Honinggevende heesters: een waardevolle hulp voor de biodiversiteit

Afhankelijk van het seizoen

In het voorjaar

De meidoorn is een bijzonder honingrijke heester, die midden in het voorjaar, tussen april en juni, bloeit. De witte of roze bloemen, gegroepeerd in tuilen, trekken talloze bestuivers aan, vooral bijen. De rijkdom aan stuifmeel van de bloemen maakt de meidoorn bij uitstek een drachtplant. Hij draagt bij aan de productie van honing van goede kwaliteit en bevordert de biodiversiteit in de tuin. Meidoorns komen veel voor op het platteland en zijn gemakkelijk in de tuin te kweken. Ze stellen weinig eisen aan de bodem, zolang die maar goed doorlatend is. Plant de meidoorn in de zon of halfschaduw om optimaal van de bloeiende tuilen te genieten.

Naast de voorjaarsbloei produceert hij in het najaar kleine rode bessen, die dienen als voedsel voor vogels. Door zijn dichtheid en doornen is hij een uitstekende doornhaag en een schuilplaats voor dieren.

De Photinia fraseri (en zijn cultivars) is ook een kampioen in het aantrekken van bijen en bestuivende insecten, op voorwaarde dat je hem vrij laat groeien, zonder hem te snoeien. Hoewel je deze heester vaak in hagen ziet, is hij ook interessant als heester in een border of als kleine solitair groeiende boom. De Photinia biedt een aantrekkelijke bloei met licht geurende, luchtige trossen roomwitte bloemen, die druk door bijen worden bezocht. Geef hem losse, vrij diepe grond. Eenmaal goed gevestigd verdraagt hij zomerdroogte goed.

In de zomer

De bloemen van de Amerikaanse sering gonzen in de zomer volop (of in het voorjaar, afhankelijk van de soorten en variëteiten). Het zijn meestal de bladverliezende Amerikaanse seringen die midden in de zomer bloeien. Deze heesters bieden een overvloed aan blauwe, witte of roze bloemen, gegroepeerd in trossen, die bijen en andere bestuivende insecten aantrekken. Amerikaanse seringen zijn gemakkelijk te kweken en passen zich aan verschillende grondsoorten aan, hoewel ze de voorkeur geven aan goed doorlatende, licht zure tot neutrale grond. Ze gedijen vooral op zonnige plekken en zijn eenmaal gevestigd goed bestand tegen droogte. De bladverliezende variëteiten met zomerbloei zijn beter bestand tegen kou dan de wintergroene variëteiten, maar wel minder goed bestand tegen zomerdroogte.

De Vitex of monnikspeper bloeit van juli tot oktober met lange blauwe, mauve of witte pluimen aan rechtopstaande twijgen. Deze planten worden ook wel ‘peperbomen’ genoemd; hun gekreukelde blad verspreidt een pepergeur. Ze zijn zeer geliefd bij bestuivende insecten en hebben bovendien decoratief blad. Plant ze in de zon in goed doorlatende grond; ze zijn bestand tegen droogte en zeewind. Ze zijn alleen winterhard in de zuidelijke helft van Frankrijk en aan de westkust, omdat ze streng vorst vrezen.

In het najaar

In het najaar bloeien verschillende heesters uit de familie van de Araliaceae, die uitstekende drachtplanten zijn. In september en oktober biedt de fatsia of vingerplant, met zijn exotische blad, een bloei van kleine witte bolletjes, gevolgd door ronde, zwarte vruchten. Hij houdt van een beschutte, schaduwrijke standplaats en vochthoudende, losse, niet-kalkhoudende grond. Hij is winterhard tot ongeveer -12 °C. De Aralia elata vormt een grote heester met sterk ingesneden blad en grote witte bloemboeketten in de nazomer en het najaar. Deze geurige wolk, waar bijen omheen zoemen, houdt van een standplaats in halfschaduw of ochtendzon, beschut tegen harde wind. Hij groeit in matig vochtige tot vochtige, vruchtbare bodem, hoewel arme grond blijkbaar zorgt voor winterhardere planten die langer leven.

In de winter

In de winter is de mahonia aan de beurt; deze biedt een spectaculaire winterbloei met trossen gele of oranje bloemen, afhankelijk van de variëteit, gevolgd door blauwe bessen. De zoete geur van de bloemen vormt een aanvulling op de uitbundige bloei, en bestuivende insecten weten dat maar al te goed. De mahonia groeit in elke grondsoort, behalve in compacte en zeer natte bodems. Hij is winterhard en doet het goed in de schaduw of halfschaduw. Ook zijn blad is spectaculair en stekelig, behalve bij sommige variëteiten.

De soort Lonicera frangrantissima is een kamperfoelie met een witte, heerlijk geurende winterbloei, met geuren van jasmijn en citroen. In deze periode van het jaar, waarin er minder bloemen zijn, is deze niet-klimmende heester een uitkomst voor bijen. Hij stelt weinig eisen en groeit in elke goed doorlatende grond: in het noorden in de zon, in het zuiden in halfschaduw en op een beschutte standplaats, bij voorkeur op een plek die in de winter zonnig is.

