Hoe kies je de juiste rozemarijn?

Een rozemarijn kiezen op basis van de bloemkleur

De bloemen van de rozemarijn zijn kenmerkend voor planten uit de Lipbloemenfamilie (Lamiaceae). Ze zijn trechtervormig en tweelippig, wat betekent dat ze uit twee lippen bestaan. Het onderste deel van de kroon is breed en sterk ingesneden, waardoor de bloemen aan mini-orchideeën doen denken.

Deze uitbundige bloei is altijd zeer rijk aan nectar en stuifmeel, tot groot genoegen van de waardevolle bestuivende insecten.

Bloemen in blauwviolette tinten

De bloemen van de rozemarijn zijn meestal zacht lavendelblauw. Afhankelijk van de variëteit verschillen ze in subtiele kleurnuances. ‘Tuscan Blue’ produceert bijvoorbeeld grote blauwviolette bloemen met een witte keel. ‘Pointe du Raz’ kiest voor lilablauw dat donkerblauw geaderd is. ‘Corsican Blue’ verrast ons met zeer helder, wit gevlekt blauwviolet.

Minder voorkomende bloemkleuren

Sommige variëteiten hebben echter echt andere kleuren.

Dat geldt bijvoorbeeld voor Rosmarinus officinalis ‘Majorca Pink’, die kiest voor een ongebruikelijke zachtroze kleur, heel subtiel en gemakkelijk te combineren in de tuin. Dit is een goed alternatief voor mensen die de combinatie van paars en groen niet mooi vinden.

‘Albiflorus’ is op zijn beurt een variëteit die een veelheid aan kleine witte bloemen produceert, verfijnd en delicaat. Deze rozemarijn komt nog weinig voor in tuinen.

Rozemarijnen met de klok mee: ‘Pointe du Raz’, ‘Albiflorus’, ‘Majorca Pink’, ‘Tuscan Blue’

Een rozemarijn kiezen op basis van de bladeren

Het blad van de rozemarijn is wintergroen en blijft in elk seizoen sierlijk. Het bestaat uit kleine, lijnvormige, lancetvormige bladeren zonder bladsteel, die 2 tot 8 cm lang zijn. Ze zijn stijf en leerachtig en doen denken aan naalden. Meestal zijn ze aan de bovenzijde glanzendgroen en aan de onderzijde bedekt met een witachtig, wollig laagje.

Alle rozemarijnplanten hebben eetbaar, aromatisch blad dat een krachtige, frisgroene en kamferachtige geur verspreidt.

De Rosmarinus officinalis ‘Whitewater Silver’ onderscheidt zich van zijn soortgenoten door het donkergroene blad met een zilverkleurige onderzijde, dat al bij de kleinste zonnestraal begint te glanzen. Daardoor oogt deze plant bijzonder licht.

Een rozemarijn kiezen op basis van groeiwijze en gebruik

De rozemarijn kan verschillende groeivormen hebben, van een opgaande heester tot een kruipende heester, waardoor hij op verschillende plaatsen in de tuin kan worden gebruikt.

De kleine variëteiten

Ze zijn perfect voor teelt in potten, vooral in streken waar de vorst behoorlijk streng is (lager dan -10 °C) en de winters bijzonder nat zijn. Zo kunnen ze in het koude seizoen gemakkelijk beschut worden weggezet. Hoewel rozemarijnen een zekere kou kunnen verdragen, zijn ze in de winter bang voor verzadigde grond.

Tot de kleine variëteiten behoort de kruipende rozemarijn Rosmarinus officinalis ‘Capri’, een zeer compacte heester die prachtig staat in potbeplanting of een schaal, waaruit hij sierlijk naar beneden zal hangen. Deze mini-rozemarijn met een spreidende groeiwijze wordt slechts 20 cm hoog en 40 cm breed. Hij is ook een zeer goede kandidaat voor een border in een droge tuin.

