Galium verum - Geel walstro

De Galium verum, ook wel bekend als Geel walstro, is een mooie, geurende plant waarvan de pluimen met een intense gele kleur zeldzaam zijn geworden in ons landschap. Vroeger veel gebruikt door kruidkundigen, kaasmakers en ververijen, wordt deze botanische soort in het wild bedreigd door hybridisatie met zijn meer productieve neef, het wit walstro (G. album). Zijn gulheid en schoonheid als wilde plant verdienen het dat we even stilstaan bij deze vaste plant die zich ontwikkelt als een tapijtvormende pol: van juni tot september verdwijnt het bescheiden blad onder prachtige gouden pluimen. Misschien vindt hij in onze tuinen een veiliger toevluchtsoord: sierlijk, geurend, weinig eisend, winterhard en in staat zich aan te passen aan een breed scala aan grondsoorten, van vochtig tot droog. Het geel walstro stelt tevreden met een zonnige of halfbeschaduwde standplaats.

De Galium verum behoort tot de familie van de Sterbladigen (Rubiaceae) en het geslacht Galium, dat ongeveer 400 soorten eenjarige en vaste planten telt die wereldwijd voorkomen. Hij is oorspronkelijk afkomstig uit Europa, West-, Noord- en Oost-Azië en Noord-Afrika. In Nederland komt hij hier en daar voor, waar hij spontaan groeit in droge gazons en weiden, in jeneverbesstruwelen, langs wegen en bosranden, aan de kust, op vrij droge, zandige of kalkhoudende grond.

Het Geel walstro is een vaste, kruidachtige, bodembedekkende plant met een wortelstok die zich uitbreidt. Alle bovengrondse delen van de plant zijn geurend; ze werden vroeger gedroogd gebruikt als stro om matrassen en kussens te vullen. Hij vormt een pol van bebladerde, rechtopstaande stengels die ongeveer 50 cm hoog wordt (soms tot 70 cm) tijdens de bloei en zich met de tijd over ongeveer 80 cm over de grond verspreidt. De stengels, rechtopstaand en stevig, hebben een vierkante doorsnede in het onderste deel en zijn cilindrisch naar boven toe. Ze dragen heel kleine, draadvormige, vrij dikke blaadjes met duidelijk omgerolde randen en een heldergroene kleur, die met 8 stuks bij elkaar staan in kransen. Dat betekent dat ze op hetzelfde niveau aan de stengel zijn ingeplant. De bloei hernieuwt zich gedurende de hele zomer, in de vorm van grote eindstandige schermen (of boeketten) waarin talloze kleine, gele en geurende bloempjes dicht opeen staan, bezocht door bestuivende insecten. Elke bloem is ongeveer 3 mm breed. De kroon, in de vorm van een wiel, bestaat uit 4 aan de basis vergroeide bloemblaadjes. De vrucht, kaal en glad, bestaat uit 2 bolvormige hokjes, 1,5 mm breed. De wortel scheidt een rode melk af die vroeger werd gebruikt om wol te verven.

Het Geel walstro is een plant die is aangepast aan droogte: zijn lange, stevige en sterk vertakte wortel dringt diep de grond in om vocht te vinden. Zijn wortelstok dient als reserveorgaan om periodes van schaarste te doorstaan. Tot slot zorgen zijn draadvormige en opgerolde bladeren ervoor dat hij waterverlies door verdamping effectief kan beperken.

De Galium verum is een wilde plant en als zodanig past hij perfect in een landelijke of wilde tuinscène. Hij kan mooie combinaties vormen met blauwe baptisia's, siergrassen, vlasleeuwenbekjes of met vaste of struikvormige salie. Mooie eenjarige planten zoals nigella, cosmos of papavers zijn ook prachtige metgezellen voor deze pretentieloze plant. In een rotstuin combineert hij goed met kattenkruid of met de Campanula rotundifolia (Grasklokje). Het is ook een goede plant voor tuinen aan de kust.