Iris pallida Variegata - Bonte iris

De Iris pallida 'Variegata', de Dalmatische iris met heldergroen blad dat bontgekleurd is met geel en crème, is een prachtige vorm van deze vaste plant die ook wel Bleke iris wordt genoemd. Deze lichtminnende plant is sierlijk, zelfs buiten de bloeiperiode, en staat dicht bij onze bekende tuinirissen met hun dikke wortelstokken en grote, volle bloemen. Maar hij bloeit langer in het voorjaar en verspreidt een delicate geur. Zijn bloemen zijn eenvoudig van vorm, bescheiden van formaat, maar hebben een kristalhelder lavendelblauwe kleur, opgewarmd door een gouden tot oranje keel. Het is een uitstekende tuinplant die zich aanpast aan alle klimaten, zelfs de strengste, evenals aan droge zomers en de wind die kenmerkend is voor zonnige, beschutte standplaatsen. Een stralende iris, uiterst grafisch, zonder bijzondere eisen, die zelfs de critici van deze plant zal bekoren. Hij heeft alleen een voorkeur voor kalkhoudende grond...

De Bleke iris is een bladverliezende, wortelstokvormende vaste plant met een opgaande, polvormende groeiwijze. Hij behoort tot de Iridaceae-familie. Zijn herkomst ligt in de rotsachtige gebieden van mediterrane en submediterrane streken, tot op hoogte in Montenegro. Deze soort ontleent zijn andere naam, Dalmatische iris, aan zijn oorspronkelijke regio, die de kustgebieden van Kroatië en de Adriatische Zee omvat, van Herzegovina tot Bosnië. De Iris pallida mag niet worden verward met de Florentijnse iris (Iris florentina of pallida Ten.), met witte bloemen, waarvan de gedroogde wortelstokken in de parfumerie worden gebruikt. De Dalmatische iris is te herkennen aan het papierachtige, zilverachtige schutblad dat de basis van zijn bloemen omhult, wat doet denken aan crêpepapier (bij onze gewone tuinirissen is dit groen, net als het loof).

De al lang bekende vorm 'Variegata' is mogelijk een spontane mutatie van deze botanische soort. Met een wat bescheidener statuur bereikt hij 70 cm hoogte in bloei. Elke wortelstok produceert één tot twee stevige, vertakte bloemstengels, van maart tot juni afhankelijk van het klimaat. Elke bloemstengel bevat in totaal 5 tot 9 bloemen. Deze komen achtereenvolgens of per paar tot bloei, gedurende 4 tot 5 weken, vanuit donkerblauwe, gedraaide bloemknoppen. De bloemen bestaan uit 3 opstaande kroonbladen boven 3 afhangende kelkbladen. Elk kelkblad draagt een gele tot oranje 'baard' die naar de gouden keel van de bloem wijst. Hun grootte varieert van 5 tot 10 cm in diameter en hun kleur is een helder lavendelblauw. De geur is typisch voor irispoudre, zoet en poederig.

De pol van Iris pallida 'Variegata' zal zich vrij snel uitbreiden, zonder theoretische limiet na verloop van tijd, waarbij de wortelstokken in het midden kaal worden ten gunste van de buitenste. Het loof bestaat uit zwaarden van 20 tot 50 cm lang, met duidelijke nerven. Ze zijn over hun hele lengte voorzien van brede, min of meer gele strepen op een groene achtergrond die ook verschillende tinten kan hebben, van blauwgroen tot heldergroen. De vegetatie verdwijnt in de winter, alleen de wortelstokken blijven aan het grondoppervlak achter.

Om irissen te begeleiden, kiest u planten die van zon en droge grond houden. Kies bij voorkeur lage planten of planten met luchtig loof om geen schaduw te geven en let tot slot op hun decoratieve aanvulling (uiterlijk, bloeitijd). Gaura's voldoen bijvoorbeeld aan alle drie de criteria; hun latere bloei houdt de border aantrekkelijk in de zomer. Slaapmutsjes, ooievaarsbekken (vaste geraniums), salie en Ixia passen ook uitstekend bij irissen. Aan de voet van een muur, waar enige beschutting tegen de wind is, kunnen de grotere irissen worden gebruikt. Natuurlijk kunt u ze ook op de voorgrond planten van lagere en vroegbloeiende soorten. Ook de moestuin kan worden opgefleurd met enkele pollen of borders met irissen, want dit is ook de plek voor de teelt van snijbloemen. De bijzonder stralende Iris pallida 'Variegata' komt extra goed tot zijn recht wanneer hij in grote groepen langs een pad of in een grote rotstuin wordt geplant.

De Iris pallida, nog meer dan de Iris germanica, is de voorouder van onze moderne irissen: hij wordt door kwekers gebruikt sinds de eerste hybridisatie- en selectiewerkzaamheden. Zijn 'Plicata'-vorm, ontdekt in 1612, lager en met kleinere maar gespikkelde bloemen, staat bijvoorbeeld aan de basis van zeer veel tuinbouwvariëteiten die worden geclassificeerd als het 'plicata'-type.