Planten met penwortels: hoe en waar plant je ze?

Een penwortel: wat is dat?

Het is een wortel! Letterlijk.

Een penwortel is een dikke, dominante wortel die vanaf de basis van de stengel van de plant recht naar beneden groeit. Deze hoofdwortel is doorgaans dikker en langer dan de andere wortels van de plant. Hierdoor kan de plant water en voedingsstoffen bereiken die zich soms diep in de bodem bevinden, vooral in droge omgevingen.

Naast de opnamefunctie speelt de penwortel een cruciale rol bij het verankeren van de plant in de bodem en zorgt hij voor stabiliteit, vooral bij harde wind.

Let wel: meestal spreken we van een hoofdpenwortel. Een wortelstelsel is namelijk vaak complex en bestaat uit verschillende soorten wortels. Zo heeft een eik, zelfs als hij nog jong is, naast een penwortel ook een heel netwerk van adventiefwortels.

Enkele voorbeelden van planten met een penwortel

Bomen en heesters

• Walnotenbomen
• Eiken, vooral wanneer ze jong zijn
• Meidoorns
• Rozen
• Hulst
• heel wat coniferen, waaronder dennen

Vaste planten en eenjarigen

• Paardenbloem
• Wortelgewassen: radijs, wortel, pastinaak, knolraap, biet (en snijbiet!)…
• Tomaten
• Papavers
• Goudsbloemen
• Muurbloemen
• Akeleien
• Distels
• Akanten
• Rumex
• Weegbreeën

Den, rozen en papavers: drie planten met zeer sterke penwortels

Voor- en nadelen van een hoofdpenwortel

Planten met penwortels, die verticaal naar beneden groeien, hebben specifieke voor- en nadelen. Hier volgt een overzicht van beide:

Voordelen:

• Stabiliteit: Penwortels zorgen voor een stevige en diepe verankering in de bodem, waardoor planten bijzonder stabiel zijn bij harde wind of extreme weersomstandigheden.
• Toegang tot water op diepte: Penwortels kunnen water en voedingsstoffen bereiken die diep in de bodem aanwezig zijn. Dit kan bijzonder gunstig zijn in gebieden die gevoelig zijn voor droogte.
• Hulp bij de bodemstructuur: Diepwortelende wortels kunnen de bodemstructuur helpen verbeteren door kanalen te creëren die de drainage en het binnendringen van lucht bevorderen.
• Minder concurrentie: Omdat deze planten vooral op diepte water en voedingsstoffen opnemen, kunnen ze samengroeien met planten met oppervlakkiger wortels, waardoor de concurrentie om voedingsstoffen afneemt.

Nadelen:

• Moeilijk te verplanten: Planten met penwortels kunnen eenmaal gevestigd moeilijk te verplanten zijn, omdat de hoofdpenwortel diep zit en tijdens het verplanten beschadigd kan raken. Als je besluit een plant met een hoofdpenwortel te verplaatsen, doe dit dan wanneer de plant nog jong is.
• Gevoelig voor bodemverdichting: Harde of verdichte bodems kunnen de groei van penwortels belemmeren en de gezondheid van de plant negatief beïnvloeden.
• Schade aan infrastructuur: Penwortels kunnen mogelijk de funderingen van gebouwen, waterleidingen en andere ondergrondse infrastructuur beschadigen als ze te dichtbij of er recht boven worden geplant, met name in het geval van leidingen.

Meidoorn

Waar en hoe plant je dit type planten?

Waar plant je ze?

Kies om schade aan structuren of andere beplanting te voorkomen een plek op ruime afstand van funderingen, paden, irrigatiesystemen of leidingen, vooral direct onder de boom die je gaat planten.

Hoe plant je ze?

Het planten gaat uiteindelijk op dezelfde manier als bij alle planten:

• Het plantgat voorbereiden: Graaf een gat dat twee keer zo breed is als de wortelkluit, maar niet veel dieper. Zo kunnen de zijwortels zich gemakkelijk verspreiden en wordt de penwortel verticaal verankerd.
• De bodem verbeteren: Is je bodem verdicht of arm, verwerk dan compost of goed verteerde stalmest in de bodem om deze te verrijken en de groei van de wortels te bevorderen.
• Op de juiste diepte planten: Zet de plant zo in het gat dat de bovenkant van de wortelkluit op het niveau van de bodem of iets erboven ligt, om stengelrot te voorkomen.
• Eerste keer water geven: Geef na het planten overvloedig water om luchtholtes te verwijderen en voor een goed contact tussen de bodem en de wortels te zorgen.
• Mulchen: Breng een laag mulch aan rond de basis van de plant (zonder de stengel direct te raken) om vocht vast te houden, de temperatuur van de bodem te reguleren en de concurrentie van onkruid te verminderen.
• Controleren: Houd de plant het eerste jaar goed in de gaten om zeker te weten dat deze goed aanslaat. Geef regelmatig water, vooral tijdens droogteperiodes.

De Verbascum thapsus of koningskaars