Het licht wordt zachter en de schaduwen worden langer, de ochtenden zijn gehuld in mist en de vochtigheid in de lucht doet ons zachtjes rillen wanneer we naar buiten gaan... zoals Sophie terecht opmerkte: geen twijfel mogelijk, de herfst is er echt! In de tuin maken de uitbundige bloeiwijzen van vaste planten langzaam plaats voor de herfstkleuren van bomen en heesters... Alle vaste planten? Nee! Dat is buiten enkele onverzettelijke herfstbloemen gerekend die weigeren de hoofdrol af te staan: de koppigheid van deze laatbloeiende vaste planten geeft pas toe bij de eerste strenge vorst, en sommige kunnen zo de hele maand oktober en in de beste jaren zelfs tot eind november schitteren.

In mijn middelgrote tuin (700 m²) zijn deze vaste planten die het seizoen kunnen verlengen bijzonder waardevol om het hele jaar door mooie borders te hebben, want ik kan het me niet veroorloven veel bomen en heesters met herfstkleuren of zelfs sierbessen te planten. Ontdek mijn top 5 van laatbloeiende vaste planten die je in je tuin moet hebben!

1) De zilverkaarsen

Ze nemen weliswaar wat plaats in en de teelt ervan levert geen bijzondere problemen op, maar het is toch niet zo gemakkelijk om het ze naar de zin te maken. In mijn tuin hebben ze moeite met de herhaalde periodes van zomerdroogte, die zelfs in het hoge noorden niet zeldzaam zijn! Ze zijn desondanks prachtig als je ze een goede, rijke en humusrijke bodem kunt bieden die in de zomer niet te droog wordt, in de schaduw van grote bomen, en zelfs in de zon zolang de bodem vochtig blijft. Vanwege de sierlijke aren met witte bloemen én de subtiele zoete geur blijf ik de Cimicifuga of Actaea 'White Pearl' elke zomer met veel regenwater uit de regenton in goede conditie houden. Zo behoort hij tot de oudste planten in mijn tuin (hij werd geplant lang voordat ik oud genoeg was om mijn rijbewijs te halen en alleen door de paden van de boomkwekerij te struinen!). Bij mij begint de bloei eind september, begin oktober en eindigt hij rond Allerheiligen. Sommigen geven misschien de voorkeur aan variëteiten met purperen loof, zoals 'Atropurpurea', 'Brunette', 'James Compton' of 'Pink Spike' met hun vaag roze aren, maar ik waardeer de elegantie van het appelgroene loof wanneer het in het voorjaar verschijnt te zeer om een andere te willen!

Actaea of Cimicifuga 'White Pearl'

2) De Japanse anemonen

En vooral één ervan, de onovertroffen 'Honorine Jobert'. De bloei begint in augustus, bereikt haar hoogtepunt in september en houdt pas aan het einde van de maand op. Deze eerbiedwaardige Dame van de tuin is bijna 140 jaar na haar ontdekking door de kweker Lemoine uit Nancy nog altijd in topvorm en herstelt veel beter van droge periodes dan mijn zilverkaars! Jaren geleden kreeg ik haar van een enthousiaste plantenliefhebber en ik zou mijn tuin niet meer zonder deze plant kunnen voorstellen.  Sommige van haar verwanten bloeien eerder, al vanaf juli-augustus, maar ze houden het in het najaar dan niet helemaal zo lang vol. Als je de voorkeur geeft aan roze, kijk dan ook eens naar 'September Charm', 'Pamina' of 'Prinz Heinrich' vanwege zijn geringe hoogte.

Japanse herfstanemoon 'Honorine Jobert'

3) De asters

Er bestaan er ontzettend veel en als je ze verzamelt, heb je zonder problemen asters in bloei van maart tot november. Omdat ik niet de ruimte heb om me deze liefhebberij te veroorloven (niet dat het me aan zin ontbreekt!), houd ik het bij enkele goed geplaatste pollen op strategische plekken in de borders, waar ze het overnemen van de zomerbloeiende vaste planten. De hybriden uit New England heb ik buiten beschouwing gelaten, omdat ze te hoog zijn voor mijn borders, maar ik zou niet zonder de Aster ericoides, zoals 'Pink Star' kunnen, en nog minder zonder de zeldzamere Aster ageratoides 'Ezo Murasaki' met zijn eindeloze bloei. Bovendien worden deze twee nooit ziek! In de schaduw heb ik ook een tijdlang de Aster divaricatus gehad, die ik waarschijnlijk op een bepaald moment onterecht heb uitgetrokken om hem te vervangen door een zeldzaamheid die het niet lang heeft uitgehouden. Dat was vast een vergissing die ik ooit moet herstellen!

