Iris ensata Harlequinesque - Japanse iris

De Iris ensata 'Harlequinesque' is een prachtige selectie Japanse wateriris, met grote, sterk gegolfde bloemen in het wit, die superbaal gestreept en omrand zijn met tinten mauve en helder blauwpaars. Het geheel wordt geaccentueerd door een felgele keel. Dit ras heeft bovendien de eigenschap om onder de juiste omstandigheden nogmaals te bloeien in het seizoen. In tegenstelling tot onze tuinirissen, voelt deze rhizomateuze vaste plant zich uitstekend thuis in niet-kalkhoudende, vochtige grond in de zomer. Ze zijn schitterend wanneer ze massaal worden aangeplant in vochtige zones en langs de oevers van waterpartijen. De Iris ensata werd vroeger intensief geteeld in Japan, vooral rond Edo (de voorloper van Tokyo), als snijbloem.

De Iris ensata (synoniem: kaempferi), hanashōbu in het Japans, beter bekend als Japanse wateriris, is niet te vergelijken met onze klassieke tuinirissen, behalve dan dat ze tot dezelfde Iridaceae-familie behoren. De oorspronkelijke Iris ensata is een plant met een vezelige wortelstok, afkomstig uit Azië, meer specifiek uit vochtige gebieden in Japan, de Himalaya en Siberië. Deze irissen, bekend als lastig te telen, houden van zure, venige grond (kunnen niet tegen een teveel aan kalk), hebben veel water nodig tijdens hun groei- en bloeiperiode, maar prefereren in de winter een wat drogere bodem: in de natuur vind je ze boven het waterniveau dat vaak daalt in de winter en weer stijgt in het voorjaar met de sneeuwsmelt.

De cultivar 'Harlequinesque' vormt een borstelige, vrij opgaande pol, die in bloei ongeveer 80 cm hoog wordt en 50 cm breed. Deze iris breidt zich langzaam uit via zijn wortelstokken en wordt elk jaar mooier. Het blad, dat in de winter afsterft, is heldergroen, overvloedig en bestaat uit lange, smalle, lintvormige bladeren die omhullend (schedevormend) zijn aan de basis en een opvallende hoofdnerf hebben. De doorbloeiende bloei vindt plaats tussen juli en augustus-september, afhankelijk van het klimaat. Uit de bladpol komen bloemstengels. Elke stengel draagt 2 tot 3 grote bloemen met een diameter van 15 cm. Elke bloem bestaat uit 6 grote, afgeplatte en horizontale kelkbladen, met daarop 3 veel kleinere en fijnere kroonbladen. Kelk- en kroonbladen hebben een fluweelzachte en satijnachtige textuur. Hun basiskleur is een stralend wit, ze zijn willekeurig geaderd, gestreept en omrand met paarsachtige tinten.

Vaak geteeld langs de oevers van vijvers en waterbassins, kunnen Iris ensata, zoals veel moerasplanten, in de zomer wortelend in het water staan, maar hun wortelstokken verdragen het slecht om in de winter onder water te staan, vooral als het vriest. In onze tuinen doen deze Japanse irissen het goed in een leemrijke tuingrond, goed luchtig gemaakt met potgrond en turf, maar die in de zomer niet uitdroogt. Plant ze bijvoorbeeld in een zware grond in een lichte komvorming, onderaan een helling of op een oever waar de grond vochtig wordt door capillaire werking. Combineer Iris ensata 'Harlequinesque' met bijvoorbeeld Anemone rivularis, Darmera peltata, Lobelia 'Queen Victoria', astilbes, lysimaques en ligulaires.