Chitalpa tashkentensis: planten, snoei en onderhoud

Plantkunde

De chitalpa, ook wel chitalpa van Tasjkent genoemd, is een grote heester of kleine loofboom uit de familie van de Bignoniaceae. Het is een kruising van de Chilopsis linearis (woestijnwilg) en de Catalpa bignonioides (trompetboom). De chitalpa combineert de kenmerken van deze twee soorten: hij verdraagt droogte beter dan de trompetboom en bloeit uitbundiger dan de Chilopsis. De chitalpa komt oorspronkelijk uit de Verenigde Staten en groeit vooral in warme, droge gebieden, zoals aan de zuidwestkust en in het noorden van Mexico. In ons land gedijt hij goed in een mediterraan klimaat.

Het geslacht Chitalpa omvat slechts één erkende soort, Chitalpa tashkentensis, hoewel er specifieke cultivars zijn ontwikkeld om bepaalde kenmerken, zoals de bloemkleur of de ziekteresistentie, te verbeteren. Voorbeelden zijn ‘Pink Dawn’ en ‘Morning Cloud’, die bekendstaan om hun overvloedige roze en witte bloemen.

De chitalpa wordt doorgaans 3 tot 10 meter hoog en ongeveer 7 m breed. Hij heeft een opgaande groeiwijze met een ronde, vaak brede kroon die aangename schaduw biedt.

De chitalpa is een loofboom en verliest zijn bladeren in de winter. De bladeren zijn enkelvoudig, lancetvormig en spits toelopend, waardoor ze op een lans lijken. Ze zijn olijfgroen en worden 10 tot 20 cm lang, wat bijdraagt aan het weelderige uiterlijk van de boom. Door de overvloed aan bladeren heeft de chitalpa een tegelijk volle en luchtige vorm, ideaal om schaduw in de tuin te creëren.

De bladeren van Chitalpa tashkentensis

In de zomer laat de chitalpa zijn spectaculaire bloei zien. De boom krijgt trossen roze of witte buisbloemen, die aan het uiteinde van de takken verschijnen, van het late voorjaar tot de zomer, meestal van mei tot september, afhankelijk van het klimaat. Onder bepaalde omstandigheden kan in september een herbloei optreden, waardoor de bloeiperiode wordt verlengd. De bloemen van de chitalpa staan in kegelvormige, rechtopstaande trossen aan het uiteinde van de twijgjes. Door hun vorm en rangschikking doen ze denken aan de bloemen van de trompetboom, een van zijn botanische ouders. Ze hebben meestal de vorm van een trompet, met vergroeide bloembladen die aan de basis een buis vormen en uitlopen in een kroon. Ze zijn ongeveer 3 cm breed en hebben een buisvormige, klokvormige vorm. Ze bestaan uit vijf duidelijke lobben: drie bredere lobben onderaan en twee kleinere lobben met een sterk golvende rand bovenaan. De kleur is voornamelijk lichtroze, vaak met een mauve tint, waardoor subtiele kleurnuances ontstaan. De keel van de bloemen is gestreept met lichtgeel en purper, wat voor een levendig contrast zorgt. De bloemen zijn steriel en produceren geen zaden.

De bloei is overvloedig en langdurig en duurt van de zomer soms tot de eerste nachtvorst. Veel bestuivers, zoals bijen en vlinders, worden aangetrokken door de nectar en de zoete geur die de bloemen verspreiden.

De chitalpa biedt prachtige zachtroze bloemen

Soorten en belangrijkste variëteiten

Chitalpa tashkentensis Summer Bells (Minsum) - Tasjkent-chitalpa

Een compacter model dan de gebruikelijke chitalpa, die mauveroze bloeit. Het is perfect voor kleine tuinen of in een pot.

• Bloeitijd mei tot september
• Uiteindelijke planthoogte 3 m

Productfiche bekijken

Chitalpa tashkentensis - Tasjkent-chitalpa

Dit is de botanische soort met zijn mooie proporties en exotische lichtroze bloei. Een boom die zowel als bloeiende haag als solitair interessant is.

• Bloeitijd mei tot september
• Uiteindelijke planthoogte 5 m

Productfiche bekijken

De Chitalpa planten

Waar planten?

De Chitalpa is winterhard tot -18 °C en bestand tegen droogte, waardoor hij in elke regio kan acclimatiseren. Deze mooie sierboom verdraagt elke gewone tuingrond, maar geeft de voorkeur aan goed doorlatende, losse en diepe bodems, zelfs als die kalkrijk zijn. Eenmaal goed gevestigd, is hij uitstekend bestand tegen droogte, waardoor hij ideaal is voor regio’s met droge zomers. Plant hem bij voorkeur in de volle zon om zijn groei en bloei te optimaliseren. In zeer warme klimaten kan hij ook in de lichte schaduw worden geplant.

Door zijn relatief snelle groei en dichte groeiwijze is hij een uitstekende keuze voor het vormen van vrije, bloeiende hagen of het opvullen van een achtergrond in een border. Als solitair kan de Chitalpa worden gebruikt om een terras te beschaduwen. Dankzij zijn gemiddelde hoogte, doorgaans tussen 5 en 10 meter, en zijn ronde, brede kroon zorgt hij tijdens warme zomerdagen voor aangename schaduw. Als hij als meerstammige boom wordt geleid, met meerdere stammen, krijgt de Chitalpa een brede en bossige vorm, ideaal voor grote tuinen of parken.

Wanneer planten?

