Opuntia leucotricha - Schijfcactus

De Opuntia leucotricha is een cactus die je herkent aan zijn grote, langwerpige bladschijven bedekt met een witte viltlaag. Het is een snelgroeiende, decoratieve soort uit Mexico met eetbare vruchten die redelijk winterhard is in droge grond. Hij kan in de vollegrond worden geteeld op een talud of in een grote rotstuin in regio's die niet te vochtig en niet te koud zijn in de winter. Op andere plekken kun je hem beter in een pot kweken en vorstvrij overwinteren.

De Opuntia leucotricha, in de volksmond vaak behaarde cactus of witte haarcactus genoemd, behoort tot de botanische familie van de Cactaceae. Deze soort is endemisch in Mexico en komt vooral voor in de staten Coahuila, Durango, Jalisco, San Luis Potosí, Guanajuato, Tamaulipas, Zacatecas, Querétaro en Hidalgo. Hij gedijt in gebieden met xerofiele struikvegetatie, gekenmerkt door een droog tot zeer droog klimaat met minder dan 400 mm neerslag per jaar, en groeit meestal op hoogtes tussen 1.600 en 2.300 meter. De Opuntia leucotricha verdraagt pieken tot -10°C in droge grond. Langdurige periodes van vocht en kou verdraagt hij echter zeer slecht. Deze boomvormige cactus heeft een open vertakking en ontwikkelt een weinig uitgespreide kroon met een goed gedefinieerde, smalle en geschubde stam in een bruingrijze kleur. Volwassen exemplaren bereiken doorgaans een hoogte van 3 tot 5 meter in de vollegrond. In cultuur, vooral in een pot, blijft hij bescheidener, tussen 1,5 en 2 meter hoog en 80 cm tot 1,20 meter breed, afhankelijk van de groeiomstandigheden en de beschikbare ruimte. Zijn groei is snel; de plant kan onder optimale omstandigheden in twee jaar tijd 1 meter hoog worden. De cladodiën, of bladschijven, zijn eivormig tot omgekeerd eivormig en meten tussen 18 en 28 cm lang en 11 tot 17 cm breed. Hun kleur is lichtgroen tot grijsgroen. De opperhuid is behaard, bedekt met fijne korreltjes. De talrijke, dicht op elkaar staande areolen hebben gele glochiden op het bovenste deel en flexibele, afgeplatte en wasachtige doorns die tot 3 cm lang kunnen worden. Bij jonge exemplaren is de stam volledig bedekt met lange witgele haren. De bloei van de Opuntia leucotricha vindt plaats in het voorjaar of de vroege zomer, afhankelijk van het klimaat. De bloemen, 4 tot 5 cm lang en met een vergelijkbare diameter, zijn lichtroze van kleur met groenachtige en geelachtige tinten. De vruchten, eivormig van vorm, hebben een diameter tussen 4 en 6 cm. Hun kleur varieert van perzikroze tot geelgroen. Ze hebben ronde areolen, zonder wimpers of haren, maar wel met een witgrijze viltlaag en gele glochiden. Deze vruchten zijn aromatisch, eetbaar en worden vaak verkocht op Mexicaanse markten.

Deze soort heeft een traditioneel gebruik in Mexico. De geurige vruchten, bekend onder de naam "duraznillo blanco" of "duraznillo colorado" afhankelijk van hun kleur, worden gewaardeerd om hun smaak. Daarnaast wordt de Opuntia leucotricha vaak gekweekt als lokale bron van brandstof.

De Opuntia zijn "cactussen" met een stekelige silhouet, iconisch voor de verlaten, droge vlaktes van Noord-Amerika. Ze voelen zich thuis in droge tuinen op zonnige plekken in Nederland, in een grote rotstuin of op een zeer droog talud. Deze witte haarcactus kan ook worden gebruikt voor een doornhaag, die daardoor extreem afschrikwekkend wordt! Je kunt ze combineren met zonneroosjes, lavendel, rozemarijn, Teucrium, vetkruid en wolfsmelk, zonder smaakfout te maken. Het is verstandig om deze plant uit de buurt van looproutes en kinderen te houden, vanwege zijn gevreesde doorns, maar ook om op te passen voor de minuscule, transparante, bijna onzichtbare doorns die verraderlijk gemakkelijk in onze huid dringen en moeilijk te verwijderen zijn.