Ranunculus ficaria Collarette - Speenkruid

De Ranunculus ficaria 'Collarette' is een variëteit van de gewone speenkruid die zowel kostbaar is door haar uiterlijk als robuust door haar karakter. Deze kleine vaste plant kiest het begin van het voorjaar om te groeien en te bloeien, voordat ze in slaap valt tot de volgende herfst. Gedurende deze paar weken verfraait ze de bodem met een tapijt van prachtige kleine blaadjes, gemarmerd met zilver en zwart, waar dicht opeen kleine, merkwaardig gevormde bloempjes schitteren als goud. Met hun zeer gevulde hart omgeven door een kraag van glanzende bloemblaadjes doen ze denken aan gouden sieraden. Net als haar voorouder, het speenkruid uit onze bossen, breidt 'Collarette' zich langzaam uit en vormt uiteindelijk mooie kolonies in wat vochtige grond, zelfs onder het bladerdek van loofbomen waarvan ze de wortelconcurrentie perfect verdraagt. Ondanks haar vluchtige groeiperiode in het voorjaar is deze plant extreem langlevend. Combineer haar met de blauwe bloemen van leverbloempjes (Hepatica) of Oosterse anemoon (Anemone blanda)...

De Ranunculus ficaria, ook bekend onder de Latijnse namen Ficaria verna en Ficaria ranunculoides of eenvoudigweg als speenkruid, behoort tot de Ranonkelfamilie, net als onze bekende boterbloem. Ze is oorspronkelijk afkomstig uit Europa, West-Azië en Noord-Afrika, en geïntroduceerd in Noord-Amerika waar ze soms invasief is geworden. Je vindt haar in lichte loofbossen, waar ze vroeg in het voorjaar bloeit voordat de bomen in blad staan, aan bosranden, maar ook op vochtige tot natte plekken zoals langs waterlopen. Ze staat ook graag in weiden, op taluds en in hagen, waar ze tot op 1600 meter hoogte groeit, altijd op relatief vochtige grond.

Het is een kleine vaste plant dankzij haar bruine, verdikte wortels die een soort kleine knollen vormen. Deze zorgen voor haar vegetatieve vermeerdering, waardoor ze de ruimte min of meer snel kan koloniseren. Haar bovengrondse loof verdwijnt na de bloei, wat overeenkomt met haar rustperiode. Het gewone speenkruid brengt het eerste deel van de winter door in de vorm van knoppen en ontwikkelt haar nieuwe blad vóór de bloei, in januari-februari afhankelijk van het klimaat.

De cultivar 'Collarette' onderscheidt zich door haar mooi gemarmerde blad en haar bloemen met een gevuld hart. Ze vormt een klein polletje van 5-7 cm hoog voor het blad en breidt zich uit over minimaal 30 cm breed. Haar blad bestaat uit kleine, hartvormige blaadjes, 4 tot 6 cm breed, dik, glanzend en gemarkeerd door een lange zwarte zone langs de hoofdnerf. Het bladmoes is bontgekleurd in verschillende tinten groen en zilver. De bloei vindt plaats van maart tot mei, afhankelijk van het klimaat, soms al in februari. Uit de bladpolletjes komen bloemstengels van 15-20 cm hoog, elk met een eenzame bloem van 3 tot 4 cm in diameter. De bloem bestaat uit 6 tot 12 bloemblaadjes in een licht, glanzend geel, die een ring omgeven waar talloze kleine, extra bloemblaadjes dicht opeen staan. Het hart van de bloem is lichtgroen. De bloem opent 's ochtends en sluit 's avonds, zelfs bij bewolkt of regenachtig weer. Voordat het loof verdwijnt, ontwikkelt de plant broedknolletjes in de bladoksels. Deze laten los samen met een klein stukje stengel met een knop. Deze mini-plant valt op de grond en wortelt daar, wat zorgt voor de vermeerdering van het speenkruid, dat zich maar zeer weinig via zaad voortplant.

Met een echt makkelijke teelt in gewone grond heeft het speenkruid 'Collarette' een goede winterhardheid (tot -20°C). Ze heeft een duidelijke voorkeur voor vochtige grond, zelfs drassige, maar past zich ook gemakkelijk aan in elke goede, niet te droge tuingrond. Haar zomerrustperiode stelt haar in staat drogere periodes te doorstaan. Ze kan ook in potten worden gekweekt om het terras of balkon te laten bloeien, al aan het einde van de winter. Plant haar aan de rand van een bosje of in een weelderige border, in halfschaduw of zon, samen met leverbloempjes (Hepatica nobilis), longkruid (Pulmonaria), Kaukasisch vergeet-mij-nietje (Brunnera) of blauwe vergeet-mij-nietjes, van een zo complementaire kleur. Het is ook een goede vaste plant voor vochtige oevers, zelfs in halfschaduw, naast bijvoorbeeld Rodgersia pinnata 'Chocolate Wings' of Actaea simplex 'Brunette', met hun purperen blad.