De Chitalpa kan het best in het voorjaar worden geplant, van maart tot mei, of van september tot november in milde regio’s. Bereid de bodem voor door hem goed te bewerken, zodat een goede drainage ontstaat.

Hoe plant je de Chitalpa?

In de volle grond

• Begin met de bodem diep los te maken
• Dompel de wortelkluit onder in een emmer water om hem goed vochtig te maken.
• Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de wortelkluit
• Voeg drainerend materiaal toe (grind, grof zand…) als de bodem kleiachtig is
• Plaats de wortelkluit in het plantgat en zorg ervoor dat de wortelhals van de boom op grondniveau komt
• Plaats indien nodig een steunpaal om de boom recht te houden
• Vul het plantgat aan met tuingrond waaraan je enkele scheppen tuinzand, goede potgrond en compost hebt toegevoegd
• Druk de grond licht aan
• Geef na het planten royaal water
• Breng een laag mulch aan rond de voet van de boom om de wortels koel en vochtig te houden
• Blijf de eerste twee jaar regelmatig water geven

In een pot

Chitalpa’s met een bescheiden formaat (zoals ‘Summer Bells’) maken indruk in een grote pot op het terras.

• Kies een pot die groot genoeg is, met een hoogte van minstens 65 cm
• Breng onder in de pot een laag kleikorrels of lavagrind aan voor de drainage
• Plant de boom in een mengsel van grond, zand en goede potgrond
• Geef water bij het planten en daarna vrij regelmatig
• Verpot de boom om de twee jaar in een grotere pot

Snoei en onderhoud

Eenmaal goed gevestigd, vraagt de Chitalpa geen specifiek onderhoud. Omdat hij weinig water nodig heeft, is het buiten de eerste twee zomers na het planten niet nodig om hem water te geven, zelfs niet in een warm en droog klimaat. Breng eenvoudig elk jaar aan het begin van de groei wat compost aan de voet van de struik in door de bodem met een handklauw los te maken, om de groei te bevorderen.

Deze boom is gemakkelijk te kweken en bestand tegen ziekten als hij onder goede groeiomstandigheden staat. In een drassige of slecht gedraineerde bodem kan hij gevoelig zijn voor cryptogame ziekten, zoals wortelrot, waardoor de wortels gaan rotten.

Hoe snoei je een Chitalpa?

De Chitalpa heeft geen bijzondere snoei nodig; na de bloei volstaat het om dode takken of takken die de groeiwijze van de struik uit balans brengen, weg te snoeien. Tijdens de eerste jaren kan een snoei in maart nodig zijn om een sterke en goed uitgebalanceerde structuur te vormen. Denk er in de zomer aan de uitgebloeide bloemen te verwijderen om een nieuwe bloei te stimuleren.

Vermeerdering

De Chitalpa wordt voornamelijk vermeerderd door stekken, een snelle en betrouwbare methode. Kruidachtige stekken, genomen in de zomer, of halfverhoute stekken in het najaar geven doorgaans goede resultaten.

• Selecteer een gezonde, krachtige stengel van ongeveer 15 cm lang
• Verwijder de bladeren van de onderste helft van de stengel en halveer de bladeren aan de bovenkant
• Plant de stek vervolgens in een mengsel van potgrond en zand, dat vochtig wordt gehouden
• Plaats de stek in een koude bak, beschut tegen direct zonlicht
• Na enkele weken zouden zich de eerste wortels moeten beginnen te vormen
• Houd het substraat vochtig tot de beworteling, die 1 tot 3 maanden duurt
• Wanneer de stek goed geworteld is, kan deze in een grotere pot worden verspeend
• Plant je stekken na een of twee jaar potcultuur in de volle grond

Toepassingen en combinaties

De Chitalpa tashkentensis is een veelzijdige boom die op verschillende manieren in de tuin kan worden toegepast. Met zijn tegelijk exotische en landelijke uitstraling voelt hij zich vrijwel overal in de tuin thuis: achter in een border met vaste planten of als vrije haag, in de buurt van het terras om schaduw te bieden.

In bloeiende hagen vormt hij een perfecte combinatie met Amerikaanse seringen, vlinderstruiken, weigelia’s, tuinhibiscussen, sneeuwballen of struikmalva’s, maar ook met Japanse sierkersen, seringen en amandelboompjes die eerder bloeien. Hij vormt een zeer bloemrijke achtergrond voor struikrozen. Combineer de Chitalpa met wintergroene heesters, zoals wintergroene Amerikaanse seringen in een zacht klimaat of buxus, die het overnemen wanneer hij in de winter zijn bladeren heeft verloren. De lichte, luchtige uitstraling van siergrassen, zoals miscanthus en stipa’s, vormt een mooi contrast met de dichtheid van zijn blad.

Zijn bloei komt bijzonder goed tot zijn recht in een omgeving met zilverkleurige bladeren, omringd door alsem, lavendel en Festuca glauca. In een weelderige heesterborder vormen zijn delicate bloemen een mooie combinatie met die van hortensia’s (in een niet al te droog klimaat), duizendblad en de nog fijnere bloemen van gaura’s en Zeeuws knoopje. De paarse of witte bloemschermen van Afrikaanse lelies zorgen voor een elegante, verticale toets en sluiten mooi aan bij de zomerbloei van de Chitalpa.

Buddleia davidii ‘Pink Delight’, Chitalpa tashkentensis (foto: Wendy Cutler), Ceanothus delilianus ‘Gloire de Versailles’, struikroos ‘Red Ballerina