Pampasgras als woekerplant: uitbreiding beperken of verwijderen?

Pampasgras herkennen

Dit gras is gemakkelijk te herkennen aan zijn imposante vorm en pluizige bloeiwijze, die niet onopgemerkt blijven.

Pampasgras bestaat uit hoge kruidachtige stengels (halmen genoemd), die bijna 2 meter hoog kunnen worden. Bij sommige compactere variëteiten blijven ze lager. Aan de top van deze stengels verschijnen aan het einde van de zomer grote, pluizige en zijdeachtige bloeiwijzen, die meestal wit-zilverachtig van kleur zijn. Ze blijven de hele winter staan.

Pampasgras heeft wintergroen blad (dat het hele jaar blijft staan) en vormt een imposante pol met leerachtige, snijdende bladeren.

Pampasgras zien we vaak in tuinen

Waarom verspreidt dit gras zich zo gemakkelijk?

Pampasgras is een gras afkomstig uit het zuidelijk halfrond, dat gedijt op een zonnige standplaats, zelfs als die droog en winderig is.

Deze plant, die enkele jaren geleden nog zeer geliefd was, ligt onder vuur vanwege haar invasieve karakter. Dat geldt vooral in een mild klimaat, aan de Atlantische en mediterrane kust. De plant staat inmiddels dan ook op de lijst van invasieve planten, waardoor de verkoop ervan sinds april 2023 verboden is. Dit geldt voor de botanische soort Cortaderia selloana, maar ook voor al haar afgeleide variëteiten (dwergvormen, variëteiten met roze aren, gekleurd blad enzovoort).

Pampasgras vormt in de loop der tijd namelijk indrukwekkende kolonies, die inheemse planten bedreigen en bijdragen aan de afname van de biodiversiteit. Daardoor heeft de plant ook gevolgen voor de lokale fauna, die van deze planten afhankelijk is om te schuilen en voedsel te vinden.

Als pampasgras zich zo snel verspreidt, komt dat door verschillende eigenschappen:

• Het is een gemakkelijk te kweken gras dat bestand is tegen zware klimaatomstandigheden (droogte, hitte, vorst) en geen bijzondere verzorging nodig heeft om zich te ontwikkelen.
• De plant heeft een groot reproductievermogen. Aan het einde van de zomer verschijnen er bloeiwijzen vol met talrijke zaden bij de vrouwelijke bloemen, die bij rijpheid openspringen. Elke plant kan meer dan 1 miljoen lichte zaden produceren, die zich zeer efficiënt verspreiden. Ze worden door de wind meegevoerd en kunnen daardoor grote afstanden afleggen, soms tot wel 25 kilometer. De zaden kiemen bovendien zeer snel.
• Het is een plant die ongevoelig is voor plagen en ziekten.

De verspreiding van pampasgras beperken

Pampasgras is een plant die zich vrij moeilijk laat beteugelen. Maar als het al bij je in de tuin staat en je het niet wilt verwijderen, kun je met enkele handelingen de uitbreiding en de impact ervan beperken.

De bloeiaren snoeien

Om de verspreiding van pampasgras te beperken, knip je de bloeiaren af voordat de zaden vrijkomen. Doe dit aan het einde van de zomer, met een goed geslepen snoeischaar of een heggenschaar. We raden je aan handschoenen te dragen en lange kleding aan te trekken, om te voorkomen dat je je verwondt aan het bijzonder scherpe blad. Laat snoeiafval vooral niet liggen en gooi het ook niet op de composthoop.

Je kunt er ook voor kiezen om alleen de mannelijke pluimen te snoeien, om voortplanting en zaadvorming te voorkomen. Het is echter niet altijd eenvoudig om ze van de vrouwelijke bloeiaren te onderscheiden.

Geen al te gunstige groeiomstandigheden bieden

Probeer de uitbreiding van pampasgras te beperken door het geen al te gunstige groeiomstandigheden te bieden, vooral in zachte streken. Hoewel het droogte verdraagt, zal deze plant zich sterker ontwikkelen in vochthoudende en voedselrijke grond. Zorg er dus voor dat je de bodem niet te veel water geeft en niet bemest.

Kiezen voor kweken in een pot

Sommige variëteiten pampasgras, die compacter zijn dan de botanische soort, kunnen in een pot worden gekweekt. Dat kan een oplossing zijn als je deze variëteiten in je tuin hebt staan en ze vanwege hun sierwaarde wilt behouden, maar hun uitbreiding tegelijk wilt beperken. Dat geldt voor Cortaderia selloana ‘Tiny Pampa’, voor ‘Mini Pampa’ of voor ‘Mini Silver’.

Houd er echter rekening mee dat dit de verspreiding van zaden niet voorkomt als je de bloeiaren niet elk jaar snoeit.

Cortaderia selloana ‘Mini Silver Pampas’

Pampasgras op natuurlijke wijze verwijderen

Als u het pampasgras wilt verwijderen, zult u veel geduld en vastberadenheid moeten hebben. Houd er rekening mee dat hoe jonger de plant is, hoe gemakkelijker het is om ervan af te komen.

Zoals altijd raden wij het gebruik van chemische onkruidbestrijdingsmiddelen af om te proberen pampasgras te verwijderen. Deze middelen blijven vaak ineffectief en vervuilen alleen de bodem, waardoor ze de biodiversiteit nog verder aantasten. Ook sommige zogenaamde ‘oma’s middeltjes’ (de plant besproeien met bleekwater, grof zout op de stronk strooien…) lijken niet erg doeltreffend en dragen bij aan de verstoring van de bodembalans.

Uitgraven

Verwijderen door uitgraven blijft de meest doeltreffende natuurlijke methode. Begin hiervoor met het volledig afknippen van alle stengels tot aan de grond, met behulp van een heggenschaar of een zeis.

Graaf vervolgens met een spade rondom de stronk om te zien waar de wortels ophouden en het werkgebied af te bakenen. Graaf daarna opnieuw dieper. Werk van buiten naar binnen en verwijder het wortelstelsel geleidelijk, terwijl u de wortelkluit losmaakt. Deze klus kan tijd kosten en meerdere pogingen vergen.

Houd de maanden na het uitgraven goed in de gaten of er opnieuw scheuten verschijnen, zodat u deze snel kunt verwijderen voordat ze zich verder ontwikkelen.

Afdekken

Door een ondoorzichtig afdekzeil op de wortelkluit van het pampasgras te leggen, ontneemt u de plant licht, waardoor deze geleidelijk verzwakt en afsterft.

Ook nu begint u met het volledig afknippen van alle halmen van de plant tot aan de grond. Leg het afdekzeil vervolgens zo neer dat het de wortelkluit goed bedekt. Kies een dik en stevig model en verzwaar het, zodat het gedurende de maanden goed op zijn plaats blijft. Deze oplossing kost tijd (minstens 1 tot 2 jaar), maar kan op natuurlijke wijze en zonder veel moeite doeltreffend blijken.

Het pampasgras heeft zich wijd verspreid in natuurgebieden