Anacamptis sancta - Heilige orchis

De Anacampsis santa, ook wel Heilige Orchis genoemd, is een vrij zeldzame botanische soort uit het oostelijke Middellandse Zeegebied, zowel in de natuur als in cultuur. Deze terrestrische orchidee komt in het najaar in groei, biedt in het voorjaar bloemaren in variabele kleuren, van roze tot dieppaars, en rust in de zomer in droge grond. Gebonden aan een specifiek biotoop en klimaat, voelt deze orchis zich het beste thuis in mediterrane rotstuinen. Kweek in potten is mogelijk in minder gunstige gebieden, wat controle over het substraat mogelijk maakt, en bescherming tegen regen in de zomer en vochtige kou in de winter.

De Anacampsis santa behoort tot de orchideeënfamilie, net als alle tuinorchideeën. Deze soort komt uitsluitend voor op de eilanden in de Egeïsche Zee, Cyprus, Anatolië en het Nabije Oosten. In haar natuurlijke omgeving groeit de plant niet ver van de zee, op arme, zeer goed doorlatende kalkhoudende grond: in steenhopen, op kale rotswanden, op onherbergzame plekken of op zandduinen. Het is een vaste plant met een knolvormige wortelstok, die in de zomer afsterft. Het loof komt in het najaar boven de grond en verdwijnt eind voorjaar, vóór juli. Het bestaat uit eenvoudige, lijnvormige, lancetvormige, gave, ongevlekte grondstandige bladeren in lichtgroene kleur. De bloei vindt plaats tussen april en mei aan de kust, soms in juni in een strenger klimaat. De vrij dunne bloemstengel wordt 20 tot 45 cm hoog. De bescheiden bloemen, min of meer los tot dicht opeen geplaatst, bestaan uit een sterk ingesneden lip (groot onderste kroonblad) met daarboven kelk- en kroonbladen die een smal helmvormig kapje vormen. Aan de achterzijde is de nectarspoor kort en relatief dik, naar beneden gebogen. De bloemdelen zijn ongevlekt, hun kleur varieert per plant. Het kan een mauveroze, lichtroze of middelroze tint zijn, sommige zijn vrij donker purperroze. Ze kunnen ook een groene zweem hebben. De lip heeft nog een ander kenmerk: de basis is gegroefd en voorzien van twee richels die de ingang van de spoor flankeren. In Turkije worden de "knollen" van deze orchidee gebruikt om een lokale drank genaamd Salep te maken.

Onze Orchis-soorten komen niet uit het wild, maar zijn opgekweekt in de kwekerij. Dit is uiteraard een langzaam proces, wat de prijs verklaart, maar de planten zijn robuust en geschikt voor de vollegrond. Zeer beperkte voorraad!

Minder tolerant dan de gebruikelijke tuinorchideeën, is deze Anacampsis santa vooral iets voor de liefhebber... Acclimatiseren zou vrij gemakkelijk moeten lukken in een kalkhoudende rotstuin in een mediterraan gebied met milde winters: ze verdraagt korte vorst tot ongeveer -8 / -10 °C in droge grond en vereist een regenloze zomer. In zo'n toepassing kunt u haar combineren met diverse planten voor droge grond en garrigue die dezelfde eisen stellen, maar niet te veel concurrentie vormen: zeepkruid, echte tijm, botanische tulpen en botanische crocussen, cistusrozen, lavendel...