Opuntia cyclodes - Schijfcactus

De Opuntia cyclodes (voorheen Opuntia engelmannii var. cyclodes) is een variëteit van schijfcactus waarvan het robuuste uiterlijk past bij zijn uitzonderlijke weerstand tegen kou en sneeuw. Hierdoor kan hij bijna overal in Nederland worden toegepast, zelfs in bergachtige tuinen. Deze plant vormt een tentakelachtige struik, breder dan hoog, opgebouwd uit dikke, ronde "schijfstammen (cladodia)" die gewapend zijn met lange, scherpe gele doorns. Aan het einde van het voorjaar tooien ze zich met mooie gele bloemen, die ronde, eetbare maar weinig smaakvolle paarse vruchten geven. Winterharde schijfcactussen worden buiten gekweekt, in de vollegrond en weg van paden, zodat ze ongeremd de sfeer kunnen uitstralen die hen kenmerkt: die van de woestijnlandschappen van Noord-Amerika.

De Opuntia cyclodes, een naaste verwant van de Barbarijse vijg (Opuntia ficus-indica), is een vetplant zonder echte bladeren uit de cactusfamilie. Deze botanische soort is afkomstig uit de droge gebieden van New Mexico en het noorden van Texas. Een volwassen exemplaar bereikt ongeveer 90 cm hoogte en zal zich zijwaarts over minstens 1,50 meter uitbreiden. De groei is vrij snel, waarbij de plant van het voorjaar tot het najaar 1 of 2 nieuwe schijfstammen per jaar produceert. De vegetatie bestaat uit schijfstammen of cladodiën die als het ware op elkaar gestapeld zijn; ze zijn afgeplat, vlezig, dik, van ronde vorm en worden tot 20 cm lang. De plant verdraagt wind en het gewicht van sneeuw goed. Het groene oppervlak van de schijfstammen is voorzien van grote, felgele doorns die mettertijd strokleurig worden, en van minuscule maar gevreesde haartjes genaamd glochiden, verzameld in kleine ronde bundeltjes, die zeer gevaarlijk zijn bij het hanteren. De bloei vindt plaats in juni-juli, vroeger of later afhankelijk van de regio. Verschillende bloemen verschijnen aan de rand van de schijfstammen, vooral aan de uiteinden. Ze hebben de vorm van ronde kopjes en bestaan uit bloemblaadjes met een fijne, licht doorschijnende textuur, in citroengele kleur.  Ze maken plaats voor kleine, bolvormige vruchten van 2,5 tot 3 cm in diameter, rijkelijk voorzien van glochiden, en paarsrood van kleur bij rijpheid. Hoewel eetbaar, zijn ze minder smakelijk dan die van de Barbarijse vijg.

Te kweken in bijna alle Nederlandse regio's, is deze verrassende cactus winterhard tot -25 °C zonder bescherming, mits in perfect gedraineerde, steenachtige, rotsachtige of zanderige grond. Hij structureert van nature exotische of eigentijdse decoraties, in een grote rotstuin, op een droge helling of aan de rand van een droge tuin. Hij kan ook worden gebruikt om een defensieve haag te versterken, die daardoor extreem afschrikwekkend wordt. Hij past goed tussen winterharde agaven, Nolina's en boomvormige Euphorbia's. Combineer hem met redelijk winterharde zuilcactussen zoals Cleistocactus strausii of Cylindropuntia imbricata. Het is raadzaam hem uit de buurt van looproutes en kinderen te plaatsen vanwege zijn gevreesde stekels.