Cardamine pratensis - Pinksterbloem

De Pinksterbloem, in het Latijn Cardamine pratensis, is een kleine vaste plant die vrij algemeen voorkomt op vochtige plekken in het Nederlandse landschap. Afhankelijk van de streek staat hij ook wel bekend als Weidekers of Sporkehout, vanwege de sterke gelijkenis van het blad, zowel qua uiterlijk als smaak, met dat van waterkers. Het is een eetbare en kruidige plant met een pittige, aromatische smaak, die heerlijk past bij gebraden gevogelte, salades en soppen een lekkere kick geeft. In het voorjaar bloeit hij met trosjes wit tot lila bloemetjes, samen met boterbloemen en paardenbloemen, op zware, vochtige grond. Hij is decoratief langs een sloot of beek, of in een licht, vochtig bosrandje.

De pinksterbloem behoort tot de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae) en is dus familie van waterkers, mosterd en koolzaad. Wijdverspreid in Europa, vooral in Midden- en Noord-Europa, Siberië en Noord-Amerika, komt deze soort in het grootste deel van Nederland in het wild voor, maar is zeldzamer in warmere streken. Zijn natuurlijke habitat bestaat uit vochtige weilanden en de oevers van sloten en beken. Hij groeit spontaan op kleiachtige en kalkhoudende bodems die meer of minder drassig zijn.

Het is een zeer winterharde vaste plant met een zwak uitlopende wortelstok: voorzien van een kort, nauwelijks ingegraven rhizoom verspreidt hij zich langzaam en wordt niet woekerend. De weidekers komt in het voorjaar boven de grond en verdwijnt vaak weer in de vroege zomer: de plant is niet dood, maar beschermt zichzelf zo tegen de hitte en droogte van de zomer. De pinksterbloem vormt rozetten van bladeren die zijn verdeeld in 3 tot 7 ronde deelblaadjes, met een middengroene, glanzende kleur en een smaak die aan waterkers doet denken. De bloei, eenvoudig en sierlijk, vindt plaats in het voorjaar, van april tot juni, afhankelijk van de streek. Uit de bladrozetten komen korte bloemstengels van 30 tot 40 cm hoogte, met enkele kleine, gave blaadjes. Bovenaan dragen deze losse trossen met 3 tot 6 bloemetjes met 4 bloemblaadjes, met een diameter van 1,5 cm, in een mooie, zachte lilaroze kleur die bijna wit is. Na bestuiving door insecten maken de bloemen plaats voor lange, dunne hauwtjes (vruchten). Deze springen op een 'explosieve' manier open en verspreiden zo de kleine zaadjes in de omgeving.

In de tuin:

Pinksterbloemen behoren tot de eerste planten die in het voorjaar bloeien, samen met narcissen, vroege tulpen, madeliefjes, longkruid en overblijvende ossentong... Het zijn zorgeloze planten als ze eenmaal staan in elke vochtige tot natte, kleiachtige bodem, in de zon of beter nog, in halfschaduw. Je kunt een mooi voorjaarstafereel creëren door ze te combineren met de Lychnis 'Jenny', roze astilbes, de Mertensia virginica en witte of roze Physostegia virginiana.

In de keuken:

Gebruik de pinksterbloem zoals waterkers: rauw in salades, verrines of als garnering bij gebraden gevogelte, of gekookt in soepen en sauzen zoals pesto. De fijne smaak doet denken aan mosterd en amandel. Wees voorzichtig met planten die in het wild zijn geplukt, omdat ze net als waterkers de leverbotparasiet kunnen bevatten.