Tara’, die op volwassen leeftijd 1,20 m hoog en breed wordt, of de Hydrangea paniculata ‘Tickled Pink’, die ongeveer 1,50 m hoog en breed wordt.

De meeste hortensia’s vormen heesters van ongeveer 2 m hoog en worden iets minder breed.

Iets hoger dan gemiddeld, tussen 2 en 3 m, zijn bijvoorbeeld de bekende Hydrangea paniculata ‘Vanille Fraise’ en de Hydrangea aspera ‘Macrophylla’, die gemiddeld 2,50 m hoog worden.

De hoogste soorten behoren tot zeldzamere soorten, zoals de Hydrangea aspera ‘Bellevue’ en de Hydrangea heteromalla ‘Bretschneideri’, die respectievelijk 3,5 en 4 m hoog worden en even breed of iets minder breed zijn.

De Hydrangea aspera ‘Bellevue’ vormt een zeer grote struik

Op basis van de bloemkleur

De kleur van hortensia’s is zeer gevarieerd, maar wanneer ze niet betoverend blauw of karmijnrood zijn, bevindt die zich in een palet van gedempte, zachte tinten, variërend van wit, crème, zacht- of snoeproze, appelgroen tot mauve.

Sommige cultivars hebben in de loop van het seizoen een veranderende bloei, waarbij ze bijvoorbeeld bij de Hydrangea paniculata ‘Fraise Melba’ van crèmewit naar roze en rood verkleuren. Ook de Hydrangea macrophylla ‘Ruby Tuesday’ opent heldergroen en verkleurt daarna naar purperrood, terwijl de Hydrangea quercifolia ‘Snowflake’ roodbruin kleurt op bloemen die eerst anijsgroen zijn. Deze veranderende eigenschap komt voor bij cultivars van deze 3 soorten.

Voor helderblauwe bloemen, die alleen mogelijk zijn als de hortensia in zure bodem staat en eventueel aluminiumsulfaat krijgt toegediend, kunnen we bijvoorbeeld de variëteit Hydrangea macrophylla ‘Endless Summer’ met lichtblauwe, ronde bloemen noemen, of de Hydrangea macrophylla ‘Yamato’ met bloemen in een blauwachtige kleur die in intensiteit varieert van blauwachtig wit tot kobaltblauw en blauwgrijs. Let op: alleen de Hortensias macrophylla en serrata hebben deze bijzondere eigenschap: bloemen die blauw kleuren in zure bodem.

Mauve tinten zijn goed vertegenwoordigd bij variëteiten van de soorten Hydrangea involucrata en Hydrangea aspera.

De Hydrangea macrophylla zijn kampioenen als het gaat om het aantal en de verscheidenheid aan kleuren.

De witte kleur komt vrijwel overal voor, maar hoe kunnen we de indrukwekkende ronde of kegelvormige witte bloemhoofden van de Hydrangea arborescens, paniculata en Hydrangea quercifolia niet noemen, zoals bij de beroemde variëteit ‘Annabelle’ of de variëteiten ‘Phantom’, ‘Skyfall’ en ‘Sike’s Dwarf’.

Met de klok mee: Hydrangea’s ‘Fraise Melba’, ‘Yamato’, involucrata, ‘Skyfall’

Afhankelijk van de bloeiperiode

Hortensia’s bloeien in de zomer, tussen juni en september-oktober.

Sommige zijn kampioenen wat betreft de bloeiduur, zoals die uit de serie Endless Summer®, bijvoorbeeld de Hydrangea macrophylla Endless Summer® ‘Twist and Shout’, die sterk doorbloeit en onafgebroken van juni tot oktober bloeit.

Op basis van de vorm van het blad, de kleur van het blad en het hout

De vorm van het blad

Spectaculair zijn de Hydrangea quercifolia of eikenbladhortensia’s, die grote, bladverliezende, donkergroene, ingesneden bladeren ontwikkelen met een bijzondere vormgeving, dezelfde vorm als die van de eik.

Bij de Hydrangea aspera ‘Bellevue’ zijn de bladeren gigantisch. Ze worden tot 50 cm lang.

De kleur van het blad en de houtachtige stengels

Slechts enkele cultivars hebben bont blad: donkergroen met een witte rand bij ‘Tricolor’, lichtgroen met witte vlekken bij ‘Shikoku Flash’, en in twee tinten goudgeel en groen bij ‘Golden Annabelle’.

Sommige hebben blad dat in het najaar verkleurt.

• Dat geldt voor alle Hydrangea quercifolia, waarvan de grote gelobde bladeren aan het begin van het najaar bruin, rood of brons kleuren naarmate de avonden koeler worden.
• De hortensia’s uit de serie Endless Summer®, die eerder al werden genoemd vanwege de lange bloei, hebben blad dat in het najaar rood kleurt. Enkele cultivars verkleuren hier en daar in het voorjaar of najaar paars.
• Tot slot krijgt ‘Hot Chocolate’ in het voorjaar chocoladepaars blad, dat in de zomer donkergroen wordt en in het najaar geeloranje kleurt.