‘Majorca Pink’ is daarentegen een bossige variëteit met een opgaande groeiwijze, die slechts 1 meter in alle richtingen meet. Ook deze variëteit is dus perfect voor teelt in potten of in kleine ruimtes. Na verloop van tijd wordt de groeiwijze geleidelijk breder, maar blijft hij soepel van vorm.

Ook ‘Blue Cascade’ is het vermelden waard: hij is ideaal om boven op een muurtje te planten, dat hij zal bekleden en omvormen tot een echte plantencascade dankzij zijn overhangende groeiwijze. Het is ook een prachtige plant voor in een hangpot. Deze kleine variëteit wordt in alle richtingen niet hoger en breder dan 40 cm.

Bodembedekkende variëteiten

Deze rozemarijnen hebben een kruipende, spreidende en neerliggende groeiwijze en zijn perfect om zelfs een zeer droge helling te beplanten, een zonnige rotstuin te vullen of een muurtje te bekleden, waarlangs ze zeer elegant naar beneden zullen hangen.

Dat geldt voor de Rosmarinus officinalis ‘Prostratus’, die zoals zijn naam al aangeeft een uitgesproken neerliggende groeiwijze heeft en een dichte bodembedekker vormt die zonder moeite met onkruid kan concurreren. Hij wordt slechts 30 cm hoog, maar wel 1 meter 25 breed.

‘Pointe du Raz’ kan op zijn beurt tot 1 meter 50 breed worden en 50 cm hoog. Een ideale kruipende variëteit om zelfs de lastigste plekken in de tuin te bedekken.

Ook de rozemarijn ‘Whitewater Silver’ vormt een mooie bodembedekker, die iets bescheidener afmetingen heeft. Deze variëteit wordt 35 cm hoog en 90 cm breed.

‘Corsican Blue’ is enigszins hybride en heeft een halfkruipende, gebogen en wat onregelmatige groeiwijze, waardoor hij een koepelvormig silhouet krijgt. Hij wordt ongeveer 50 cm hoog en 1 meter 20 breed.

Variëteiten met een opgaande groeiwijze

Deze variëteiten hebben een bossigere, meer opgaande groeiwijze, die bij het ouder worden de neiging kan hebben om breder uit te groeien.

Ze zijn perfect voor borders in droge tuinen, lage hagen, hagen met een mediterrane uitstraling of als solitair. Als ze in de moestuin worden geplant, zorgen ze voor de aanwezigheid van bestuivende insecten.

Daaronder valt de botanische soort van de rozemarijn, een betrouwbare variëteit die 1 meter 50 in alle richtingen wordt.

De kleine ‘Speedy’, met zijn opgaande groeiwijze en zeer compacte silhouet, wordt 80 cm in alle richtingen. Hij is ideaal voor ongeduldige tuiniers: het is namelijk een snelgroeiende variëteit.

‘Mrs. Jessop’s Upright’ onderscheidt zich door zijn opgaande, maar eerder smalle silhouet. Bij een hoogte van 1 meter 40 is hij namelijk slechts 70 cm breed.

Rozemarijn, Rosmarinus officinalis ‘Prostratus’, Rosmarinus officinalis ‘Capri’

Kies een rozemarijn op basis van de groeiomstandigheden

Alle rozemarijnen stellen dezelfde eisen aan de groeiomstandigheden. Ze zijn weinig veeleisend en groeien in droge bodem, zelfs als die arm, stenig, zanderig of kalkrijk is. Het substraat moet gewoon licht en goed doorlatend zijn, zodat het water er niet in blijft staan, vooral in het koude seizoen. Ze houden van volle zon, zelfs van brandende zon.

Als mediterrane plant is rozemarijn niet de heester die het best tegen strenge kou bestand is, maar hij toont toch een matige winterhardheid, tot -12 °C à -15 °C, als de bodem geen water vasthoudt.

Woon je in een regio met koude winters, kies dan de meest winterharde variëteiten, zoals ‘Mrs. Jessop’s Upright’, een van de best winterharde binnen het geslacht, die vorst tot -18 °C kan verdragen.