Tuien is een techniek voor bomen die je tegen harde wind wilt beschermen of in je tuin rechtop wilt zetten, door ze met tuikabels aan de grond te verankeren.
Bij zeer grote bomen in stedelijk gebied wordt deze techniek meestal door professionals uitgevoerd. We leggen je uit hoe je een boom met drie tuikabels tuigt. Deze techniek verdeelt de spanning en het gewicht van de stam goed over de boom, die in de tuin niet hoger mag zijn dan 15 meter.

techniek voor het tuien
Tuien van meerdere gesteltakken van een Fraxinus excelsior 'Pendula' (© Wendy Cutler)

Wat is tuien?

Een boom tuien houdt in dat je de hoofdtakken, de boomkroon of de stam omringt en ondersteunt met een soort supersteunen: stevige kabels die tuien worden genoemd. Een boom wordt direct na het planten aan een boompaal vastgezet. Tuien wordt meestal toegepast bij een grote boom die al enkele jaren oud is en een gebrek vertoont: hij helt over, krijgt te maken met harde windstoten, heeft gescheurde takken of is verzwakt door een schimmel of een verplanting.

Gemeentelijke teams voor parken en tuinen gebruiken deze techniek vaak om bomen te beveiligen die door ouderdom of ziekte zijn verzwakt. Ze houden de bomen stevig op hun plaats, zodat ze bestand zijn tegen wisselende weersomstandigheden. Tuien kan ook helpen om jongere bomen die te veel overhellen weer rechtop te zetten, zodat hun takken niet afbreken. Zo kunnen bijzondere bomen die het moeilijk hebben of zijn ontworteld, met een passende tuiconstructie worden gered.

hoe je een boom tuigt
Tuien van een eeuwenoude eik (© byronv2)

De techniek

Tuien ondersteunt bomen beter dan een boompaal en werkt vooral goed in tuinen die sterk aan harde wind zijn blootgesteld. De techniek is wel ingewikkelder om uit te voeren en vraagt om controle, zodat je de kabels na verloop van tijd kunt bijstellen. Je gebruikt meerdere tuikabels om de gesteltakken te stabiliseren.

Er zijn verschillende manieren om een boom te tuien: met één tuikabel (één verankeringspunt), om kleine bomen of specifieke takken met een beperkte steun te stabiliseren; met tuikabels in een V- of kruisvorm (twee verankeringspunten die samen een V vormen, of twee tegenover elkaar liggende verankeringspunten). Deze methoden zijn geschikt voor grotere bomen of constructies die een stevigere, evenwichtige stabilisatie nodig hebben, bijvoorbeeld om een sterke helling of onbalans te corrigeren.

In deze handleiding bespreken we tuien met drie verankeringspunten. Deze methode is geschikt om grote bomen of constructies te stabiliseren die maximale, evenwichtige steun nodig hebben, bijvoorbeeld om een sterke helling te corrigeren.

Let op: schakel voor het tuien van zeer oude bomen of bomen met een veiligheidsprobleem altijd een boomverzorger of boomdeskundige in.

Wanneer moet je een boom tuien?

Werk bij voorkeur in het voorjaar of najaar, zodat je de boom niet onnodig belast. Kies een windstille dag en werk aan het begin of einde van de dag, wanneer de temperatuur niet te hoog is.

Benodigdheden

In de handel vind je tuikits voor bomen van verschillende hoogtes en groeivormen. Ze bestaan uit:

  • palen of grondankers om in de bodem te slaan
  • tuikabels of staalkabels
  • 3 spanschroeven met haak (voor tuien met 3 verankeringspunten),
  • bescherming voor de schors: een hoes van soepel materiaal om de stam of de getuide tak te beschermen (rubberen band, binnenband of jute)
  • 3 kabelklemmen en 9 draadklemmen met beugel
  • 3 palen van acacia- of kastanjehout
  • gegalvaniseerde staalkabel of stut

Zorg ook voor het volgende:

  • 1 trapje of ladder
  • 1 voorhamer of houten hamer
  • 1 zaag
  • eventueel betonblokken om zeer grote bomen stabiel te verankeren

Analyseer vooraf de structuur van de boom om zwakke plekken en zones die steun nodig hebben vast te stellen. Verdeel de drie verankeringspunten gelijkmatig rond de boom.

1/ Plaats de drie palen op gelijke afstand rond de boom. Wikkel een staaldraad rond het uiteinde van elke paal en draai de uiteinden met een nijptang in elkaar. Zo voorkom je dat het hout splijt wanneer je erop slaat;
2/ Sla de palen met een voorhamer tot 2/3 van hun lengte in de grond en laat ze daarbij 55° naar buiten hellen;
3/ Sla met een houten hamer een kabelklem enkele millimeters in de voet van de eerste paal;
4/ Haal een stuk kabel door de kabelklem, sla het twee keer om de klem en zet het vast met een kabelklem;
5/ Bevestig de spanschroef en draai die eerst zo ver mogelijk los;
6/ Sla de kabelklem met een hamer vast, zodat de kabel niet verticaal kan bewegen;
7/ Neem een op lengte afgeknipte gegalvaniseerde staalkabel en bevestig aan beide uiteinden een draadklem met beugel;
8/ Schuif een rubberen hoes over het uiteinde dat aan de boom wordt bevestigd, om de stam te beschermen;
9/ Zet de lussen die zo ontstaan vast met de draadklemmen met beugel;
10/ Herhaal stap 3 tot en met 9 voor de twee andere kabels en bevestig de uiteinden met hoes halverwege de stam;
11/ Bevestig de andere uiteinden en stel de spanning van de kabel af door de spanschroef aan te draaien. De kabel moet strak staan, maar niet te strak;
12/ Zaag de grondankerpalen zo nodig op maat als ze te hoog zijn.
13/  Controleer met het oog of de kabels goed uitgelijnd zijn en druk licht tegen de boom om te controleren of hij stabiel staat.

Wanneer kun je de tuikabels verwijderen?

Normaal gesproken heeft de boom na drie jaar een deel van zijn wortelstelsel hersteld en kan hij zonder tuikabels verder groeien.

Bij bijzondere bomen en bomen die het moeilijk hadden of een veiligheidsrisico vormen voor mensen die in de buurt komen, moeten de tuikabels levenslang blijven zitten.

Controleer de kabels regelmatig: je moet ze elk jaar aan het begin van het najaar bijstellen, terwijl de boom groeit. Stel de spanning van de kabels opnieuw af, vooral na groeiperioden of extreme weersomstandigheden. Noteer de uitgevoerde werkzaamheden en de inspectiedata, zodat je de situatie later kunt blijven volgen.

Bekijk onze video om deze techniek beter te zien.