Gladiolus callianthus - Abessijnse gladiool

De Abessijnse gladiool, in het Latijn Gladiolus callianthus en voorheen Acidanthera murielae, is een elegante bolgewas waar je niet direct aan denkt om je tuin op te fleuren van de late zomer tot in het najaar. Terwijl zijn opvallend gekleurde, grote tuinbouwcousins zich klaarmaken voor hun rust, ontwikkelt deze sierlijke wilde gladiool zijn bloemstengels waarop meerdere zeer gracieuze, trechtervormige, witte bloemen open gaan, opgefleurd door een mooi purperen hart. Ze lijken misschien bescheiden, maar ze zijn aangenaam geurend en zeer gewild in boeketten. Niet erg winterhard; deze bol wordt gekweekt zoals andere gladiolen, in vruchtbare, frisse en goed doorlatende grond, en moet vorstvrij overwinterd worden.

De Abessijnse gladiool behoort tot de familie van de iridaceae (lissenfamilie). Hij is oorspronkelijk afkomstig uit Oost-Afrika, meer specifiek uit de Hoorn van Afrika. Abessinië is een regio in het noorden van het huidige Ethiopië, ten oosten van Soedan en Eritrea. Deze botanische soort is een van de voorouders van onze huidige gladiolen. Het is een vaste, kruidachtige plant met een reservoerorgaan dat een knol (corm) wordt genoemd, een soort ronde bol. De knol ontwikkelt in het voorjaar, zodra de temperaturen warm genoeg zijn, lange, lijnvormige, omhullende, zwaardvormige bladeren van ongeveer een halve meter lang. Ze zijn lichtgroen van kleur, met parallelle nerven en een beetje stug. De bloei vindt laat plaats in de meeste van onze gematigde klimaten, van augustus tot oktober, afhankelijk van de regio. Bloemstengels die wel 80 cm hoog kunnen worden komen uit het loof. Elke stengel draagt over bijna zijn hele lengte 8 tot 10 bloemen van 5 cm in diameter, stervormig, met een lange, buisvormige kelk. Ze bestaan uit 6 bloemdekbladen (tepalen), waarvan 3 grotere elkaar overlappen, 2 zijdelings en een bovenste. Ze zijn wit van kleur, met een purperen vlek aan de basis. De geur van de bloemen is sterker aan het eind van de dag. Deze nectarrijke bloei wordt druk bezocht door bestuivende insecten. De knol van de Abessijnse gladiool kan lichte vorst verdragen, tot ongeveer -5°C, in droge grond in de winter. Hij wordt gerooid zodra het loof geel is geworden, en vervolgens droog en vorstvrij bewaard in de winter.

De Gladiolus callianthus is gemakkelijk te kweken, zowel in volle grond als in potten. Het is een extreem sierlijke gladiool, die goed combineert met siergrassen zoals Pennisetum, Eragrostis of Stipa en met eenvoudige eenjarigen zoals korenbloemen of nigella, in een wat natuurlijk ogend, goed doorlatend perk. Deze plant, wiens zeer natuurlijke charme ver afstaat van de stugge en wat kitscherige uitstraling van zijn Hollandse neven, verdient meer dan een rij stokken langs de moestuin: plant hem in groepjes van 20 bollen naast bijvoorbeeld gaura's en vlasleeuwenbekjes. Hij kan ook leven brengen in een border met irissen, die er na hun voorjaarsbloei wat treurig bij staan. Zijn wat stugge blad wordt handig verborgen door lage planten met luchtig loof, zoals kattenkruid (Nepeta) of vaste geraniums.