Chelidonium majus - Stinkende gouwe

De stinkende gouwe, in het Latijn Chelidonium majus, beter bekend als wrattenkruid, is geen plant die je in tuincentra vindt, maar eerder een 'onkruid' dat het uitstekend doet op alle verwaarloosde en schaduwrijke plekken, bij voorkeur in grond die rijk is aan stikstof en zeer kalkhoudend. Deze wilde soort, die zeer winterhard en robuust is en zich uitbundig uitzaait, vormt een pol met diep ingesneden en gelobde bladeren in een prachtig blauwgroen en draagt in het voorjaar en de zomer schermen met kleine gele bloemen. Al eeuwenlang wordt ze beschouwd als een heksenplant, geassocieerd met zwarte magie, en bekend om zijn geneeskrachtige eigenschappen: het stinkende, geeloranje melksap dat in zijn stengels en bladeren zit, werd gebruikt om wratten te verwijderen.

De Chelidonium majus draagt, afhankelijk van de regio, vele volksnamen die allemaal verwijzen naar zijn uiterlijk of zijn vermeende of bewezen deugden: Grote gouwe, Speenkruid, Duivelskruid, Heksenmelk of Duivelsmelk, Geitenkruid, Zwaluwenkruid, Sint-Clarakruid... Het is een vaste plant, een kruidachtige uit de papaverfamilie met een dikke ondergrondse wortelstok. Hij komt algemeen voor op het Euraziatische continent. Het is een zeer winterharde plant voor kalkrijke en stikstofrijke, frisse tot zeer droge zomerbodems.

De stinkende gouwe begint in het voorjaar te groeien en het bovengrondse deel verdwijnt in de winter, behalve in een mild klimaat waar het het hele jaar door blijft staan. Met een uiterlijk dat varieert afhankelijk van de omgevingsomstandigheden, vormt het wrattenkruid een pol met bladeren in een rozet, waaruit van het voorjaar tot de zomer en zelfs in het najaar, afhankelijk van het klimaat, bloeistengels van 60 tot 90 cm hoogte verschijnen. De kleine bloemen zijn gerangschikt in een vrij losse tros, een schermvormige pluim genaamd. Ze bestaan uit 4 heldergele kroonbladen en zijn ongeveer 2 cm in diameter. De stengels zijn hol, cilindrisch, bros en licht behaard. Ze dragen bladeren die zijn verdeeld in 5 tot 7 ovale segmenten, diep ingesneden en gelobd, gekarteld of getand aan de rand. Ze zijn zacht en van een enigszins blauwgroene kleur. Als je ze breekt, geven de stengels en bladeren een geel tot oranje melksap af, dat een zeer bijzondere, nogal onaangename geur verspreidt. Na bestuiving door insecten maken de bloemen plaats voor een soort kleine peulen die opensplijten als ze droog zijn om kleine zwarte zaden vrij te geven. Het zijn de mieren die ze overal in de tuin verspreiden. Het sap van de stinkende gouwe is giftig; het bevat ongeveer dertig alkaloïden die verantwoordelijk zijn voor zijn werking tegen wratten. Dit melksap vernietigt ook eelt en likdoorns na verschillende toepassingen. Let op: het gebruik van planten moet altijd onder medisch toezicht gebeuren.

Eenmaal gevestigd in de tuin, verwildert de stinkende gouwe zeer gemakkelijk, omdat mieren ervoor zorgen dat hij overal 'wordt gezaaid'. Het is een mooi 'onkruid' dat extreem meegaand is en heel gemakkelijk te kweken. Gebruik het om de wat wildere plekken in de tuin op te vullen, samen met maagdenpalm, viooltjes, judaspenning, sieraardbeien ('Pink Panda', Waldsteinia ternata), vergeet-mij-nietjes...