Iris ensata Rose Queen - Japanse iris

De Iris ensata 'Rose Queen' is een variëteit van de Japanse oeveriris die betovert met zijn grote bloemen in twee tinten roze, geaccentueerd door een heldergeel signaal aan de basis van elk bloemblad. Plant deze rhizomateuze vaste plant in vochtige grond, bijvoorbeeld aan de oever van een vijver of in leemrijke tuingrond die in de zomer nooit uitdroogt, maar in de winter niet kletsnat staat. Hij groeit goed in de volle zon of lichte schaduw, in zure tot neutrale grond. Ze zijn prachtig in grote groepen langs de waterkant en de Iris ensata levert ook zeer mooie snijbloemen voor boeketten.

De Iris ensata (synoniem kaempferi), hanashōbu in het Japans, beter bekend als Japanse wateriris, heeft weinig gemeen met onze klassieke tuinirissen, behalve dat ze tot dezelfde familie (Iridaceae) behoren. De oorspronkelijke Iris ensata is een plant met een vezelige wortelstok, afkomstig uit Azië, meer specifiek uit vochtige gebieden in Japan, de Himalaya en Siberië. Deze irissen, bekend als lastig te telen, houden van zure en venige grond (verdragen geen kalk), hebben veel water nodig tijdens hun groei- en bloeiperiode, maar staan graag wat droger in de winter: in de natuur groeien ze vaak boven het waterniveau dat 's winters daalt en in het voorjaar weer stijgt door smeltende sneeuw.

De Japanse oeveriris 'Rose Queen' vormt een borstelige, vrij opgaande pol en bereikt in bloei een hoogte van 80 cm (het loof wordt zo'n 60 cm hoog) met een breedte van 40 tot 50 cm. De plant breidt zich langzaam uit via zijn wortelstokken en wordt elk jaar mooier. Het blad is bladverliezend, middengroen van kleur en bestaat uit lange, smalle, lintvormige bladeren die omhullend (schedevormend) zijn aan de basis en een duidelijke hoofdnerf hebben. De bloei vindt plaats tussen juni en augustus, afhankelijk van het klimaat, midden in het seizoen van de Iris ensata, en duurt ongeveer 3 goede weken. Uit de bladpol komen bloemstengels. Elke stengel draagt 2 tot 3 grote bloemen met een diameter van 12-15 cm. Ze bestaan uit 3 grote, afhangende kelkbladen in een licht roze-lila kleur, met een levendiger roze waas rond een klein, heldergeel signaal, en 3 kleine kroonbladen in dezelfde lichte lavendelroze tint. Het hart van de bloem wordt gevormd door 3 kleine, opstaande, bloembladachtige stijlen, eveneens in een roze-lila kleur.

Vaak gekweekt aan de oevers van poelen en vijvers, kunnen Iris ensata, net als veel moerasplanten, in de zomer met de "voeten" in het water staan, maar hun wortelstokken verdragen het slecht om in de winter onder water te staan, vooral als het vriest. In onze tuinen doen deze Iris ensata het goed in leemrijke grond die goed is opgelucht met potgrond, maar die in de zomer niet uitdroogt. Plant ze bijvoorbeeld in zware grond in een lichte komvorming, onderaan een helling of op een oever waar de grond vochtig blijft door capillaire werking. Combineer de Iris ensata 'Rose Queen' met Anemone rivularis, daglelies, Darmera peltata, Lobelia 'Queen Victoria', astilbes, Physostegia virginiana, wederiken en ligularia.

Uitstekende snijbloemen die onder andere worden gebruikt in ikebana; de Iris ensata werd vroeger in Japan intensief voor dit doel geteeld, vooral rond Edo (de voorloper van Tokio).