Ziekten en plagen bij selderij: herkennen en bestrijden

De belangrijkste ziekten van bleekselderij en knolselderij

Naast echte meeldauw en valse meeldauw, twee veelvoorkomende ziekten in de moestuin tijdens vochtige en vrij warme jaren, kunnen selderijplanten last krijgen van tal van andere, meer specifieke aandoeningen. Lees voor de bestrijding van valse meeldauw en echte meeldauw deze twee artikelen: Echte meeldauw of witziekte en Tomaat: valse meeldauw, andere ziekten en plagen.

Septoria, een verwoestende ziekte

Deze ziekte wordt veroorzaakt door de schimmel Septoria apiicola en wordt in de hand gewerkt door een hoge luchtvochtigheid en temperaturen van 18 tot 20 °C. De schimmel overwintert op resten van aangetaste planten en in de zaden. De vermeerdering en verspreiding vinden tijdens de groeiperiode plaats via de bladeren, bloemen en zaden.

Symptomen : Op aangetaste planten verschijnen vlekken van uiteenlopende grootte, geelbruin tot donkerbruin en gemarkeerd met zwarte stippen. Het weefsel droogt uit. Door beschadiging van de vaten sterft het volledige plantendeel boven de aangetaste plek af. Knolselderij stopt met groeien en blijft klein.

Sporen van septoria op het blad van de tomaat

Directe bestrijding : Vernietig de zieke planten en behandel ze met Bordeauxse pap.

Preventie :

• Gebruik gezond zaad
• Week de zaden 25 minuten in water dat is verwarmd tot 50 °C
• Pas de vruchtwisseling zorgvuldig toe
• Vernietig plantenresten na de oogst zorgvuldig
• Geef selderij bij voorkeur ‘s ochtends water op kamertemperatuur
• Behandel bij vochtig weer de bodem en de planten drie dagen achter elkaar met afkooksel van heermoes
• Behandel selderij preventief met een aftreksel van uienschillen (kook 100 g uienschillen 10 minuten in een liter water. Laat een uur trekken).

Sclerotinia of witrot

Deze ziekte wordt veroorzaakt door Sclerotinia sclerotiorum en tast vooral de wortels aan bij warm, vochtig weer. De schimmel zorgt ervoor dat knolselderij gaat rotten, in de bodem of tijdens de bewaring.

Symptomen : De plant begint te verwelken. Daarna verschijnt er een wit myceliumlaagje, gevolgd door de ontwikkeling van zwarte overlevingsorganen, de sclerotiën, die een jaar lang in vochtige bodems en tot zeven jaar in droge bodems kunnen overleven.

Directe bestrijding : Verwijder aangetaste planten volledig en voer ze af.

Preventie :

• Houd de teelt zorgvuldig schoon en verwijder plantenresten
• Pas de vruchtwisseling zorgvuldig toe
• Gebruik krachtige planten, plant ze niet te diep en geef ze ‘s ochtends water zodat de bodem snel droogt
• Voorkom overtollig water
• Bevorder een snelle groei
• Behandel met afkooksel van heermoes
• Sorteer knolselderij voor het opslaan en verwijder exemplaren met ook maar het kleinste spoor van rot.

Fusarium of fusariumvergeling

Deze ziekte wordt veroorzaakt door een schimmel van het geslacht Fusarium, die jarenlang in de bodem kan overleven. De ziekte kan via zaden worden overgedragen. Ze treedt vooral op bij vochtig en warm weer.

Symptomen : De plant of een deel ervan wordt geel en verwelkt snel. De voet van de stengel wordt bruin.

Fusarium op aardbeienbladeren

Directe bestrijding : Vernietig de aangetaste planten.

Preventie :

• Ruim plantenresten van de teelt op
• Kies resistente variëteiten en gebruik niet-besmet zaad
• Pas een vruchtwisseling van minstens 4 tot 5 jaar toe
• Maak de bodem goed los en belucht deze

Schurft bij selderij of kroonrot

Deze ziekte wordt overgedragen via oogstresten en zaden en wordt veroorzaakt door de schimmel Phoma apiicola. De schimmel gedijt bij aanhoudend vochtig weer. De schade blijft doorgaans vrij beperkt.

