Euphorbia lathyris - Kruisbladige wolfsmelk

De Euphorbia lathyris, ook wel Kruisbladwolfsmelk genoemd, draagt ook de namen "molverdrijver" of "mollenkruid". In de tuinfolklore stond deze plant bekend om het verjagen van deze kleine zoogdieren: waarschijnlijker is dat het het irriterende melksap is dat uit de gebroken stengels stroomt, die men in hun gangen plaatst, wat ze wegjaagt. Deze plant, meestal tweejarig of kortlevend meerjarig, vormt een enkele rechtopstaande stengel, getooid met lange blauwgroene bladeren met een witte middennerf, die kruisgewijs en horizontaal rond deze stengel zijn geplaatst. De zomerbloei bestaat uit grote, frisse schermen die niet aan frisheid inboeten. Vroeger wijdverspreid in tuinen, werd ze eruit verdreven als een onkruid. Het is waar dat ze heel weinig eisend is, zeer winterhard en bestand tegen droogte. Ze heeft ook een ongewone vormgeving, die perfect tot zijn recht komt in een mineralen- of moderne tuin: plaats haar in groepen van 5 tot 7 exemplaren voor een verbluffend geometrisch effect!

De Euphorbia lathyris behoort tot de wolfsmelkfamilie (Euphorbiaceae). Ze is oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Europa (Frankrijk, Italië, Griekenland) en China, en is genaturaliseerd in vele landen. Men treft haar aan in braakliggende terreinen, ophopingen en puin, niet ver van woningen, maar ook in tuinen. Deze soort ontwikkelt zich over één of twee jaar, bloeit één keer en sterft dan af.

Deze kruidachtige plant ontwikkelt een stijve, holle en stevige stengel, die in het bovenste deel vertakt bij volwassenheid. Ze bereikt gemiddeld 90 cm hoogte. Deze stengel draagt wintergroene bladeren die kaal, smal en lijnvormig zijn, puntig aan hun uiteinde, van een blauwgroene kleur, doorgetrokken door een bijna witte middennerf. Ze staan tegenover elkaar aan de stengel en elk bladpaar vormt een rechte hoek met het paar er direct onder en er direct boven. Van bovenaf gezien vormen deze bladeren gestapelde kruisen. De vrij spectaculaire bloei vindt plaats in de zomer, in juli-augustus, ze kondigt zich aan wanneer de stengel in het bovenste deel vertakt. De vertakkingen produceren een grote bolvormige scherm die talrijke bloemen zonder kroonbladeren draagt, maar getooid met mooie schutbladen in een helder geelgroen en gedragen door blauwgroene steeljes. Na bestuiving door insecten maken de bloemen plaats voor vruchten die de zaden op explosieve wijze vrijgeven, waarbij een karakteristiek geluidje wordt geproduceerd. Het wortelstelsel van deze plant bestaat uit een hoofdpenwortel en enkele secundaire wortels.

Zoals alle wolfsmelksoorten bevat deze plant een kleverig en giftig melksap bij breuk. Het kan huidirritaties veroorzaken (melksap), het is giftig bij inname (alle delen van de plant zijn hierbij betrokken).

De Euphorbia lathyris past perfect in tuinen met een wild, eigentijds, natuurlijk karakter, of in mineralentuinen. Haar originaliteit combineert goed met gele, oranje of rode vuurpijlen (Kniphofia), phormiums, de blauwe bloei van vergeet-mij-nietjes, de grote bladeren van de rijstpapierplant (Tetrapanax), de oranje Hedychium assam, en yuccas. Geplant in groepen van meerdere exemplaren toont ze een voldoende grafische silhouet om een prominente plek in een rotstuin of op een hoek van een pad te verdienen. Even goed op haar plaats in moderne tuinen als in een landelijke sfeer, ze combineert met alles, en verlevendigt met haar zure bloeiwijzen elke kleur. Om haar bloei nog stralender te maken, volstaat het om haar te combineren met het paars van irissen, sieruien (Allium) of grootbloemige clematissen. Het duo met siergrassen is bijzonder geslaagd. Door haar te gebruiken kan men effecten creëren van soepele en slingerende massa's, borders structureren, en kleuren en bladvormen contrasteren.