Iris graminea - Grasiris

De Iris graminea is een botanische soort met een ietwat excentriek maar oneindig delicaat karakter. Hij gedijt en bloeit vaak in de halfschaduw en dankt zijn naam 'grassenbladiris' aan het bijzonder smalle, in een dichte, opgaande pol verenigde blad. Hij bloeit in het voorjaar in een geurige, weelderige wolk van rijpe pruim. De middelgrote bloemen hebben een merkwaardige stervorm met drie takken in een kleur van blauw tot magenta, versierd met kleine witte streepjes op de kelkbladen. Hoewel het loof de bloemen domineert, is deze vaste plant charmant en bijzonder interessant om de voet van struiken en grote bomen op te vullen.

De Iris graminea is een kruidachtige iris met een slanke, korte wortelstok, behorend tot de Iridaceae-familie en ingedeeld in de spuria-groep, waarvan de bloemen geen baard dragen. Deze zeer winterharde vaste plant is oorspronkelijk afkomstig uit Midden- en Oost-Europa, verspreid van Spanje tot Rusland. In ons land komt hij voor in bergweiden en op de grasrijke heuvels van het zuidwesten. Waarschijnlijk wordt hij daarom ook wel de Iris van Bayonne genoemd.

De plant vormt een dichte, grasachtige pol, vergelijkbaar met een hoge bundel, van 20 tot 50 cm hoog en 30 cm breed, die zich in de loop der tijd zijwaarts uitbreidt. De opgaande, lijnvormige bladeren zijn 30 tot 90 cm lang en 1 tot 1,5 cm breed, en hebben een prachtig heldergroene kleur. De kostbare, middelgrote bloemen (6 tot 8 cm in diameter) hebben een merkwaardig fruitige geur en bestaan uit 6 zeer smalle bloemdelen, mooi gekleurd in koningsblauw en purper met enkele accenten van geel en wit. Ze zijn met tien stuks verenigd op een bloemstengel die veel korter is dan het blad. Het is een van de weinige irissen, samen met de stinkende iris (Iris foetidissima), die van halfbeschaduwde standplaatsen houdt, waar hij langer bloeit dan in de volle zon, vooral als er eind voorjaar voldoende koelte is. Deze soort verwildert gemakkelijk, zowel door vegetatieve vermeerdering als via spontane uitzaai in lichte grond. Hij houdt er niet van om verstoord te worden en heeft soms wat tijd nodig om goed te settelen.

De Iris graminea wordt gebruikt om de vaak kale en wortelrijke bodem aan de voet van hagen en aan de rand van bosjes, onder bladverliezende struiken, te versieren of zelfs te bedekken. Hij houdt daar gezelschap met viooltjes en elfenbloemen (Epimedium) die dezelfde teeltomstandigheden waarderen, maar waar hij het naar zijn zin heeft, verdringt hij zijn concurrenten door ze te verstikken. Je kunt hem ook in een beschaduwde rotstuin plaatsen, waar hij vrolijk overheen zal groeien en hier en daar tussen de stenen door zal piepen. Teelt in potten is een goede oplossing voor kleine ruimtes die snel gevuld zouden zijn door zijn uitbundigheid. Als de pot goed vol staat, kan deze zeer mooie plant worden gedeeld om andere tuiniervrienden blij te maken.