Kippenparasieten herkennen, behandelen en voorkomen

De symptomen die waarschuwen

Als je je kippen goed kent, met hun kleine gewoontes en eigenaardigheden, zou je een verandering in hun gedrag vrij snel moeten opmerken. Als je een grote toom hebt, is het moeilijker om een verandering te zien. Toch zijn er bepaalde signalen die je moeten waarschuwen, omdat ze wijzen op een probleem. Dat kan komen door een ziekte of virus, maar ook door de aanwezigheid van parasieten die je kippen aanvallen. Zo is een kip die niet meer eet en zichtbaar gewicht verliest, of een kip die alle activiteit heeft verloren, een zieke kip. Ook een plotselinge en abnormale afname van het aantal eieren moet je alert maken.

Een kip die ander gedrag vertoont, apathisch lijkt of niet eet, moet je alert maken

Ook is het belangrijk om je kippen dagelijks te observeren. Zo kun je de kleinste afwijking opmerken. Het is niet normaal als een kip zich krabt, net als bij een plotseling verlies van veren, buiten de ruiperiode die tussen het einde van de zomer en het midden van het najaar valt. Bekijk ook aandachtig de mest van je kippen, evenals hun kam en veren…

Als je een van deze signalen opmerkt, probeer dan je kip te pakken om haar te onderzoeken. Met deze eenvoudige controle kun je een parasietenplaag opsporen.

De uitwendige parasieten, verborgen in het kippenhok

De uitwendige parasieten zijn het gemakkelijkst op te sporen, omdat ze in het verenkleed zitten. Of ze vallen de huid van de kip aan. Een grondige inspectie van het verenkleed kan helpen om ze op te sporen. Maar deze uitwendige parasieten kunnen ook in het kippenhok woekeren.

De rode bloedmijten

Als het over parasieten gaat, denkt iedere eigenaar van kippen natuurlijk aan rode luizen. De nachtmerrie van iedereen die een paar kippen houdt! Deze beruchte maar gevreesde rode luizen, met de naam Dermanyssus gallinae, zijn inderdaad bloedzuigende mijten die rood worden zodra ze volgezogen zijn met bloed. Ze zijn 1 mm groot en geven de voorkeur aan houten kippenhokken met hun kieren, scheuren, spleten en hoekjes waarin ze zich massaal vermenigvuldigen. ‘s Nachts voeden ze zich met het bloed van de kippen, die verzwakken en sterven. Rode luizen worden vaak verspreid door knaagdieren en wilde vogels en zijn zeer moeilijk uit te roeien. Niet alleen omdat de vrouwtjes zeer productief zijn wat het leggen van eieren betreft, maar ook omdat de eieren 8 tot 9 maanden intact kunnen blijven in afwachting van de juiste klimatologische omstandigheden om uit te komen.

Hoe kun je ze bestrijden?

Allereerst moeten de kippen absoluut uit het kippenhok worden gehaald en eventueel in quarantaine worden geplaatst. Vervolgens moet het kippenhok grondig met een hogedrukreiniger worden schoongemaakt, met water waaraan schoonmaakazijn is toegevoegd. Besteed extra aandacht aan de hoekjes en aan elementen zoals de zitstok en de legnesten, die met de vlam van een brander kunnen worden behandeld. Zodra dit werk is uitgevoerd, kun je in plaats van chemicaliën, die schadelijk zijn voor kippen, ongebrande diatomeeënaarde verstuiven. Ook cade-olie kan effectief zijn als je deze in het kippenhok aanbrengt. Tegenwoordig zijn er ook natuurlijke roofmijten tegen rode luizen verkrijgbaar.

De meest resistente rode luizen moeten worden behandeld met krachtigere middelen die door dierenartsen worden verstrekt. Je kunt ook overwegen het kippenhok te vervangen: een houten kippenhok kan worden vervangen door een kunststof kippenhok, of beter nog door een stevig kippenhok van minder dan 5 m², zodat geen voorafgaande omgevingsvergunning en geen bouwheffing nodig zijn.

Een kip die op abnormale wijze haar veren verliest, kan door parasieten zijn aangevallen

De gewone luizen en bijtende luizen

Deze luizen zijn insecten die de kippen op bepaalde plaatsen steken: bij de aanzet van de vleugels, op de dijen, rond de cloaca en in de nek. Over het algemeen krabben de kippen zich. Als je ze een bad van zand en as geeft, zullen ze zich daarin wentelen om van de luizen af te komen. Anders is diatomeeënaarde vrij doeltreffend in het kippenhok. Ook het uitstrooien van plantaardig pyrethrumpoeder in het kippenhok heeft zijn doeltreffendheid bewezen.

Schurft die verenverlies veroorzaakt

Deze besmettelijke ziekte wordt veroorzaakt door een mijt met de naam Cnemidocoptes laevis. Zoals de naam al doet vermoeden, veroorzaakt deze ziekte abnormaal verenverlies over het hele lichaam van de kip. De veren groeien niet opnieuw aan. Tegelijkertijd krabt de kip zich. Het aanbrengen van cade-olie werkt vrij goed.

Pootschurft

Ook dit wordt veroorzaakt door een bloedzuigende mijt (Cnemidocoptes mutans) die deze aandoening veroorzaakt op de onbevederde delen, en vooral op de poten. Pootschurft is gemakkelijk op te sporen en uit zich in verschillende symptomen: de huid van de poten wordt dikker, de schubben komen los te staan en er verschijnen gelige korsten en uitgroeiingen. Vaak gaan de kippen mank lopen.

