Schizostylis coccinea Major - Moerasgladiool

Hesperantha coccinea ‘Major’, vaak ook wel Schizostylis coccinea ‘Major’ of Kafferlelie genoemd, is een krachtige vaste plant voor verse tot vochtige grond. Dit oude ras is herkenbaar aan zijn grote, scharlakenrode tot karmijnrode bloemen, die breder zijn dan die van de wilde soort. Ze staan bij elkaar op stevige, rechte stengels en bloeien van de late zomer tot het midden van de herfst, wanneer veel vaste planten al zijn uitgebloeid. 'Major' is een uitstekende plant voor de waterkant en voor zonnige borders die in de zomer niet uitdrogen. De bloemen zijn ook goed te gebruiken als snijbloem in een vaas.

Deze plant behoort tot de irissenfamilie (Iridaceae), net als de iris, de crocosmia's en de gladiolen. Het is een kruidachtige vaste plant met een rhizomateuze wortelstok. Het voormalige botanische geslacht, Schizostylis, is tegenwoordig ondergebracht bij het geslacht Hesperantha; de naam Schizostylis coccinea wordt in de tuinbouw echter nog steeds veel gebruikt. De soort komt van nature voor in zuidelijk Afrika, van het oosten van Zimbabwe tot de Oost-Kaap, en ook in Lesotho en Eswatini. Je vindt haar langs waterlopen, bij kwelplekken en aan de rand van moerassen, in grond die tijdens de groeiperiode verzadigd is met water. 'Major', waarvan de precieze horticulturele herkomst niet is gedocumenteerd, staat ook bekend onder de namen 'Grandiflora' en 'Gigantea'. De plant heeft de Award of Garden Merit van de Royal Horticultural Society ontvangen. De wortelstok wordt geleidelijk breder door het vormen van nieuwe, dicht op elkaar staande scheuten. Zo ontstaat een pol van smalle, opgaande, lichtgroene bladeren van 30 tot 40 cm lang. Het blad blijft bij zachte winters min of meer groen, maar verdwijnt bij strengere vorst om in het voorjaar weer opnieuw uit te lopen. De bloemstengels, dun maar vrij stevig, dragen tot wel tien bloemen in een losse aar. Elke bloem heeft een diameter van 5 tot 6 cm. Zes wijd openstaande bloembladeren vormen een ster of een ondiepe kelk, die aan een kleine gladiool doet denken. De knoppen openen zich achtereenvolgens langs de aar, van augustus tot oktober, en soms later als de herfst zacht blijft. De plant bereikt een hoogte van 50 tot 60 cm en wordt 30 tot 40 cm breed. De bloei is direct afhankelijk van de beschikbare vochtigheid in de zomer: grond die langdurig uitdroogt, remt de groei en vermindert het aantal bloemstengels. De wortelstok is bestand tegen vorst tot ongeveer –10 °C wanneer de plant goed is ingeworteld en beschermd staat.

De Schizostylis 'Major' komt het best tot zijn recht op een oever die niet uitdroogt, in een regentuin of tussen de vaste planten in een grote vochtige border. De rode kleur combineert prachtig met de witte aren van de Persicaria amplexicaulis ‘Alba’, het goudgele blad van de Carex elata ‘Aurea’ en de blauwe bloemen van de lobelia siphilitica. Een Japanse iris zoals ‘Dinner Plate Ice Cream’ bloeit eerder in de zomer in dezelfde vochtige grond. Deze planten zijn allemaal geschikt voor de omgeving van een vijver of voor kleiachtige grond die het water goed vasthoudt, zonder dat ze permanent onder water hoeven te staan. De Kafferlelie kan ook in een grote pot worden gekweekt, op voorwaarde dat het substraat in de zomer niet uitdroogt.