Enkele variëteiten hebben zwarte stengels, die prachtig contrasteren met de bloeiwijzen. Het geheel blijft in de winter sierlijk, zodra de bloeiwijzen zijn verdord.

Het prachtige blad van de eikenbladhortensia en de zwarte stengels van ‘Zorro’

Volgens het gebruik

Omdat de vele hortensia-variëteiten behoorlijk in grootte verschillen, lenen ze zich voor uiteenlopende toepassingen.

• In een border: zolang de bodem vochtig blijft, zijn hortensia’s uitstekend geschikt voor de achterzijde van gemengde borders met vaste planten en heesters, waar hun grote bloemen goed zichtbaar zijn.
• Solitaire: middelgrote tot grote hortensia’s vormen mooie, ronde heesters, die uitstekend geschikt zijn om solitair te worden aangeplant.
• Als randbeplanting: ze vallen vaak op als randbeplanting, aan de voorkant van huizen of tegen een tuinmuur.
• Als haag: de grootste soorten passen mooi in een gemengde en bloeiende haag van bladverliezende en wintergroene soorten.
• In een pot: veel cultivars zijn geschikt om in een pot te kweken; kies de kleinste vormen. Ze belonen je met een uitzonderlijke bloeirijkheid, mits je zorgvuldig water geeft.

Afhankelijk van de standplaats en de ligging

Hoewel de meeste hortensiasoorten van een schaduwrijke standplaats houden, kunnen sommige in de zon groeien, zolang die niet te heet is.

Dit geldt voor de Hydrangea paniculata. Deze heeft licht nodig om goed te bloeien en zijn grote pluimen te ontwikkelen.

De Hydrangea arborescens verdraagt zon en droogte. Deze sneeuwballenhortensia is gemakkelijk te kweken en stelt weinig eisen.

De Hydrangea quercifolia verdraagt een zonnige standplaats. Samen met de sneeuwballenhortensia is dit een van de weinige hortensia’s die een zekere zomerdroogte verdragen.

Plant alle andere hortensia’s in de halfschaduw of schaduw! Hortensia’s van de soorten macrophylla, serrata, aspera, involucrata staan graag beschut tegen de brandende zonnestralen van de middag en namiddag. Ze kunnen ook in lichte schaduw worden geplant, op een plek onder bomen, of op het noorden, zonder zon maar wel op een open plek.

De Hydrangea paniculata ‘Early Sensation’ groeit in de zon

Afhankelijk van het bodemtype

Hortensia’s zijn planten voor niet-kalkhoudende, zure tot neutrale bodems. Het zijn geen zuurminnende heesters, maar ze verdragen kalk in de bodem slecht of nauwelijks.

Toch zijn er ook hier uitzonderingen en kunnen sommige soorten in kalkrijke grond groeien. Het gaat om de soorten die van zon houden.

• De Hydrangea paniculata stelt weinig eisen aan de bodem, zolang die niet te zwaar en niet te kalkrijk is.
• De Hydrangea arborescens geeft de voorkeur aan vochthoudende, humusrijke, neutrale bodems, maar verdraagt ook armere bodems met een lichte kalkrijke neiging.
• De Hydrangea quercifolia geeft de voorkeur aan een humusrijke, neutrale tot zure bodem, maar verdraagt na zorgvuldig planten de aanwezigheid van kalk in de bodem beter dan andere hortensia’s. Verdichte en slecht gedraineerde bodems verdraagt hij daarentegen slecht.

Afhankelijk van het onderhoud: water geven en snoei

Hortensia’s hebben behoefte aan een bodem die relatief vochtig blijft. Geef in de zomer water, vooral bij droogte. Zoals hierboven vermeld, zijn de soorten quercifolia en arborescens iets beter bestand tegen droogte. Ze herstellen beter wanneer ze minder regelmatig water krijgen.

Het snoeien van hortensia’s bevordert een rijke bloei en helpt de plant een evenwichtige, harmonieuze vorm te behouden, maar niet alle hortensia’s moeten op dezelfde manier worden gesnoeid, omdat sommige bloeien op het hout van het huidige jaar en andere op het hout van het voorgaande jaar. Als dit voor u een belangrijk keuzecriterium is, weet dan dat:

• In alle gevallen vindt de snoei plaats aan het einde van de winter en het begin van het voorjaar.
• Bij Hydrangea paniculata en arborescens kan er flink worden gesnoeid, terwijl de snoei bij Hydrangea macrophylla en serrata veel lichter moet zijn.
• Bij hortensia’s quercifolia en aspera moet de snoei zeer licht zijn en beperkt blijven tot het verwijderen van de verwelkte bloeiwijzen.

Alles weten over het snoeien van hortensia’s? Bekijk dan onze adviesfiches: Wanneer hortensia’s snoeien? en Hoe hortensia’s snoeien?