Herfstbloeiende vaste planten
Aster ericoides 'Pink Cloud' en Aster ageratoides 'Ezo Murasaki'

4) De Fuchsia magellanica

Heesters of vaste planten, daar gaat het niet om... Deze winterharde fuchsia's die in Ierland en Bretagne echte hagen vormen, zijn echt winterhard en wanneer het te hard vriest, lopen ze opnieuw uit vanuit de wortelkluit; hun bloei begint dan gewoon iets later (eind juli). Ook dit is een van de eerste planten die ik ooit heb gekweekt en ik heb nog altijd de oorspronkelijke plant van Fuchsia magellanica 'Ricartonii' van mijn grootmoeder. Fuchsia's lijden nog altijd onder het imago van een "grootmoedersplant", wat bijzonder onrechtvaardig is als je kijkt naar de kwaliteiten van deze vaste heesters: winterhard en gemakkelijk te telen in de zon én in de schaduw, vragen ze bijna niets in ruil voor hun rijke en elegante bloei. Als kers op de taart bestaan er variëteiten met goudgeel blad ('Aurea') en bont blad ('Versicolor'). In Saint-Jean-de-Beauregard vond ik ook de zeldzame witte en bontbladige vorm 'Sharpitor'. Als je niet houdt van het kenmerkende contrast tussen roze en paars, kun je altijd kiezen voor de Fuchsia magellanica var. molinae met roze-witte bloemen, en de variant 'Hawkshead' met zuiver witte bloemen die aan de uiteinden groen gemarkeerd zijn. Ze zijn onvermoeibaar; alleen de kou kan het verschijnen van de bloemen tegenhouden!

Herfstbloeiende Fuchsia magellanica
'Ricartonii', 'Hawkshead', 'Versicolor' en ... Het bewijs! Deze bloemen van Fuchsia magellanica var. molinae werden in volle glorie door de vorst gegrepen, in de nacht van 17 december 2016 in mijn tuin!

5) De duizendknopen

Laatbloeiende planten in een kleine tuin zijn fijn, maar lang én laat bloeiende planten zijn nog beter! En precies dat bieden de duizendknopen (Persicaria amplexicaulis, vroeger Polygonum). De sierlijke en kleurrijke aren verschijnen bij de vroegste variëteiten vanaf juli, en daarna kan niets ze nog tegenhouden! Als ze zich te veel uitbreiden, kun je ze zo vaak snoeien als je wilt, want ze lopen nog weelderiger opnieuw uit. Ik heb ze zien gedijen in arme, zanderige bodems, in droge en kalkrijke bodems, maar ook in zware kleigrond. Kortom, ze zijn niet te mislukken en ik houd van allemaal; er zit er vast ook een tussen die jij mooi vindt! Als je moeite hebt met kiezen, waag ik het toch om 'Blackfield' in wijnrood, 'Alba' in wit en zeer zeer rijkbloeiend, 'Firedance' met zijn meer oranje kleur, 'Inverleith' die laag blijft, en 'Rosea' in oudroze aan te bevelen als enkele van de beste. Er verschijnen regelmatig nieuwe variëteiten en ook die verdienen het allemaal om uitgeprobeerd te worden.

Duizendknopen, mooie bloemen voor het najaar
Persicaria amplexicaulis 'Firetail', 'Rosea', 'Alba' en 'Inverleith'

...Bonus: het diamantgras

Welke serieuze tuinier van tegenwoordig kan nog een tuin aanleggen zonder grassen? Allemaal (of bijna allemaal) zijn ze mooi in het najaar, en zelfs daarna, verfraaid door mist, rijp en het lage licht, maar als er één is die er bijzonder uitspringt, is het wel het beroemde "diamantgras" (Calamagrostis brachytricha), de koningin van de herfstgrassen. De aren verschijnen pas in september en vertonen prachtige iriserende schakeringen in de stralen van de herfstzon, die aan het fonkelen van diamanten doen denken. Met zijn hoogte van 70-80 cm en zijn vermogen om in alle bodems te groeien, in de zon of in de schaduw, is het nog altijd een te weinig bekende en toch niet te mislukken plant.

Het is waar, ik had het ook over een Miscanthus kunnen hebben, maar zijn herfstkleuren zouden hebben geconcurreerd met die van de heesters! ?

Diamantgras (Calamagrostis brachytrucha)