Dactylorhiza maculata - Gevlekte orchis

De Dactylorhiza maculata, ook wel Gevlekte orchis genoemd, is een wilde orchidee die veel voorkomt in grote delen van Frankrijk en Corsica, waar hij vochtige plekken opzoekt, zowel in laagland als in berggebied. Het is een winterharde vaste plant die in het voorjaar aren met lichtroze bloemen geeft, gestreept met donkerroze. Hij kan gemakkelijk worden verward met de Bosorchis, maar zijn bladeren zijn horizontaal gevlekt met paars, het grote onderste bloemblad (de lip) is minder diep ingesneden en de patronen zijn fijner. Je vindt hem ook op nattere en minder bosrijke plaatsen, op minder kalkhoudende grond. 

Dactylorhiza maculata behoort tot de Orchidaceae-familie. Het is een soort die oorspronkelijk uit Europa, West- en Noord-Azië komt. Het is een kruidachtige plant met een opmerkelijk opslagorgaan, een vingervormige knol (dactylo = vinger, rhiza = wortel). Deze bladverliezende soort vormt vanaf het voorjaar een pol met lichtgroen blad, horizontaal gevlekt met donkere vlekken. Het bestaat uit grote, ovale en lancetvormige bladeren die op die van het lelietje-van-dalen lijken, met parallelle nerven en een heldergroene kleur. Tussen mei en juli verschijnen bloemstengels die tot 50 cm hoog worden en kegelvormige aren dragen waarin heerlijke bloempjes dicht opeen staan. De bloemblaadjes zijn roze-wit tot licht lavendelkleurig, met daarop in donkerroze-paars de silhouet van een vlieg met gespreide vleugels. De lip, het grootste naar beneden gerichte bloemblad, is licht drielobbig. Het blad vergeelt en verdwijnt vrij vroeg in het seizoen, soms al eind augustus. De plant gaat dan in rust tot het volgende voorjaar. Deze orchis komt niet altijd trouw opdraven van het ene op het andere jaar; dat betekent niet dat de plant dood is. Dit heeft grotendeels te maken met de weersomstandigheden. Zoals je ook bij paddenstoelen ziet, zijn er goede orchideeënjaren en minder goede jaren... De bijzonderheid van deze soorten heeft zijn prijs.  

Aardorchideeën worden beschouwd als pioniersplanten; ze vestigen zich snel op moeilijke, verwaarloosde plekken waar andere planten niet groeien. De Dactylorhiza maculata houdt van vochtige, humusrijke grond met klei, met een pH-neutrale zuurgraad (niet zuur en niet kalkhoudend). Het is een plant die niet graag wordt verstoord, maar die de concurrentie van 'onkruid' redelijk goed verdraagt. Loop eens door uw tuin om de perfecte plek voor hem te bepalen. In het wild groeit hij gemakkelijk in vochtige weiden, heidevelden en bossen, samen met grassen zoals pijpenstrootje.

Wanneer u uw orchideeën ontvangt, moet u ze voorzichtig hanteren: deze planten produceren weinig wortels en zijn delicaat!