Met de klok mee: meidoorn, Photinia, Vitex, Aralia elata, Fatsia, Mahonia, Lonicera frangrantissima

Afhankelijk van de standplaats

Hoewel de meeste zeer nectarrijke heesters van de zon en zelfs van de volle zon houden, zijn er enkele uitzonderingen. Zoals in het vorige hoofdstuk besproken, houden araliaceae van een halfschaduwrijke tot schaduwrijke standplaats, net als mahonia’s.

In de schaduw, vooral in het zuiden, is de pyracantha, ook wel vuurdoorn genoemd, een winterharde heester met wintergroen blad en scherpe doorns. De interessante bloei vindt plaats in mei-juni, in de vorm van talloze kleine witte bloemen die druk door bijen worden bezocht. In het najaar verschijnen er dankzij de overvloedige vruchtzetting volop bessen, waarvan de kleur per soort varieert van rood tot oranje. De pyracantha past zich gemakkelijk aan alle grondsoorten aan en gedijt goed in de halfschaduw, en in een warm klimaat zelfs in de schaduw. Eenmaal goed gevestigd is hij uitstekend bestand tegen zomerdroogte.

De pyracantha bloeit rijkelijk en is zelfs in de schaduw aantrekkelijk voor bijen

Afhankelijk van het bodemtype of klimaat

Op kalkrijke grond

Veel mediterrane heesters die rijkelijk door bijen worden bezocht, gedijen op kalkrijke bodems. Van de eerder genoemde soorten geldt dat voor de Vitex.

De meidoorn verdraagt kalk in de bodem eveneens goed. Een andere heester uit dezelfde familie is een kampioen voor het stuifmeel. Het gaat om de Crataegus azarolus of azarooldoorn, een bladverliezende fruitboom met weinig doorns, die in het voorjaar een mooie witte bloei biedt (met een weinig aangename geur). De bloei vindt plaats in april, in de vorm van trossen of tuilen met piepkleine witachtige bloemen die druk door bijen worden bezocht. De azarooldoorn draagt alleen vruchten met een zurige smaak in een mediterraan klimaat. Hij is zeer winterhard, verdraagt zomerdroogte uitstekend en groeit goed op kalkrijke bodems.

Op zure grond

De spierstruiken, die afhankelijk van de soort en variëteit in het voorjaar of de zomer bloeien en zeer geliefd zijn in de tuin, groeien op zure tot neutrale, eerder vochtige en goed doorlatende grond, op een zonnige standplaats of in de halfschaduw. Ze passen zich echter ook aan armere en drogere bodems aan en verdragen wat kalk. Afhankelijk van de soort varieert de bloei van april tot augustus, met trossen kleine bloemen in kleuren van zuiver wit tot roze, die talrijke bestuivers aantrekken.

De blaasspirea’s zijn ook zeer rijkelijk door bijen bezochte heesters, met witte of lichtroze bloemen in tuilen die tussen mei en juli opengaan. De blaasspirea’s groeien vrij snel en worden geplant in rijke, losse, diepe grond, bij voorkeur neutraal tot zuur, op een zonnige standplaats of in de halfschaduw. Alleen een teveel aan kalk vormt een probleem; op arme grond groeien ze slecht.

Op arme grond

Denk op arme grond aan de door bestuivers omringde kampioen, de Spaanse brem. De goudgele bloei, die in het voorjaar echt prachtig is, geurt zeer sterk en bedwelmend. De Spartium junceum wordt in elke goed doorlatende grond geplant, zelfs als die stenig, zanderig of arm is. De pH van de bodem maakt hem niet uit: die mag zuur of zelfs zeer kalkrijk zijn. Hij heeft daarentegen volle zon nodig en verdraagt geen zware, kleiige, verstikkende grond. Let op: onder ideale omstandigheden kan hij zich echt sterk uitbreiden.

De goudenregen of Laburnum anagyroides is een grote heester die snel 8 m hoog en breed kan worden. Tussen mei en juli produceert hij lange trossen hangende bloemen met een schitterende goudgele kleur; ze zijn zeer rijk aan nectar en geuren heerlijk. Hij is zeer winterhard en groeit op alle goed doorlatende, arme en kalkrijke bodems. Hij staat graag in de zon of halfschaduw, maar bij voorkeur beschut tegen de wind.

Wintergroene Californische seringen groeien op goed doorlatende grond, zelfs als die arm en zeer droog is.

De goudenregen of goudenregenboom is een wonder op kalkrijke grond en wordt druk door bijen bezocht

In een koel klimaat

De wilde lijsterbes of Sorbus aucuparia verdraagt geen droogte en houdt van een koel klimaat; hij komt voor tot in IJsland en Noord-Azië. Het is een boom die niet van te fel licht en hoge temperaturen houdt. Hij staat graag in rijke, vochtige maar goed doorlatende grond, met niet te veel kalk. Van mei tot juni verschijnt een overvloed aan kleine witte bloemen in tuilen, die bijzonder rijk zijn aan nectar, aan deze heester die bekendstaat om zijn bessen, waar vogels dol op zijn.