Citrus enten: zo lukt het?

Citrusbomen (sinaasappelboom, citroenboom, mandarijnboom, kumquat...) zijn het symbool van de zon en de parels van warme streken, maar dankzij enten kunnen ze ook buiten hun oorspronkelijke teeltgebieden goed groeien. Enten is namelijk een eeuwenoude horticulturele techniek die een doorslaggevende rol speelt bij het verbeteren van de kwaliteit, weerstand en diversiteit van citrusbomen. Door de groeikracht van een onderstam te combineren met de vruchteigenschappen van een ent, maakt deze techniek voortdurend nieuwe vernieuwingen en aanpassingen mogelijk om het hoofd te bieden aan klimatologische en gezondheidsproblemen. Ontdek snel hoe je citrusbomen ent!

Waarom ent je citrusbomen?

Met enten kun je citrusvariëteiten vermeerderen die zich moeilijk door zaai of stek laten vermeerderen.

Maar vooral door een sterke onderstam te kiezen die is aangepast aan de plaatselijke omgeving en bodem en bestand is tegen de belangrijkste ziekten, zorg je ervoor dat de geënte boom gezonder is en optimaal groeit. Deze grotere weerbaarheid is essentieel om niet alleen het voortbestaan van de boom, maar ook de kwaliteit en overvloed van de fruitproductie te garanderen.

Daarnaast zorgt het enten van citrusbomen ervoor dat de fruitproductie aanzienlijk eerder op gang komt. Een boom die uit zaad is opgekweekt, kan er meerdere jaren over doen voordat hij vruchten begint te dragen, terwijl een geënte boom veel eerder vruchten kan produceren.

Ten slotte kun je door te enten verschillende citrusvariëteiten aan één boom kweken. Hoewel dit zelden een goed idee is, maakt deze techniek het mogelijk om verschillende vruchten aan één en dezelfde onderstam te krijgen. Deze methode is vooral handig in kleine tuinen waar de ruimte beperkt is, omdat je zo de variatie aan geproduceerde vruchten maximaliseert zonder extra ruimte nodig te hebben. Eén van de enten aan zo'n “Frankensteinboom” zal echter vaak de overhand krijgen ten koste van de andere.

De beste periode om een citrusboom te enten

De juiste periode hangt af van het klimaat en de betreffende citrusvariëteit, maar over het algemeen wordt het einde van de winter of het begin van het voorjaar, vlak vóór het begin van het actieve groeiseizoen, beschouwd als het beste moment om citrusbomen te enten. In deze periode kunnen de ent en de onderstam goed met elkaar vergroeien voordat de sapstroom door de komst van warmer weer sterker op gang komt. Zo bevorder je een snelle wondheling en een krachtige start van de groei.

In warme streken en bij bepaalde enttechnieken, zoals oculeren, kan het einde van de zomer een geschikt alternatief zijn, wanneer de schors gemakkelijk loslaat.

Welke onderstam kies je?

Bij de juiste keuze van onderstam en ent spelen verschillende belangrijke criteria een rol.

1. Kies de onderstam op basis van zijn weerstand tegen ziekten, zijn tolerantie voor de specifieke bodem- en klimaatomstandigheden in de regio en zijn verenigbaarheid met de variëteit van de ent. Sommige onderstammen zijn bijvoorbeeld beter geschikt voor kalkrijke bodems, terwijl andere beter bestand zijn tegen bepaalde wortelziekten. Ook de groeikracht en groeiwijze van de onderstam hebben invloed op de uiteindelijke grootte van de boom en kunnen doorslaggevend zijn in boomgaarden waar de ruimte beperkt is.

• Poncirus trifoliata is de heester die het vaakst wordt gebruikt om citrusbomen te enten. Het voordeel is dat deze goed winterhard is. Poncirus trifoliata verdraagt echter geen kalk, maar is goed aangepast aan zure bodems.
• Pomerans (Citrus aurantium) groeit behoorlijk sterk en is vooral geschikt voor citroenbomen en kalkrijke bodems. Zware, vochtige grond verdraagt hij daarentegen slecht.
• Citrus volkameriana groeit zeer sterk, verdraagt kalk en is winterhard tot – 7 °C.
• Citrange Carrizo zorgt voor een snelle vruchtzetting en een goede productiviteit.

2. De ent (de te vermeerderen variëteit) moet gezond en krachtig zijn en bij voorkeur afkomstig zijn van een volwassen plant die veel vruchten draagt. Bij de keuze van de variëteit let je op je smaakvoorkeuren, maar ook op de vruchtperiode en de weerstand tegen ziekten van het bovengrondse deel.

