Puya mirabilis - Chagual

De Puya mirabilis maakt deel uit van een groep vetplantachtige vaste planten, verwant aan ananassen, die groeien in de droge heidevelden en struikgewassen van het Andesgebergte. Even spectaculair als robuust en zuinig, tot nu toe bijna onvindbaar in Europa, vinden deze vreemde koninginnen van de Andes hun weg naar verzamelaars van exotische planten die ook geduldig kunnen zijn. Deze vormt een rozet van lange, zeer fijne bladeren in een asgrauwgroene kleur met een roodachtige onderkant, omrand door felrode stekels en produceert een fijne bloemstengel, getooid met enkele hangende bloemen die op groene lelies lijken. De Puya mirabilis is weinig winterhard maar gemakkelijk te kweken in elke goed gedraineerde grond, zelfs kalkhoudende. In een geschikt klimaat is het een originele en decoratieve rotstuinplant. Elders kweekt u hem in een pot, zodat u hem in de winter kunt beschermen tegen vochtige kou.

De Puya mirabilis behoort tot de bromeliafamilie. Hij is afkomstig uit de Boliviaanse en Argentijnse Andes, waar hij groeit in de mistige bergen. Deze soort is bestand tegen vorst tot ongeveer -6°C in een zeer goed gedraineerde bodem en verdraagt kalksteen.

Deze puya groeit vrij langzaam en vormt redelijk dichte bladrozetten, die een hoogte en breedte van 80 cm kunnen bereiken. De plant breidt zich in de loop van de tijd uit tot brede pollen, bestaande uit meerdere rozetten. De bladeren zijn fijn, zeer lang, toelopend in een punt, leerachtig, asgrauwgroen van kleur, fijn gestreept met wit en omrand door kleine rode stekels die naar binnen, richting het hart van de plant, zijn gebogen. Volwassen rozetten, 4 tot 6 jaar oud, bloeien in het late voorjaar, in juni. Uit hun hart komt een bloemstengel tevoorschijn die op een asperge lijkt en zich tot 1,50 m boven de grond kan verheffen. Hij draagt aan zijn top een goed dozijn buisvormige, trechtervormige bloemen van 10 cm lang, die naar de grond hangen. Elke bloem bestaat uit 3 lichtgroene bloemblaadjes met een donkergroene middenstreep en 3 grijze kelkblaadjes. De uitgebloeide bloemen krullen op een eigenaardige manier op. Deze trechtervormige bloemen zijn goed aangepast aan de snavel van de nectar-etende vogels uit zijn geboorteland Bolivia, die er komen drinken en tegelijkertijd voor bestuiving zorgen. De bloei markeert het einde van de rozet, maar de plant zorgt voor zijn voortbestaan door dochterrozetten dicht bij de basis te produceren.

In een tuin met een gematigd klimaat vindt de Puya mirabilis zijn plaats tussen Agaven, Dasylirions, Nolina's en andere Aloë's, in een goed gedraineerde grond op een zonnige, beschutte standplaats. Plaats deze stekelige plant niet in de buurt van een looproute en houd jonge kinderen er op afstand. Deze plant is zonder problemen in een kuip te kweken, in een substraat zoals cactusaarde. Bij de eerste vorst zet u hem op een beschutte plek, beschermd tegen vocht en kou, waarbij u voorzichtig te werk gaat vanwege de stekels, in de vorstvrije kas of een onverwarmde serre.

De Puya wordt door Engelstaligen de "sheep-eating plant" genoemd. Zijn stekelige vegetatie beschermt hem inderdaad tegen de tanden van herbivoren in de droge heidevelden waar weinig planten kunnen overleven. Stel je een schaap met zijn vacht voor dat iets te dicht bij de puya komt: het zou gevangen kunnen raken tot de dood erop volgt, en zou dan als voeding voor de plant dienen.