Hoe stop je een woekerplant?

Begrijpen wat een invasieve plant is

Een invasieve plant is een soort die de neiging heeft zich overmatig te ontwikkelen, vaak ten koste van andere planten. Ze kunnen zich snel vermeerderen met hun zaden of zelfs door worteluitlopers (de bekende stolonen). Dat kan problemen opleveren, omdat deze planten met andere planten concurreren om hulpbronnen: water, licht, voedingsstoffen en vooral ruimte.

Sommige invasieve planten worden bewust in onze tuinen aangeplant vanwege hun schoonheid of praktische toepassingen (bijvoorbeeld om een talud te bedekken), maar pas op als ze uiteindelijk aan je controle ontsnappen. Veelvoorkomende planten die bij ons invasief worden, zijn bijvoorbeeld de Japanse duizendknoop, de bamboe, munt, framboos, citroenmelisse, hertshooi, klimop en wilde wingerd. Sommige planten, zoals die laatste twee, lopen zelfs weer uit vanuit het kleinste stukje stengel… Het probleem is dat ze snel de overhand kunnen krijgen en andere planten kunnen schaden, of zelfs de lokale biodiversiteit, en soms ook schade aan infrastructuur kunnen veroorzaken (zoals aan muren of schuttingen).

Hoe houd je deze planten onder controle en behoud je tegelijkertijd het evenwicht in je tuin?

Klimop kan invasief worden als je hem zijn gang laat gaan.

De juiste planten kiezen

Begin met het voorkomen van het probleem, en dat is heel eenvoudig: informeer je over het gedrag van een nieuwe plant voordat je die in je tuin zet. Sommige soorten zijn prachtig, maar staan erom bekend dat ze woekeren. Vaak zijn er lokale of minder woekerende alternatieven die net zo decoratief zijn.

Zo kun je in plaats van zomaar een bamboesoort te planten, beter kiezen voor niet-woekerende variëteiten, zoals de Fargesias. Daaronder vallen de mooie Fargesia rufa met zijn lange groene bladeren en de grote Fargesia angustissima. Fargesias worden doorgaans 2 meter breed, maar groeien niet verder uit en nemen noch je tuin, noch die van de buren in. De Phyllostachys daarentegen zijn zogenoemde woekerende bamboes, die je beter kunt vermijden. Waarom kies je ook niet voor siergrassen die niet woekeren, zoals Stipa?

Kies niet-woekerende klimplanten zoals clematis, klimhortensia of sterjasmijn als alternatief voor klimop of wilde wingerd. Deze alternatieven zijn eenvoudig in toom te houden en geven muren en trellissen een mooie decoratieve uitstraling, zonder risico op een te snelle en onbeheersbare uitbreiding.

Wil je de Japanse duizendknoop of grote maagdenpalm vervangen, kies dan voor niet-woekerende planten, zoals geitenbaard (Aruncus dioicus), moerasspirea (Filipendula ulmaria) of een ooievaarsbek. Deze planten geven structuur en schoonheid, zonder risico op woekeren.

Fargesia rufa, clematis ‘Kakio’ (Pink Champagne) en Aruncus dioicus ‘Sylvestris’ (geitenbaard)

Fysieke barrières gebruiken vóór het planten

Maar wat doe je als je toch voor een woekerende plant hebt gekozen (bijvoorbeeld de prachtige Phyllostachys nigra, een woekerende bamboe)? Je kunt bij het planten fysieke barrières aanbrengen: de bekende wortelbegrenzer of wortelbegrenzer.

Wortelbegrenzer zijn fysieke obstakels die zijn ontworpen om te voorkomen dat de ondergrondse wortels van bepaalde planten zich verspreiden, met name planten met woekerende wortelstokken, zoals bamboe, maar ook munt, riet en sommige vaste planten. Wortelstokken zijn ondergrondse stengels die zich ver van de moederplant kunnen uitbreiden en nieuwe scheuten kunnen vormen. Zo kan een plant snel een tuin overwoekeren of zich uitbreiden naar aangrenzende percelen.

Een wortelbegrenzer om bamboe in toom te houden

Deze barrières zijn meestal gemaakt van dik plastic of versterkt geotextiel. Ze zijn stevig genoeg om de groei van de wortels tegen te houden en vergaan niet na verloop van tijd.

Lees het artikel van Solenne om te ontdekken hoe je ze plaatst: Een wortelbegrenzer plaatsen.

Of bekijk deze video:

Bij kleinere vaste planten, zoals de grote maagdenpalm of munt, kun je ook kiezen voor ingegraven opsluitranden (vaak van beton, bekleding, staal enzovoort). Houd er wel rekening mee dat deze randen diep genoeg moeten zijn om de wortels tegen te houden en enkele centimeters boven de bodem moeten uitsteken.

