Iris hollandica Purple Sensation - Hollandse iris

De Iris (x) hollandica 'Purple Sensation' geeft iedereen die zijn gestileerde bloem bewondert in de junizon een intense sensatie van donker paars-puurper, gewekt door een vleugje helder geel op de kelkbladen. De elegante bloemen van deze boliris trillen werkelijk in het licht, omgeven door fijn, lijnvormig blad dat linten vormt. Beeldhouwkundig, felgekleurd, de bloemen van de Hollandse iris vallen op door hun elegantie in de tuin, maar ook in boeketten. De teelt is niet moeilijk op een zonnige plek, in een vruchtbare en goed doorlatende bodem.

Hollandse irissen, of bolirissen, hebben een ondergronds reserveorgaan in de vorm van een bol en niet van een wortelstok zoals hun beroemde neven de Iris germanica, de baardirissen. Ze behoren tot dezelfde botanische familie, de Iridaceae, maar verschillen ook door de afwezigheid van 'baarden', die mooie, donzige en gekleurde tongetjes op de hangende kelkbladen van de baardiris. De eerste Iris (x) hollandica hebben nooit in het wild op Nederlandse bodem gegroeid, maar zijn ontstaan uit een kruising tussen 2 voorname botanische soorten : de Iris filifolia, soms verward met de erop lijkende Iris xyphium, beide afkomstig uit Spanje en Noord-Afrika, en de Iris tingitana, uit Tanger en Noord-Marokko. De genealogie van de Hollandse hybriden is soms verwarrend, maar het resultaat is altijd opmerkelijk. Hun bloemen, een beetje onderbenut in de tuin, zijn zeer gewild in de bloemsierkunst. 

De cultivar 'Purple Sensation' vormt met de tijd een opgaande en zeer smalle pol van 60 cm in bloei, een perfecte maat voor vasteplantenborders. De plant breidt zich in theorie onbeperkt uit door de aanmaak van ondergrondse broedbolletjes. Deze cultivar bloeit in het late voorjaar, meestal in juni, gedurende 2 tot 3 weken, op stevige stengels die bestand zijn tegen de wind. De solitaire of met z'n tweeën bij elkaar staande bloemen aan de stengels, met een diameter tot 10 cm, zijn relatief dun vergeleken met die van de Iris germanica, maar van onmiskenbare elegantie. Elke bloem bestaat uit 3 opstaande, versmalde, doorschijnende, kleine kroonbladen. Daaronder bevinden zich 3 licht overhangende kroonbladen, nauw verbonden met de getande, bloembladachtige stijlen aan de rand, gerangschikt in een vijftal. Iets breder, zijn ze licht lepelvormig en gemarkeerd met een zeer felgele vlek. Elke bloem kan 5 tot 7 dagen leven, zelfs in een vaas. De bol is rond, 2 tot 3 cm breed, bedekt met een vezelige, roze-beige rok. Hij produceert enkele lijnvormige, dunne en leerachtige bladeren, die een beetje doen denken aan die van een siergras, in een enigszins blauwgroen groen, vaak licht gestreept en dubbelgevouwen naar de grond. Ze verschijnen vaak in het najaar, blijven min of meer staan afhankelijk van de strengheid van de winter en verdorren in de zomer, tijdens de rustperiode.

Minder bekend en minder gebruikt door tuiniers dan de Iris germanica, zijn Hollandse irissen toch gemakkelijk te telen in vruchtbare en lichte grond, van onbetwistbare elegantie, maar ook onverschillig voor onkruid dat moeilijk tussen hun zeer verticale pollen kan komen. Plant ze in groepen van 10 tot 20 bollen van dezelfde variëteit: ze komen jaar na jaar terug om u steeds meer sierlijke en vrolijke bloemen te geven, die goed samengaan met de voorjaarsbloei van bloeiende struiken. Ze zijn ook prachtig wanneer ze tussen vaste planten zoals pioenen en daglelies worden geplaatst, die hun afwezigheid in de zomer, wanneer ze in kiemrust zijn, zullen maskeren. Hun mediterrane herkomst geeft ze een uitstekende aanpassing aan de zomerdroogte. Ten slotte, pluk hun bloemen om boeketten te maken met rozen, aronskelken of lelies of zelfs late tulpen. Alle irissen hebben een zonnige standplaats nodig om goed te bloeien. Geef ze minimaal een halve dag volle zon per dag.