Fritillaria persica Adiyaman - Perzische fritillaria

De Fritillaria persica 'Adiyaman' is een beroemde vorm met bijna zwarte bloemen van de Perzische keizerskroon. Dit ras vormt in het vroege voorjaar hoge bloemstengels, bezet met klokvormige bloemen in een diep, duister paars, die geuren en zeer lang houdbaar zijn. De stengels, getooid met prachtig mat blad met blauwachtige tinten, zijn ook buiten de bloeiperiode zeer sierlijk. Oorspronkelijk afkomstig uit de Perzische bergen, voelt deze bolgewas zich redelijk thuis in onze tuinen, mits je hem een zonnige plek geeft in goed doorlatende grond. Majestueus en elegant verdient hij een ereplaats in de rotstuin of in een verhoogde border.

De Fritillaria persica behoort tot de leliefamilie. Ze is inheems in een gebied dat zich uitstrekt van Jordanië tot Iran en komt vrij algemeen voor in West-Azië. Het is een plant uit relatief droge berggebieden in de winter, waar ze groeit in rotsachtige gebieden, maar ook langs paden of velden, op hoogtes tussen 500 en 1200 meter, vaak op kalkhoudende grond. Binnen deze soort bestaat een grote variatie, wat zich uit in zeer zeldzame vormen met zeer donkere of bijna groene bloemen. De cultivar 'Adiyaman', met zeer donkerbruine bloemen en hoger dan de soort, is in Engeland bekroond door de R.H.S. vanwege zijn sierwaarde en prestaties in de tuin. De naam is die van een stad in het zuiden van Turkije, waar de plant vermoedelijk is ontdekt. Deze selectie is echter wat lastiger te telen dan de gebruikelijke wilde soort.

'Adiyaman' ontwikkelt zich vanuit een grote, geschubde bol met een diameter tot 8 cm, die niet tegen wintervocht kan. De knoppen komen in februari-maart krachtig uit de grond en schieten vervolgens snel omhoog tot hoge stengels die op het moment van bloei, in april, een hoogte van 90 cm bereiken. Elke stengel is tot een hoogte van 40 cm bezet met gaafrandige, kort lancetvormige bladeren, regelmatig trapsgewijs en spiraalsgewijs ingeplant. Ze hebben een prachtige matte, grijsgroen-blauwachtige kleur. Elke stengel eindigt in een aar van meer dan 30 cm lang, die 15 tot 20 grote, hangende klokbloemen draagt. Hun kleur is een zeer donker bruin-paars. De bloemblaadjes lijken, net als de bladeren, bedekt met een licht zilverachtig waas. Hun geur trekt bestuivende insecten aan. Na bestuiving vormt zich een cilindrische, rechtopstaande vrucht die bij rijpheid vele platte zaden vrijgeeft. Het bovengrondse deel van de Perzische keizerskroon verdwijnt in de zomer; de plant gaat in rust. In deze periode van het jaar, net als in de winter, moet de grond vrij droog zijn.

Even spectaculair als de Keizerskroon, die veel bekender is, overtreft de majestueuze Perzische keizerskroon deze in elegantie. Geef hem een goede plek in de rotstuin of in een border waar de grond geen water vasthoudt, zowel 's winters als 's zomers niet. Deze prachtige Adiyaman-variëteit combineert van nature mooi met de vorm Ivory Bells met bleke bloemen. Je kunt er ook voor kiezen om hem te combineren met Euphorbia Blue Glacier, zilverkleurige alsemsoorten, tuinirissen of struiksalie, die zijn afwezigheid in de zomer en winter enigszins zullen maskeren. De Perzische keizerskroon brengt verticaliteit in borders met tulpen, net als de Eremurus.

Een ander voordeel is dat de bollen van keizerskronen een geur verspreiden die knaagdieren, met name mollen, op afstand houdt. Ze beschermen dus je tulpenbollen tegen hun aanvallen... zonder dat je er last van hebt: de geur is onmerkbaar zodra de bol geplant is.