Wat als er al een invasieve plant in mijn tuin staat?

Net als heel veel tuiniers (ik geef het toe… ik heb het zelf ook meegemaakt) ben je gevallen voor de charme van een woekerplant die je in de tuin hebt gezet, zonder je druk te maken om zijn aard of in de veronderstelling dat je hem wel probleemloos in toom zou kunnen houden… Geen paniek, er zijn technieken om de verspreiding ervan te beperken.

Regelmatig maaien of snoeien

Bij woekerende vaste planten die zich via de wortels verspreiden of klimmen, kan regelmatig snoeien hun verspreiding beperken. Snoei minstens 2 à 3 keer per jaar. Staat de plant naast het gazon (bijvoorbeeld frambozenstruiken), rijd dan gewoon regelmatig met de grasmaaier over de jonge planten die buiten het gazon groeien, en klaar is Kees. Gaat het om een border, gebruik dan een schoffel om de uitlopende wortels uit te graven.

Bloemen verwijderen voordat de zaden zich verspreiden

Sommige vaste planten of eenjarige planten verspreiden zich via hun zaden (zoals pampasgras of citroenmelisse). Knip de bloemen af zodra ze beginnen te verwelken, voordat ze zaden vormen.

Een worteldoek en/of mulch rond de plant aanbrengen

Deze techniek werkt goed bij bodembedekkende vaste planten en ongewenste planten. Omring de plant over een breedte van minstens 1 meter met geotextiel en/of bedek de bodem met minerale of organische mulch. Houd er wel rekening mee dat organische mulch (boekweitdoppen, hooi, pijnboomschors enz.) in winderige gebieden rechtstreeks op de grond moet liggen, zonder geotextiel, zodat hij niet bij de minste windvlaag wegwaait. De mulchlaag moet dik zijn om te voorkomen dat nieuwe scheuten weer bovenkomen (reken op minstens 20 cm).

Een wortelbegrenzer plaatsen (als het nog niet te laat is)

Als de plant nog niet uit de hand is gelopen, plaats dan een wortelbegrenzer, zoals uitgelegd in het vorige hoofdstuk.

Met de hand verwijderen

Met de hand verwijderen is vaak de eenvoudigste oplossing om een woekerplant in toom te houden. Zo kun je regelmatig nieuwe scheuten verwijderen (2 à 3 keer per jaar)… of de plant helemaal uitroeien. Je moet daarbij wel grondig te werk gaan. Sommige planten, zoals de Japanse duizendknoop, hebben een zeer resistent wortelstelsel en kunnen opnieuw uitlopen vanuit een klein stukje wortel dat in de bodem is achtergebleven! Je kunt dit het beste aan het begin van het seizoen doen, wanneer de planten nog jong en makkelijk te verwijderen zijn. Houd de plek daarna in de gaten en verwijder de plant opnieuw wanneer dat nodig is. Gebruik een spade of spitvork om de wortels diep uit de grond te halen.

Het laatste redmiddel: het oppervlak afdekken met zwart afdekzeil

Ben je de plant helemaal zat en werkt handmatig verwijderen niet (of word je er moe van)? Dan is dit je laatste redmiddel: ontneem de plant (of een deel ervan) het licht met behulp van zwart afdekzeil! Zonder licht zal de plant verzwakken en uit je tuin verdwijnen! Zo ga je te werk:

1- Maai of snoei de plant tot vlak boven de grond.

2- Bedek de plant met zwart afdekzeil. Zorg ervoor dat het zeil ruim over de rand uitsteekt, zodat de stolonen niet op zoek naar licht onder het zeil door kunnen groeien.

3- Zet de randen en het midden van het zeil vast met haringen of stenen, zodat het niet wegwaait.

5- Laat het zeil minstens zes maanden liggen, of zelfs een heel jaar, afhankelijk van de groeikracht van de plant die je wilt verwijderen.

Extra tips

Let op met composteren

Sommige planten, zoals de Japanse duizendknoop, klimop, wilde wingerd of grote maagdenpalm, kunnen opnieuw uitlopen uit kleine stukjes stengel of wortel. Het is daarom beter om de resten met het groenafval van de gemeente mee te geven dan ze te composteren, om te voorkomen dat ze opnieuw opkomen.

Wees voorzichtig met onkruidbestrijdingsmiddelen

We raden je aan geen chemische onkruidbestrijdingsmiddelen te gebruiken, omdat ze de bodem en het water kunnen vervuilen en het ecosysteem van je tuin kunnen verstoren. Deze middelen kunnen ook omliggende planten beschadigen en de kwaliteit van de bodem en het bodemleven aantasten. Sommige vormen bovendien een gevaar voor je eigen gezondheid. Wees dus voorzichtig!