Ranunculus acris - Scherpe boterbloem

De Boterbloem, in het Latijn Ranunculus acris, ook wel Scherpe boterbloem genoemd, is een bekende verschijning in weides en graslanden. Vanaf het late voorjaar tot het einde van de zomer tooit hij de velden met een zee van kleine bloemetjes in een onmiskenbaar geel. Deze makkelijke plant kan soms wat te enthousiast uitbreiden, maar is perfect voor een natuurlijk gazon, samen met druifjes (Muscari), of in de bosrand tussen vergeet-mij-nietjes en wilde hyacinten. Hij voelt zich thuis op bijna elke standplaats, in vruchtbare en frisse bodems, zelfs als die kleiachtig zijn.

De Ranunculus acris, ook bekend als Bassinet of Boterbloem, behoort tot de Ranonkelfamilie (Ranunculaceae). Deze soort is inheems in Europa en Klein-Azië en is in veel andere werelddelen geïntroduceerd. Het is een charmante vaste plant met een bundel van knolwortels. Het bovengrondse deel sterft in de winter af en loopt in het voorjaar weer uit. De plant groeit snel en vormt een pol van 30 tot 90 cm hoog en ongeveer 50 cm breed. De bloei vindt plaats van mei/juni tot september, met bloemen bestaande uit 5 bloembladen die een kommetje vormen van 2-3 cm diameter. Ze staan op rechtopstaande, vertakte en licht behaarde stengels. De bloemen zijn rijk aan nectar. Na de bloei vormen zich vruchten met een snavel, zogenaamde dopvruchten, die zaad bevatten dat zich spontaan uitzaait. De bladeren van de plant zijn ofwel rozetvormig aan de basis, ofwel stengelgerelateerd. Ze zijn heldergroen, diep ingesneden in gelobde segmenten met getande randen. Het bladmoes is vaak rood gevlekt aan de basis. De boterbloem is giftig voor mensen, koeien, paarden... maar alleen in verse staat; gedroogd verliest hij zijn toxiciteit.

De teelt is heel eenvoudig in gewone tuingrond en de plant heeft een uitstekende winterhardheid (tot -20°C). Hij geeft duidelijk de voorkeur aan frisse bodems, zelfs vochtige tot natte, maar past zich ook gemakkelijk aan aan elke goede grond die niet te droog is. Plant deze ranonkel in het gazon of in een grote, weelderige border, samen met korenbloemen, dropplant (Agastache), komkommerkruid (Borago) of blauwe vergeet-mij-nietjes, voor een prachtig kleurencontrast. Het is ook een uitstekende vaste plant voor vochtige oevers, zelfs in de halfschaduw, naast bijvoorbeeld Rodgersia pinnata 'Chocolate Wings' of Actaea simplex 'Brunette' met hun paarsachtig blad.