Symptomen : De wortels van knolselderij worden grijs en vervolgens roodbruin, en de schil wordt ruw. De schimmel veroorzaakt rot op de aangetaste plekken, waarna bacteriën via de scheuren binnendringen. De wortels rotten in de bodem of tijdens de bewaring.

Directe bestrijding : Er is geen bestrijdingsmethode.

Preventie :

• Pas een strikte vruchtwisseling toe
• Voer oogstresten zorgvuldig af
• Verwijder en vernietig de bladeren van aangetaste selderij
• Plant later
• Week de zaden in warm water, zoals bij septoria

Het selderijmozaïekvirus (MVCe)

Deze virusziekte wordt vooral overgedragen door bladluizen op het blad van selderijplanten. Vervolgens wordt het virus van jaar tot jaar via besmette zaden overgedragen.

Symptomen : De bladeren vervormen en krullen op. Ze kunnen ook verkleuren en bij de nerven wit worden.

Directe bestrijding : Verwijder en vernietig de aangetaste planten.

Preventie :

• Bestrijd de verspreider van het virus, namelijk de bladluizen
• Gebruik gezond en gecertificeerd zaad
• Houd de percelen schoon door onkruid te verwijderen
• Maak tuingereedschap goed schoon.

Boriumgebrek

Dit boriumgebrek, soms zwart hart genoemd, treedt vaak op na een overmatige gift van kalk of potas. Dit gebrek komt vaak voor in het najaar.

Symptomen : De uiteinden van de scheuten zijn verschrompeld en de bladeren breken en scheuren. De wortel van de knolselderij is klein, hol en wordt bruin.

Directe bestrijding : Geef eenvoudigweg borium.

De belangrijkste plagen die selderij aantasten

Verschillende plagen hebben het vooral op selderij gemunt. Bladluizen staan bovenaan de lijst. Lees voor alles over dit zuigende insect, dat bij selderij de ontwikkeling van het mozaïekvirus bevordert, het artikel: Bladluis: herkennen en bestrijden.

Daarnaast zijn twee soorten vliegen bijzonder dol op selderij:

De wortelvlieg (Psila rosae)

Deze glanzend zwarte vlieg brengt twee generaties per jaar voort. De tweede generatie veroorzaakt de meeste schade. De eerste generatie vliegt van eind april tot juli, de tweede vanaf augustus. De vliegen overwinteren als larven of poppen in de bodem, in lichtbruine cocons, of eventueel op plantenresten aan het bodemoppervlak. Warm en droog weer remt de ontwikkeling van jonge larven af. 

De volwassen vliegen zitten in grote aantallen op omringende planten. ‘s Avonds vliegen ze naar de selderijplanten. De eitjes worden in de bodem gelegd, waar de larven zich ontwikkelen. Na het uitkomen dringen ze de wortels van knolselderij binnen en graven er gangen in. Aangetaste planten sterven af en het blad verkleurt vaak geelrood.

Wortelvlieg ©Barry Walter – iNaturalist

Voorkom een plaag:

• Pas een teeltwisseling van minstens 3 jaar toe
• Combineer selderij met prei, bieslook, knoflook, sjalot en ui
• Kies een open, winderige plek om selderij te planten
• Leg takken van planten met een afwerende geur neer (lavendel, boerenwormkruid, dille, varen…)
• Geef de selderij twee keer per week water met aftreksels van sterk geurende planten (boerenwormkruid, uienschillen, knoflook…)
• Houd de vliegtijd in de gaten met oranje kleefvallen
• Plaats vanaf april tot en met september een insectengaas
• Laat je kippen in de winter los in de moestuin.

De selderijmineervlieg (Phylophylla heraclei)

Deze vlieg brengt twee generaties per jaar voort: van april tot juni en van juli tot september. De vliegen overwinteren als pop in de bodem. De eitjes worden aan de onderkant van de bladeren gelegd. Na het uitkomen dringen de geelwitte larven het blad binnen en graven er gangen in.

Biologische en preventieve bestrijding:

• Verwijder aangetaste delen van de planten
• Pas een strikte teeltwisseling toe
• Plaats van april tot september een insectengaas
• Besproei de planten met knoflookgier of varengier
• Laat je kippen in de winter los in de moestuin.