Agave x winteriana

De Agave x winteriana is een kruising tussen twee botanische soorten en een zeer sierlijke plant, zowel grafisch als kleurrijk. Zijn lange, prachtig blauwe bladeren staan in een grote rozet van aanzienlijke omvang, die wel twee meter in diameter kan bereiken. Ze zijn puntig aan het uiteinde en voorzien van kleine stekels langs de randen. De plant vormt gemakkelijk wortelopslag door kleine rozetten te produceren, waardoor hij zich geleidelijk kan uitbreiden. De bloei van de volwassen rozet is indrukwekkend en rijst tot enkele meters hoogte. Hij voelt zich perfect thuis in droge tuinen op zonnige plekken, maar is gevoelig voor vorst onder de -6 tot -8°C.

Vroeger het belangrijkste geslacht van de Agavefamilie waaraan het zijn naam gaf, is de Agave tegenwoordig ingedeeld bij de Aspergefamilie (Asparagaceae), de familie van eetbare en sierlijke asperges en vele andere geslachten die tuinen verfraaien. Er zijn honderden soorten Agaves, van dwergvormen tot reuzen, meestal vormend een rozet op de grond, maar soms ook gedragen door een vaak korte stam, die bij de Agave decipiens echter 3 m kan bereiken.
De Agave x winteriana is een hybride uit de kruising tussen A. americana en A. franzosinii. Oorspronkelijk afkomstig uit Mexico, is de Agave americana zeer wijdverspreid in mediterrane tuinen, waar hij al sinds 1520 wordt gesignaleerd! Hij is gemakkelijk te herkennen aan zijn grote omvang, waarbij hij een rozet vormt van 2,5 tot 3 meter in diameter als hij volwassen is. Deze monocarpische soort bloeit slechts één keer in zijn leven. De rozet sterft na deze intense inspanning, maar vernieuwt zich dankzij de productie van okselstandige rozetten gedurende zijn hele leven, wat hem zijn invasieve karakter geeft.
De Agave franzosinii wordt soms beschouwd als een hybride van de vorige, vooral omdat hij in het wild onbekend is. Hij onderscheidt zich echter door zijn nog blauwere kleur en zijn uitzonderlijke afmetingen, met een spanwijdte van 3,50 tot 4 m. Zijn silhouet is ook anders, omdat zijn bladeren niet stijf zijn, maar naar beneden gebogen, voorzien van een mooie rode eindstekel die aangenaam contrasteert. Deze soort vormt net zoveel wortelopslag als de A. americana, maar is veel minder algemeen aan de Middellandse Zeekust.

De Agave x winteriana heeft een mooi grafisch uiterlijk, met een groeiwijze die tussen die van zijn twee ouders in zit. Zijn bladeren zien er soepeler uit dan die van de A. americana, sierlijk gebogen in een subtiele S-vorm. Ze hebben een blauwachtige kleur met een intensiteit die eveneens halverwege tussen de twee ouders ligt, eindigen in een vrij korte roodgrijze punt en zijn fijn getand langs de hele rand. Zijn afmetingen zijn kleiner, want hij bereikt op volwassen leeftijd ongeveer 1,50 m hoogte bij 2 m breedte, wat hem toch een groot formaat maakt binnen de groep van Agaves. Hij vormt iets minder wortelopslag dan zijn ouders, maar produceert toch regelmatig secundaire rozetten. De plant vormt uiteindelijk een kleine kolonie als ze niet gedeeltelijk worden verwijderd. Zorg daarom voor voldoende ruimte voor deze agave. Na een jaar of vijftien produceert de hoofdrozet een bloemstengel die uit het midden tot wel 5 à 7 meter hoogte schiet. Vertakt draagt hij tientallen bleekgele bloemen van 7 tot 10 cm lang, rechtopstaand. De bloei, die de hele zomer duurt, trekt alle aandacht in de tuin en put uiteindelijk alle reserves van de rozet uit, die daarna afsterft, maar voortleeft via zijn zijrozetten.

Iets minder winterhard dan zijn ouders, kan de Agave x winteriana vorst verdragen van ongeveer -6 tot -8°C, waardoor hij zonder problemen geplant kan worden in het zuiden en in de mildste, droogste kustgebieden. Vocht is zijn vijand. Overal elders zal je hem in een zeer grote kuip moeten kweken die moeilijk te verplaatsen is om hem in de winter vorstvrij te kunnen zetten. Het is dan beter te kiezen voor een soort met een beperktere groei, zoals de prachtige Vlinderagave (Agave isthmensis) met zijn blauwachtig loof, waarvan de afmetingen niet meer dan 60 cm bedragen op volwassen leeftijd. Op een beschutte, zonnige plek in Nederland kan je Agave x winteriana de basis vormen van een droge border, waarin je bijvoorbeeld Schijfcactussen (Opuntia) kunt planten. Zet aan hun voet een tapijt van Delosperma, vaste portulak's met stervormige bloemen waarvan het kleurenpalet voortdurend wordt uitgebreid met nieuwe cultivars en die ongeëvenaard zijn om een border op te fleuren.