3. De verenigbaarheid van de onderstam en de ent is essentieel voor een geslaagde enting. Een goede verenigbaarheid zorgt voor een stevige verbinding en een goede stroom van voedingsstoffen en water tussen beide delen. Bij onverenigbaarheid kan de enting mislukken, of kan de boom zwak groeien, weinig vruchten dragen of na verloop van tijd tekenen van achteruitgang vertonen. Het is daarom verstandig om advies in te winnen bij specialisten in het enten van citrusbomen. Over het algemeen kunnen alle citrusbomen op Poncirus worden geënt, behalve citroenbomen; Volka wordt als onderstam gebruikt voor dwergcitroenbomen, mandarijnbomen en clementinebomen worden op Carrizo geënt...

Wil je meer weten over onderstammen voor citrusbomen, bezoek dan de website Greffeurdagrumes.com.

Benodigd materiaal

• Entmes of entmes met gebogen lemmet: speciaal ontworpen voor het enten, met een scherp en stevig lemmet waarmee je nette en nauwkeurige sneden maakt. Je entmes moet vóór elk gebruik goed worden geslepen en gedesinfecteerd.
• Raffia of entband: om de ent aan de onderstam vast te binden en op zijn plaats te houden.
• Entwas: aan te brengen op de sneden en verbindingen om uitdroging en infecties te voorkomen.
• Snoeischaar: een schone en goed geslepen snoeischaar is nodig om de onderstam voor te bereiden en de ent af te knippen.
• Plakband of elastiek: bij sommige enttechnieken kan elastiek of plakband handig zijn om gelijkmatige druk rond de entplaats uit te oefenen.
• Desinfectiemiddel - alcohol van 70°: onmisbaar om het gereedschap vóór en na elke enting schoon te maken.
• Plantlabels: om het slagen van de entingen te volgen en de variëteiten in de tuin bij te houden.

Hoe ent je een citrusboom?

Oculeren

Voordelen:

• Bijzonder geschikt voor jonge onderstammen.
• Kan aan het einde van de zomer worden uitgevoerd wanneer de schors gemakkelijk loslaat.
• Er is minder materiaal voor nodig en de techniek kan na enige oefening sneller worden uitgevoerd.

Nadelen:

• Minder effectief buiten de periode waarin de schors gemakkelijk loslaat.
• Vereist precisie en behendigheid.

Stappen:

1. Snijd een oog (een klein stukje schors met een bladknop) uit de ent.
2. Maak een T-vormige snede in de schors van de onderstam.
3. Schuif het oog voorzichtig onder de schors van de onderstam.
4. Bind het oog vast met raffia of entband, zodat het op zijn plaats blijft.

Enten in een spleet

Voordelen:

• Geschikt voor onderstammen van uiteenlopende dikte.
• Een goede optie voor enten in het voorjaar.

Nadelen:

• Vereist een nauwkeurige snede en kan lastig zijn bij dikkere onderstammen.
• De ent kan uitdrogen als de enting niet goed wordt uitgevoerd.

Stappen:

1. Snijd de top van de onderstam af en maak in het midden van de afgezaagde stam een verticale spleet.
2. Snijd de ent wigvormig en steek hem in de spleet.
3. Zorg ervoor dat de cambiumlagen van beide delen elkaar raken.
4. Bind de verbinding stevig vast en bedek haar met entwas om haar tegen lucht en water te beschermen.

Kroonenten

Voordelen:

• Je kunt meerdere enten op dezelfde onderstam plaatsen.
• Ideaal voor grotere onderstammen.

Nadelen:

• Complexer en zorgvuldiger werk.
• Voor de enten kunnen extra steunen nodig zijn.

Stappen:

1. Snijd de onderstam op een geschikte hoogte af.
2. Snijd de schors rondom in, enkele centimeters boven de snede, en til hem voorzichtig op om een soort kroon te vormen.
3. Steek de wigvormig gesneden enten onder deze schors.
4. Maak alles stevig vast en breng entwas aan.

Is de enting geslaagd?

Na het enten zijn regelmatig en matig water geven belangrijk om de vochtigheid te behouden die nodig is voor het helen van de enting, zonder de bodem te verzadigen. Bescherming tegen vorst, bijvoorbeeld door vliesdoek te gebruiken of rond de voet van de boom te mulchen, is essentieel om schade aan de nog kwetsbare weefsels te voorkomen.

Een geslaagde enting is te herkennen aan een goede groei van de ent, zichtbaar aan de ontwikkeling van nieuwe bladknoppen en bladeren.