Serratula seoanei - Zaagblad

De Serratula tinctoria subsp. seoanei, ook wel Seoane's zaagblad of Galicisch zaagblad genoemd, is een kleine vaste plant die van nature voorkomt in onze heidevelden en op hellingen in het Baskenland, Gascogne en Bretagne, maar is weinig bekend bij tuiniers. Haar langdurige en late bloei, in een mooie mauve tot purperroze kleur, die doet denken aan die van korenbloemen, is zeer welkom in een periode van het jaar waarin bloemen schaarser zijn in de tuin. Ze is winterhard, maar vraagt wel een zonnige standplaats en een goed doorlatende bodem om strenge en natte winters te doorstaan. Dit zijn omstandigheden die ze zal vinden in een rotstuin, op een talud of in een border met grind, tussen andere pretentieloze planten, in een natuurlijke tuin.

Serratula's zijn planten uit de familie van de Asteraceae, net als distels en korenbloemen. De Serratula seoanei is een ondersoort van de Verfzaagblad (Serratula tinctoria) die endemisch is in het uiterste zuidwesten van Europa. Je vindt ze in Portugal, Spanje en Frankrijk, altijd aan de Atlantische kust waar ze de relatieve vochtigheid waardeert. Het is een plant van licht en zure, droge zomerheide. Het is een vaste plant die overwintert via haar wortelstelsel, waarvan het bovengrondse deel in de winter verdwijnt om in het voorjaar weer tevoorschijn te komen. Ze vormt eerst een pol met lange bladeren die zijn verdeeld in smalle lobben, met getande randen. Hun kleur is een mat donkergroen, een beetje grijsachtig. Volgroeid zal deze bloeiende serratula ongeveer 20-30 cm hoog worden en zich 30-40 cm over de grond uitspreiden. De bloei vindt plaats van het late zomer tot het vroege najaar, van augustus-september tot oktober-november. Vertakte stengels stijgen op uit de bladpol. Ze dragen bloeiwijzen in de vorm van hoofdjes met een doorsnee van 1,5 tot 2 cm. Elk hoofdje, strak ingepakt in een purperen kelk, bestaat uit een veelheid aan kleine bloempjes in een mauve tot roze-achtige of purperen kleur, die druk worden bezocht door insecten. Na de bloei verschijnen er kleine zijdeachtige vruchten, zogenaamde nootjes, die zich spontaan kunnen uitzaaien.

Het is een winterharde vaste plant die droge omstandigheden in de zomer verdraagt, ze vraagt simpelweg een goede zonnige plek en een bodem die geen water vasthoudt, bij voorkeur niet kalkhoudend en arm. Deze serratula, die alle charme van wilde planten bezit, vraagt geen enkele verzorging. Ze geeft structuur aan rotstuinen en zonnige taluds. Je kunt haar combineren met kleine distels zoals de kogeldistel (Echinops), Alchemilla saxatilis, siergrassen (zoals Stipa, Muhlenbergia capillaris, Carex comans) of met asters zoals Aster cordifolius 'Little Carlow'. Haar mooie mauve bloemen begeleiden tot laat in het seizoen de bloemen van struikachtige salie in felroze, rode of blauwe tinten.

Het Verfzaagblad, zoals de naam al doet vermoeden, werd vroeger gebruikt om stoffen te kleuren: haar blad bevat een geel pigment.