Om je kippen te behandelen, hoef je alleen maar gedurende minstens 15 dagen cade-olie op de poten aan te brengen. Tegelijkertijd moet het kippenhok zorgvuldig worden schoongemaakt en met diatomeeënaarde worden behandeld.

Inwendige parasieten, moeilijker te herkennen

Omdat ze in het lichaam verborgen zitten, zijn inwendige parasieten bij kippen met het blote oog veel moeilijker waar te nemen. Vaak hebben ze de vorm van wormen. Ook hiervan bestaan verschillende soorten.

Darmwormen

Deze darmwormen nestelen zich in het spijsverteringskanaal van kippen. Ze zijn onzichtbaar en komen vaak voor bij kippen. Over het algemeen kan een kip die snel vermagert, besmet zijn. Sommige wormen kunnen dodelijk zijn. Darmwormen komen in verschillende vormen voor:

• Rondwormen: het gaat om spoelwormen van 3 tot 7 cm lang, die vaak in de uitwerpselen worden aangetroffen, en om heterakissen, die kleiner zijn en in het eerste deel van de dikke darm, de blindedarm, voorkomen.
• Platwormen: lintwormen zijn herkenbaar aan de aanwezigheid van ringen op hun lichaam. Over het algemeen zitten ze vast aan de darmwand

Kropwormen of haarwormen

Deze wormen, die de krop en de darmen koloniseren, zijn extreem dun, als een haar, en 7 tot 18 mm lang. Ze veroorzaken haarwormziekte, die kan worden vastgesteld door de krop te voelen: deze is zacht, alsof hij met water gevuld is. Deze ziekte kan leiden tot de dood van kippen als ze niet wordt behandeld.

Luchtpijpwormen

Deze wormen, die syngamose veroorzaken, nestelen zich in de luchtpijp, waar ze onvermijdelijk ernstige ademhalingsproblemen veroorzaken. Over het algemeen zoeken kippen die niet normaal kunnen ademen naar lucht door hun kop omhoog te houden.

Coccidiën

In tegenstelling tot de eerdergenoemde parasieten zijn deze parasieten intracellulair. Het zijn dus geen wormen. Deze parasieten, die van nature in het lichaam voorkomen, ontwikkelen zich alleen als de kip een verminderde gezondheid of een zwakke conditie heeft. Ze veroorzaken coccidiose, die herkenbaar is aan bloederige diarree. Bovendien is de kip apathisch. Deze ziekte is besmettelijk.

Hoe bestrijden?

De beste manier om deze inwendige parasieten te bestrijden, is ontwormen. Kippen moeten daarom regelmatig worden ontwormd. Ook hier kunnen chemische ontwormingsmiddelen worden gebruikt, maar natuurlijke ontwormingsmiddelen zijn beter voor je kippen en hun eieren.

Tot de natuurlijke ontwormingsmiddelen behoren:

• Ongebrande, voor consumptie gecertificeerde diatomeeënaarde, die aan het voer wordt toegevoegd
• Ongepasteuriseerde appelazijn, in een dosering van één eetlepel op een liter water, eenmaal per week
• Knoflookteentjes, geplet in water waaraan een beetje getrokken tijm is toegevoegd

Voorzorgsmaatregelen tegen plagen

Om de verspreiding van deze parasieten, die altijd moeilijk te bestrijden zijn en vooral zeer hinderlijk of zelfs dodelijk kunnen zijn voor uw kippen, te voorkomen, is preventie noodzakelijk. De eerste elementaire stap is zorgen voor een perfecte hygiëne in het kippenhok. Het is daarom aan te raden om het kippenhok dagelijks te beluchten en de uitwerpselen van de nacht te verwijderen. De strooisellaag moet minstens één keer per week worden vervangen en het kippenhok moet één keer per maand worden schoongemaakt. Maak van de gelegenheid gebruik om preventief ongebluste diatomeeënaarde op de bodem te strooien. Lees voor meer informatie mijn artikel: Je kippenhok goed schoonmaken

Om gezond te blijven en daardoor minder vatbaar te zijn voor aanvallen van parasieten en vooral voor ziekten, moeten uw kippen goed en vooral evenwichtig worden gevoerd. Hun voeding moet voor minstens 70% uit granen en voor 30% uit eiwitten bestaan. Ook hier nodig ik u uit om mijn artikel te lezen voor meer informatie: Welke voeding hebben legkippen nodig?

Een schoon kippenhok, goede voeding en toegang tot een met gras begroeide ruimte zijn de belangrijkste preventieve maatregelen

Tot slot hebben uw kippen ruimte nodig om hun poten te strekken. Daarom is het essentieel dat ze toegang hebben tot een met gras begroeide ruimte, waar ze gras en ook een veelheid aan kleine, eiwitrijke insecten kunnen vinden. Als u slechts een kleine tuin hebt met een gazon en borders, geef ik u in dit artikel enkele adviezen: Kippen in de tuin: de praktische gids voor een geslaagd samenleven.

Het laatste advies is vrij eenvoudig: houd uw kippen goed in de gaten! Zo kunt u de geringste abnormale toestand of ongewoon gedrag opmerken, wat vaak wijst op een probleem bij de kip.

→ U kunt ook ons artikel raadplegen: “Kies natuurlijke remedies voor vitale kippen”.