Helleborus foetidus Bowles Form - Stinkend nieskruid

De Helleborus foetidus 'Bowles Form' is een variëteit van het stinkend nieskruid die compacter en rijker bloeiend is dan de soort. De plant produceert in de winter, vroeger of later afhankelijk van het klimaat, trossen klokvormige bloemen in de kleur geelgroen, met een bruinrode rand of vlekken. Ze steken prachtig af tegen het zeer decoratieve, wintergroene blad dat in de winter donkerder wordt, diep ingesneden is en een sterk getande rand heeft. Het stinkend nieskruid is een vaste plant die niet heel lang leeft, maar zeer tolerant is en zich gemakkelijk uitzaait in de schaduwrijke delen van de tuin, waar het ontegenzeggelijk een toets van verfijning en fantasie brengt.

Ook wel griffioenspoot, slangenroos, berenpoot, paardenbijter, lentekruid of favalau genoemd (afhankelijk van de regio), is Helleborus foetidus een wilde plant uit de ranonkelfamilie, afkomstig uit West- en Midden-Europa. Hij komt veel voor in Frankrijk, maar niet in Bretagne en het noorden. In het wild vind je deze soort met een opgaande groeiwijze, die in bloei wel 1 meter hoog kan worden, op braakliggend terrein en in kreupelhout, onder eiken, op rotsachtige en vrij droge plekken, op kalkhoudende of neutrale grond, of juist op zure grond op een zonnige standplaats. Het stinkend nieskruid groeit tot op 1800 meter hoogte. Zijn levensduur is ongeveer 3 tot 4 jaar.

De selectie 'Bowles Form' onderscheidt zich door zijn kleinere formaat; hij wordt niet hoger dan 50 cm in bloei, en door zijn rijkere bloei. Het is een vaste plant die aanvankelijk opgaand groeit bij het begin van de bloei, maar later geleidelijk gaat liggen. De tweejarige, stevige stengels zijn 40-50 cm hoog, kaal maar dichtbebladerd onder de bloeiwijze. De bloei vindt plaats van januari tot april, boven het wintergroene blad. Deze nieskruidsoort draagt bloeiwijzen in tuilen, bestaande uit talrijke kleine, bolronde klokjesbloemen van 1 tot 3 cm in doorsnee. Deze bloemen zijn naar beneden gericht om zich te beschermen tegen het weer. Ze zijn bleek geelgroen van kleur, met meer of minder rood aan de buitenkant en binnenkant van de kroon. Ze hebben talrijke roomkleurige meeldraden, die groter zijn dan de kroonbladen en spiraalvormig zijn ingeplant, zoals bij alle Ranonkelfamilie. Na de bloei, die wordt bezocht door tweevleugelige insecten, bijen en hommels, produceert het stinkend nieskruid droge vruchten die meerdere zaden vrijgeven. Het blad en de stengels van deze variëteit zijn eerst middelgroen, maar worden in de winter donkerder. Ze zijn verdeeld in 7 tot 10 zeer smalle, schuin staande segmenten van 15 tot 25 cm lang met een gezaagde rand. Ze staan horizontaal rond de stengel. In een koel klimaat is het blad wintergroen, maar in een droog en warm klimaat kan het in de zomer afvallen. De soortnaam, foetidus, verwijst naar de onaangename geur die het blad afgeeft als je het kneust.

Helleborus foetidus is een zeer winterharde en weinig eisende plant, ideaal om schaduwrijke plekken, de voet van grote bomen of noord- en oostgevels op te fleuren. Gebruik nieskruid als elementen van een oud wandtapijt, gemengd met bosplanten in fellere kleuren. Deze 'Bowles Form' is een zeldzame variëteit die je zelfs in de zomer in een koel klimaat kunt waarderen om zijn elegante blad. Daarom plant je hem aan de voet van schijnels of Japanse esdoorns, die in de zomer voor een gunstige schaduw zorgen zonder hem te verstikken, bijvoorbeeld samen met mansoor, kleine bonte maagdenpalm of dwerghosta's. Je kunt hem in groep planten, als een boeket, bij de ingang van het huis op een schaduwrijke plek, of in een grote pot, om optimaal te genieten van zijn bijzondere, lichtgevende en vroege bloei.

Dit nieskruid is een naaste verwant van de kerstroos (Helleborus niger). Het is ook een plant die giftig kan zijn. Vroeger, in de Middeleeuwen, werden zijn zaden gebruikt vanwege hun vermeende laxerende werking om 'waanzin' te behandelen.