Polygala chamaebuxus Grandiflora - Vleugeltjesbloem

De Polygala chamaebuxus Grandiflora dankt zijn naam Vlakke buxus aan de gelijkenis van zijn kleine, wintergroene blaadjes met die van de bekende struik. Daar houdt de vergelijking echter op: onze Polygala is eerder een vaste plant met een houtige, kruipende wortelstok, waarvan de vroeg in het voorjaar bloeiende bloemen zeker niet onopgemerkt blijven, vooral niet op halfbeschaduwde plekken waar hij zich uitstekend thuisvoelt. De bloei bestaat uit kleine bloempjes die een beetje aan die van erwten doen denken, prachtig gekleurd in donkerroze-paars en helder citroengeel. Deze mooie plant, die zich aanpast aan elke goed doorlatende bodem en eenmaal gevestigd perfect droge schaduw verdraagt, is simpelweg ideaal voor die wat vergeten, nooit besproeide plekjes in de tuin, die hij langzaam maar zeker zal koloniseren. 

Polygala chamaebuxus behoort tot de familie Polygalaceae. Hij is oorspronkelijk afkomstig uit de Alpen, de oostelijke Pyreneeën en Centraal-Europa. Het is een botanische bergsoort van rotsachtige, kalkrijke tot zeer kalkrijke of juist licht zure grond, verspreid van Frankrijk tot Roemenië. Hij houdt van noordhellingen in de zuidelijke Alpen en heeft over het algemeen een voorkeur voor niet-brandend hete standplaatsen. Zijn winterhardheid bedraagt ongeveer -12/-14°C in poreuze grond.

De variëteit 'Grandiflora' onderscheidt zich door grotere en veel kleurrijkere bloemen. Hij heeft een Award of Garden Merit ontvangen van de Britse Royal Horticultural Society. Het is een charmante vaste plant met een houtige wortelstok, die zich langzaam uitbreidt via zijn uitlopers. Zijn groei is langzaam tot zeer langzaam. De groeiwijze is bodembedekkend; een volwassen plant wordt niet hoger dan 15 à 20 cm, maar kan zich in de loop der tijd theoretisch onbeperkt uitbreiden.  De vertakte, weinig houtige, groene en liggende stengels, kaal aan de basis, dragen aan hun uiteinden kleine, ovale, leerachtige, gave, glanzende bladeren van 1 tot 3 cm lang, met een duidelijke middennerf. Ze blijven het hele jaar door, zelfs in de winter.

De bloei vindt plaats van februari-maart tot juni, afhankelijk van het klimaat, en kan zich in de zomer herhalen als de grond koel blijft. Hij bloeit eerder in een mild klimaat en later in bergachtige en koudere streken. De bloemen ontstaan solitair of per paar in de bladoksels. Het zijn bloemen van 1,5 cm lang, in een zeer levendige kleur, samengesteld uit 3 paarse kelkbladen die als vleugels rond 2 vergroeide kroonbladen zijn gerangschikt, in citroengeel met een paarse basis. De plant produceert capsules met fijne zaden die na een koude periode zullen kiemen.

Als de Vlakke buxus niet vaker in onze tuinen wordt geplant, komt dat waarschijnlijk omdat zijn vroege voorjaarsbloei wordt gemist door wie pas vanaf april naar het tuincentrum gaat. Eenmaal uitgebloeid, wordt dit kleine plantje met het uiterlijk van een kruipende cotoneaster weer bescheiden in zijn 9 cm pot. Zijn teelt is echter eenvoudig in grond die niet te veel water vasthoudt, en zijn droogtetolerantie is behoorlijk goed. Zijn enige zwakke punt is een wat beperkte vorstbestendigheid. Het is een uitstekende plant voor het opvullen van beschaduwde borders, wat lastige hellingen die weinig zon krijgen, of de bovenkant van een muurtje dat ongeschikt is voor zonminnende planten. Je kunt hem bijvoorbeeld combineren met leverbloempjes (Hepatica nobilis), Anemone blanda of met Cyclamen coum die tegelijkertijd bloeien en dezelfde omstandigheden waarderen.