Leonurus cardiaca - Hartgespan

De Leonurus cardiaca, ook wel Hartgespan of Lion's tail genoemd, is een erkende medicinale plant, maar ook een robuuste vaste plant die zeker niet misstaat in wat wildere borders. Ze komt veel voor in ons platteland en vormt een harige, perfect winterharde pol met grondstandige bladeren. Eind voorjaar verschijnen hieruit talrijke bebladerde stengels die bedekt zijn met ontelbare kleine bloemen in een roze tot paarsrode kleur. Ze stelt weinig eisen, kan tegen de meeste klimaten en standplaatsen, en neemt genoegen met gewone tuingrond, mits goed gedraineerd, en regenwater.

De Leonurus cardiaca behoort tot de lipbloemigenfamilie (Lamiaceae), waartoe ook veel aromatische en medicinale planten behoren zoals de salie, munt, lavendel en rozemarijn. Het is een grote vaste plant die oorspronkelijk uit Europa, Azië en Algerije komt. In Nederland groeit ze in bermen, hagen, bosranden en op braakliggende terreinen, bijna overal in het land. Uit een robuuste wortelstok ontstaat in het voorjaar een grote rozet van 40 tot 60 cm breed, die een kussen vormt van bladeren die in 5 tot 7 zeer spitse lobben zijn verdeeld. Ze zijn donkergroen aan de bovenkant en harig en witachtig aan de onderkant. De volksnaam 'Hartgespan' komt overigens van het Latijnse "acer, acris", wat "scherp" betekent, en "palma", wat de palm van de hand aanduidt, verwijzend naar de vorm van de bladeren. Uit deze rozet schieten in mei-juni robuuste, bebladerde bloeistengels omhoog. Ze zijn vertakt, vierkantig van doorsnede, zwartachtig en bereiken vaak een hoogte van 1 meter. De kleine, talrijke lipbloemen staan in kransen in de bladoksels over bijna de hele lengte van de stengels. Ze zijn roze van kleur en van dichtbij gezien licht geel gestreept. Deze bloei, die tot september duurt, wordt druk bezocht door bestuivende insecten. In de tuin kunnen er onder gunstige omstandigheden veel spontane uitzaaiingen ontstaan. Het bovengrondse, bladverliezende deel komt in het voorjaar op en sterft in het najaar af.

Hartgespan is een zeer robuuste vaste plant die veel situaties accepteert en makkelijk te combineren is met andere wilde of meer verfijnde bloemen. Wij gebruiken haar aan de rand van een bosachtige border, in een wat natuurlijke tuin, samen met Cimicifuga, Astrantia, Ligularia tangutica en Luzula sylvatica, in verse, kleiachtige grond waar ze zich spontaan uitzaait. Onder deze omstandigheden, in verse tot vochtige grond en op licht beschaduwde plekken, kan ze erg groot worden. Je kunt haar ook in een hoek van de moestuin planten, tussen de groenten en kruiden.

Eigenschappen:

De vruchten van Hartgespan vallen op door hun zeer harige uiterlijk, hun tonische eigenschappen en hun vorm die doet denken aan een menselijk hart. De signatuurleer lijkt hier bevestigd te worden, want de plant heeft kalmerende, krampstillende, angstremmende en verzachtende eigenschappen. Daarnaast wordt Hartgespan voorgeschreven als ondersteunend middel bij de behandeling van epilepsie. Het gebruik van deze zeer krachtige plant is voorbehouden aan professionals.